ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
EsasSayısı:1999/9 (Siyasî Parti Malî Denetimi)
KararSayısı:2000/12
KararGünü:12.9.2000
R.G.Tarih-Sayı:13.10.2000-24199
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Demokrat Türkiye Partisi Genel Merkeziile ilçe örgütlerini de kapsayan 79 il örgütünün 1998 yılı kesinhesabınınincelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 16.Maddesi uyarınca A.Necdet SEZER, Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Mustafa BUMİN,Sacit ADALI, Ali HÜNER, Mustafa YAKUPOĞLU, Fulya KANTARCIOĞLU, Aysel PEKİNER,Mahir Can ILICAK ve Rüştü SÖNMEZ'in katılmalarıyla yapılan ilk incelemetoplantısında 'Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine16.11.1999 gününde oybirliğiyle karar verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
Partinin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği1998 yılı kesinhesap çizelgeleri ile bunların dayanağını oluşturan defter vebelgeler üzerinde yapılan karşılaştırma ve inceleme sonuçlarını içeren esas incelemeraporu, Anayasa ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri Hakkında Yasa ile 2820 sayılı Siyasî Partiler Yasası'nın ilgilikuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendiktensonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Denetimin maddi öğelerini oluşturandefter ve belgelerde Demokrat Türkiye Partisi'nin 1998 yılı içindeki GenelMerkez ve 79 il örgütünün gelirleri toplamının 833.407.745.493.- lira,giderleri toplamının 821.266.625.415.- lira olarak gösterildiği, gelir fazlası12.141.120.078.- liranın nakit olarak gelecek yıla devredildiği gelir, gider vedevir rakamlarının birbirine denk olduğu görülmüştür.
A- Gelirlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
Parti Genel Merkezi'nin 1998 yılıiçindeki gelirleri 512.151.432.938.- lira olarak gösterilmiştir. Bunun;332.303.864.000.- lirasının Devlet yardımından, 62.275.000.000.- lirasınınBağış ve yardım gelirlerinden, 57.860.751.581.- lirasının Faiz gelirlerinden, 114.471.800.-lirasının İlama bağlı gelirlerden, 56.072.523.179.- lirasının Borçlanmadan, 1.374.722.378.-lirasının geçen yıl banka ve kasa devrinden, 2.150.000.000.- lirasının geçenyıl avansının geri ödemelerinden sağlandığı anlaşılmıştır.
Genel Merkezin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede; gelirlerin 2820 sayılı Yasanın 61-69.Madde hükümlerine uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Gelirleri
Parti'nin 79 İl örgütünce sağlanangelirler toplamı 321.256.312.555.- lira olarak gösterilmiştir. Bunun;11.807.609.000.- lirasının aidatlardan, 57.047.381.800.- lirasının çeşitlietkinliklerden, 120.250.304.000.- lirasının Genel Merkez yardımlarından, 1.137.575.350.-lirasının parti mal varlığı gelirlerinden, 118.717.341.887.- lirasınınbağışlardan, 1.257.644.962.- lirasının faiz gelirlerinden, 4.471.440.-lirasının küsüratın dengelenmesinden, 3.684.134.297.- lirasının borçlanmadan,7.349.849.819.- lirasının geçen yıl banka ve kasa devrinden sağlandığıanlaşılmıştır.
Parti il örgütlerinin kesinhesapçizelgeleri gelir bölümleri üzerinde yapılan incelemede gelirlerin 2820 sayılıSiyasî Partiler Yasası'nda belirtilen kaynaklardan sağlandığı, Merkez Karar veYönetim Kurulu kararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek bunların Yasa'yauygun olduğu sonucuna varılmıştır.
B- Giderlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
Parti Genel Merkezi'nin 1998 yılıiçindeki giderleri 511.900.728.367.- lira olarak gösterilmiştir. Bunun; 30.355.765.011.-lirasının personel giderlerine, 18.870.812.500.- lirasının kira giderlerine,120.250.304.000.- lirasının teşkilata yardım giderlerine, 113.341.641.557.-lirasının reklam ve ilan giderlerine, 6.993.232.340.- lirasının demirbaş alımgiderlerine, 25.849.889.641.- lirasının geçen yıl borç ödemelerine,33.000.000.000.- lirasının taşıt alım giderlerine, 163.239.083.318.- lirasınınyönetim giderlerine yapıldığı anlaşılmıştır.
Genel Merkez'in 512.151.432.938.-liralık geliri ile 511.900.728.367.- liralık gideri arasındaki farkı oluşturan250.704.571.- liranın nakit mevcudu olarak gelecek yıla devredildiğigörülmüştür.
Genel Merkez'in defter kayıtları vegider belgeleri üzerinde yapılan incelemede; aşağıda belirtilenler dışındakigiderlerin 2820 sayılı Siyasî Partiler Yasası'na uygun olduğu sonucunavarılmıştır.
Parti Genel Merkezi'nin (100.000.000 +262.937.500=) 362.937.500.- lira tutarındaki giderinin Yasa'ya uygun olmadığıgörülmüştür.
Şöyle ki;
Partinin yevmiye Defterine 3.3.1998tarih ve 3-000105 nolu mahsup fişi ile 100.000.000.- lira gider yazıldığı vegider belgesi olarakda imzasız banka havale dekontunun gönderildiğianlaşılmıştır.
Bu dekontun; ödemenin ne amaçlayapıldığını göstermemesi nedeniyle makbuz veya fatura olarak kabuluolanaksızıdır.
Öte yandan parti yevmiye defterine18.2.1998 gün ve 3-000776 nolu mahsup fişi ile 1.500.000.000.- lira gideryazıldığı buna karşılık 1.237.062.500.- liralık gider belgesi gönderildiğigörülmüştür.
2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesininikinci fıkrasında 'Beşmilyon liraya kadar harcamaların makbuz veya fatura gibibir belge ile tevsik edilmesinin zorunlu olmadığı belirtildiğinden bu tutarıaşan harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belgeye dayandırılmasızorunludur.
Aynı Yasa'nın 76. maddesinin sonfıkrasında, 'Belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyen partigiderleri miktarınca parti malvarlığı Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineye iradkaydedildiği' belirtildiğinden belgelendirilmesi gerektiği haldebelgelendirilmeyen 100.000.000 + 262.937.500= 362.937.500 TL.sı giderin Hazine'yegelir yazılması uygun görülmüştür.
2- İl Örgütleri Giderleri
Parti'nin 79 il örgütünce yapılangiderler toplamı 309.365.897.048.- lira olarak gösterilmiştir. Bunun;173.884.999.126.- lirasının yönetim giderlerine, 32.385.407.552.- lirasınınpersonel giderlerine, 60.535.623.387.- lirasının kira giderlerine,23.160.155.300.- lirasının teşkilat yardım giderlerine, 12.154.389.218.-lirasının reklam ve ilan giderlerine, 5.260.295.900.- lirasının demirbaş alımgiderlerine, 1.985.026.565.- lirasının geçen yıl borç ödemelerine yapıldığıanlaşılmıştır.
İl örgütlerinin geliri ile gideriarasındaki 11.890.415.507.- liralık farkın sene sonu nakit mevcudu olarakgelecek yıla devredildiği görülmüştür.
İl örgütleri kesinhesap çizelgelerigider bölümleri üzerinde yapılan incelemede; giderlerin Merkez Karar ve YönetimKurulu kararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek bunların 2820 sayılıYasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
IV- SONUÇ
Demokrat Türkiye Partisi'nin 1998 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda;
1- 883.407.745.493.- TL.sı parti geliriile 820.640.687.915.- TL.sı parti giderinin eldeki bilgi ve belgelere göredoğru ve Kanuna uygun olduğuna;
2- 2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesineaykırı olarak Parti Genel Merkezin'ce yapılan 362.937.500.- TL.sı gidertutarının Yasa'nın 76/4. maddesi gereğince Hazine'ye gelir yazılmasına, 12.9.2000gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Mustafa BUMİN
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Mahir Can ILICAK
Üye
Rüştü SÖNMEZ
Üye
Ertuğrul ERSOY
Üye
Tülay TUĞCU
Üye
Ahmet AKYALÇIN