ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
EsasSayısı:1998/14 (Siyasî Parti Malî Denetimi)
KararSayısı:1999/32
KararGünü:20.7.1999
R.G.Tarih-Sayı:10.09.1999-23824
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Demokrat Türkiye Partisi Genel Merkeziile ilçe örgütlerini de kapsayan 77 il örgütünün 1997 yılı kesinhesabınınincelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16.maddesi uyarınca Ahmet Necdet SEZER, Güven DİNÇER, Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN,Mustafa BUMİN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Lütfi F. TUNCEL, Fulya KANTARCIOĞLU,Mahir Can ILICAK ve Rüştü SÖNMEZ'in katılmalarıyla yapılan toplantıda;
'Demokrat Türkiye Partisi'nin 1997 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda;
1- Dosyada eksiklik bulunmadığıanlaşıldığından işin esasının incelenmesine,
2- Genel Merkez kesinhesabınındayanağını oluşturan gelir, gider belgeleri ve ilgili defterlerin bu kararıntebliğinden itibaren 30 gün içinde Anayasa Mahkemesi'ne gönderilmesi içinParti'ye bildirimde bulunulmasına,
3- Gerekli bildirimin yapılması içinkarar örneğinin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmesine, 23.2.1999gününde oybirliğiyle karar' verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği1997 yılı kesinhesap çizelgeleri ile bunların dayanağını oluşturan defter vebelgeler üzerinde yapılan karşılaştırma ve inceleme sonuçlarını içeren esasinceleme raporu, Anayasa ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Yasa ile 2820 sayılı Siyasî Partiler Yasası'nınilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Denetimin maddî öğelerini oluşturandefter ve belgelerde Demokrat Türkiye Partisi'nin 1997 yılı içindeki GenelMerkez ve 77 il örgütü ile birlikte gelirler toplamının 273.616.613.066.- lira,giderler toplamının 262.744.921.869.- lira olarak gösterildiği, gelir fazlası10.871.691.197.- liranın nakit olarak gelecek yıla devredildiği gelir, gider vedevir rakamlarının birbirine denk olduğu görülmüştür.
A- Gelirlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
Parti Genel Merkezi'nin 1997 yılıiçindeki gelirleri 83.119.052.615.- lira olarak gösterilmiştir. Bunun;25.334.442.000.- lirasının devlet yardımından, 31.900.000.000.- lirasınınbağışlardan, 34.720.974.- lirasının faizden, 25.849.889.641.- lirasınınborçlanmadan sağlandığı görülmüştür.
Genel Merkez'in defter kayıtları vegelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede; gelirlerinin 2820 sayılı Yasa'nın61-69. madde hükümlerine uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Gelirleri
Parti'nin 77 il örgütünce sağlanangelirleri toplamı 190.497.560.451.- lira olarak gösterilmiştir. Bunun; 25.002.721.000.-lirasının aidatlardan, 1.975.100.000.-lirasının satışlardan, 41.942.661.655.-lirasının yapılan etkinliklerden, 4.000.000.000.-lirasının Genel Merkezyardımından, 107.846.514.231.- lirasının bağışlardan, 7.745.537.000.- lirasınınfaiz vs. gibi diğer gelirlerden, 1.985.026.565.- lirasının borçlanmadansağlandığı anlaşılmıştır.
Parti il örgütlerinin kesinhesapçizelgeleri gelir bölümleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılıSiyasî Partiler Yasası'nda belirtilen kaynaklardan sağlandığı, Merkez Karar veYönetim Kurulu kararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek bunların Yasa'yauygun olduğu sonucuna varılmıştır.
B- Giderlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
Parti Genel Merkezi'nin 1997 yılıiçindeki giderleri 81.744.330.237.- lira olarak gösterilmiştir. Bunun; 8.871.378.542.-lirasının personel giderlerine, 2.961.538.460.-lirasının kira giderlerine,4.052.644.900.- lirasının temsil ve ağırlama giderlerine, 15.049.181.500.-lirasının reklam ve ilan giderlerine, 2.454.826.835.- lirasının demirbaş alımgiderlerine, 44.354.760.000.- lirasının yönetim giderlerine, 4.000.000.000.-lirasının yardım giderlerine yapıldığı görülmüştür.
Genel Merkez'in 83.119.052.615.- liralıkgeliri ile 81.744.330.237.- liralık gideri arasındaki farkı oluşturan1.374.722.378.- liranın sene sonu nakit mevcudu olarak gelecek yıladevredildiği görülmüştür.
Genel Merkez'in defter kayıtları vegider belgeleri üzerinde yapılan incelemede aşağıdaki konular dışında kalangiderlerin 2820 sayılı Siyasî Partiler Yasası'na uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
a) Fazla Yazılan Gider
Yevmiye defterinin, 5.3.1997 gün ve 68.sıra numarasına 3.237.600.- lira tutarındaki faturaya karşılık (3.237.600 -809.400=) 2.428.200.- lira eksiğiyle 809.400.- lira gider yazıldığı 25.9.1997gün ve 424. sıra numarasına da, 13.285.000.- lira tutarındaki faturaya karşılık(130.285.000 - 13.285.000=) 117.000.000.- lira fazlasıyla 130.285.000.- liragider yazıldığı görülmüştür.
Yanlışlıkla yazıldığı anlaşılan (117.000.000- 2.428.200 =) 114.571.800.- liralık fazla giderin, gider toplamından düşülerekgelecek yıla devir eden nakit miktarına eklenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
b) Belgesiz Gider
Yevmiye Defterinin 7.11.1997 gün ve 503sıra numarasındaki Türk Telekom'a ödendiği bildirilen (10.020.000 + 5.530.000=) toplam 15.550.000.- liralık gidere ilişkin belgelerin bulunmadığıgörülmüştür.
2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası'nın70. maddesinin ikinci fıkrasında 'Beşbin liraya kadar harcamaların makbuz veyafatura gibi bir belge ile belgelendirilmesinin zorunlu olmadığıbelirtildiğinden bu tutarı aşan harcamaların makbuz veya fatura gibi birbelgeye dayandırılması zorunludur.
Aynı Yasa'nın 76. maddesinin sonfıkrasına göre 'Belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyen partigideri miktarınca parti malvarlığının Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineye iratkaydedilmesi' gerektiğinden 15.550.000.- lira Parti malvarlığının Hazine'yegelir yazılması gerektiği uygun görülmüştür.
2- İl Örgütleri Giderleri
Parti'nin 77 il örgütünün 1997 yılıgiderleri toplamı 181.000.591.632.- lira gösterilmiştir.
Bunun; 16.708.973.000.- lirası personelgiderleri, 34.411.084.680.-lirası kira giderleri, 12.995.226.240.- lirasıtemsil ve ağırlama giderleri, 7.063.556.792.- lirası yapılan etkinlikgiderleri, 2.300.000.000.- lirası seçim giderleri, 3.511.920.500.- lirasıreklam ve ilan giderleri, 11.054.627.162.- lirası demirbaş alım giderleri,10.775.320.730.- lirası sair yönetim giderleri, 6.401.823.650.- lirasıteşkilata yardım giderleri ve sair giderler, 75.778.058.878.- lirası yönetimgiderleridir. 190.497.560.451.- lira gelirle 181.000.591.632.- lira giderarasındaki farkı oluşturan nakit mevcudu 1998 yılına devretmiştir.
İl örgütleri kesinhesap çizelgelerigider bölümleri üzerinde yapılan incelemede; giderlerin Merkez Karar ve YönetimKurulu kararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek bunların 2820 sayılıKanun'a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
IV- SONUÇ
Demokrat Türkiye Partisi 1997 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda;
1- Parti kesinhesabında gösterilen273.616.613.066.- lira gelir ile 262.630.350.069.- lira giderin eldeki bilgi vebelgelere göre doğru ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygun olduğuna,
2- Belgelendirilmeyen gider tutarı15.550.000.- liralık Parti malvarlığının 2820 sayılı Yasa'nın 76. maddesigereğince Hazine'ye gelir yazılmasına,
3- Maddî hata sonucu yevmiye defterinefazla gider yazılan 114.571.800.- liranın kesinhesapta gösterilen gidertoplamından düşülerek gelecek yıl nakit devrine eklenmesine, 20.7.1999 günündeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Ahmet Necdet SEZER
Üye
Samia AKBULUT
Üye
Haşim KILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Mustafa BUMİN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Lütfi F. TUNCEL
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Mahir Can ILICAK
Üye
Rüştü SÖNMEZ