ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
EsasSayısı:2003/15 (Siyasî Parti Malî Denetimi)
Karar Sayısı:2007/4
Karar Günü:27.2.2007
R.G.Tarih-Sayı:16.11.2007-26702
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Demokratik Sol Parti'nin 2002 yılıkesinhesabının incelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16. maddesi uyarınca,Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, FulyaKANTARCIOĞLU, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, Mustafa YILDIRIM, Cafer ŞAT, A. Necmi ÖZLER, AliGÜZEL ve Serdar ÖZGÜLDÜR'ün katılımıyla 5.4.2005 gününde yapılan ilkinceleme toplantısında;
Demokratik Sol Parti'nin 2002 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda; "Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine oybirliğiyle'" karar verilmiştir.
III- ESASINİNCELENMESİ
Parti'nin Anayasa Mahkemesi'neverdiği 2002 yılı kesinhesap çizelgeleri ile dayanağınıoluşturan defter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlanm içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve 2949 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu'nun ilgili kurallan. bunlann gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Denetimin maddi öğelerini oluşturandefter ve belgelerde Demokratik Sol Parti'ninGenel Merkezi ile il örgütlerinin 2002 yılı gelirlerinin91.222.101.266.028.-TL, giderlerinin30.779.132.310.484.-TL ve 2003 yılma devreden nakit mevcudunun 60.442.968.955.544.-TL olduğu, gelir toplamı ilegider ve nakit devir rakamlanmn toplamının birbirine denk olduğugörülmüştür.
A- Gelirlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
Parti Genel Merkezi gelirleri 77.349.613.835.380.- TLolarak gösterilmiştir.
Bunun 283.119.688.302.- lirası üye aidatları,28.874.065.530.000.- lirası Devlet yardımı, 27.799.300.000.- lirası parti bayrağı ve rozetsatışlanndan sağlanan gelirler,
23. 388.710.271.290.- lirasımevduat faiz gelirleri, 5.179.348.840.- lirası sair gelirler, 30.125.294.569.-lirası 2003 yılma devreden borçlar ve 24.740.614.402.379.- lirası ise 2001yılından devreden nakit mevcudundan oluşmaktadır.
Genel Merkezin defter kayıtları vegelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin2820 sayılı Yasa'ya uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Gelirleri
Parti'nin il örgütleri gelirleri 13.872.487.430.648.- TLolarak gösterilmiştir.
Bunun 119.560.417.991.- lirası üyeaidaları, l.OOO.OOO.OOO.-lirası yere] seçim adaylık aidatları, 7.671.220.000.- lirası parti bayrağıve rozet satışlarından sağlanan gelirler, 59.824.963.092.- lirası partice tertiplenen dayanışmagecesi ve konser faaliyetlerinden sağlanangelirler, 614.409.636.252.- lirası bağış gelirleri, 12.458.563.403.200.- lirasıGenel Merkez'den alman yardımlar, 90.852.817.250.- lirası faiz vesair gelirler,305.896.500.552.-lirası 2003 yılma devreden borçlar ve 214.708.472.311.- lirasıise 2001 yılından devreden nakitmevcudundan oluşmaktadır.
İl örgütlerinin kesinhesapçizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan incelemede,gelirlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
B- Giderlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
Parti Genel Merkezi giderleri18.682.362.982.348.-TL olarak gösterilmiştir.
Bunun 294.157.766.481.- lirasıpersonel giderleri, 762.601.981.454.- lirası yönetim giderleri, 12.474.903.403.200.- lirası ilörgütlerine yapılan yardımlar, 230.242.729.435.- lirası demirbaş alım giderleri, 4.867.019.668.958.-lirası seçim, tanıtım ve propagandagiderleri, 22.437.432.820.- lirası 2001 yılından devredip ödenen cari borçlarve 31.000.000.000.- lirası ise sair giderlerden (adaylık iadesi) oluşmaktadır.
Parti Genel Merkezi'nin 2003 yılmadevreden nakit mevcudu 58.667.250.853.032.-liradır.
Genel Merkezin defter kayıtları vegider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilenler dışındakigiderlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olarak gerçekleştirildiği sonucunavarılmıştır.
1) 2820 sayılı Siyasî PartilerKanunu'nun 70. maddesinde "Bir siyasi partinin bütün giderleri, o siyasî parti tüzelkişiliği adınayapılır." denilmektedir.
Aşağıda tarihi ve numarasıbelirtilen mahsup fişleri ile muhtelif şahıslar adına düzenlenmiş faturalarla yapılan konaklama, taksi,kırtasiye ve benzin giderleri karşılığında parti adına 1.274.200.000.- liraödemede bulunulduğu görülmüştür.
Ödemeye Konu Olan Gider
Mahsup
Tarihi
Fişinin
Nosu
Belgesinin Kimin Adına
Düzenlendiği
Yapılan Giderlerin
Mahiyeti
Ödeme Tutarı
20.02.2002
43
Mecit Şekercioğlu
Taksi Gideri
12. 250.000.-
10.04.2002
82
Osman Kılıç
Konaklama Gideri
20. 000.000.-
10.04.2002
82
Osman Kılıç
Konaklama Gideri
50. 000.000.-
10.04.2002
82
Hasan Erçelebi
Konaklama Gideri
15. 000.000.-
10.04.2002
82
Hasan Erçelebi
Konaklama Gideri
40. 000.000.-
10.04.2002
82
Nazif Topaloğlu
Konaklama Gideri
15. 000.000.-
10.04.2002
82
Nazif Topaloğlu
Konaklama Gideri
25. 000.000.-
10.04.2002
82
Şadan Şimşek
Konaklama Gideri
22. 000.000.-
10.04.2002
82
Şadan Şimşek
Konaklama Gideri
10. 000.000.-
10.04.2002
82
Halil Çalık
Konaklama Gideri
22. 000.000.-
10.04.2002
82
Halil Çalık
Konaklama Gideri
10. 000.000.-
10.04.2002
82
Yekta Açıkgöz
Konaklama Gideri
22. 000.000.-
10.04.2002
82
Yekta Açıkgöz
Konaklama Gideri
10. 000.000.-
20.06.2002
136
Bahri Güner
Kırtasiye Gideri
80. 000.000.-
10.09.2002
213
Hüseyin Mert
Konaklama Gideri
20. 700.000.-
10.10.2002
264
Hasan Erçelebi
Konaklama Gideri
25. 000.000.-
10.10.2002
264
Hasan Erçelebi
Konaklama Gideri
18. 000.000.-
10.10.2002
264
Hasan Erçelebi
Konaklama Gideri
30. 000.000.-
10.10.2002
264
Hasan Suna
Konaklama Gideri
30. 000.000.-
10.10.2002
264
Hasan Suna
Konaklama Gideri
18. 000.000.-
10.10.2002
264
Hasan Suna
Konaklama Gideri
30. 000.000.-
10.10.2002
264
Atilla Mutman
Konaklama Gideri
75. 000.000.-
10.10.2002
264
Ahmet Ertürk
Konaklama Gideri
75. 000.000.-
10.10.2002
264
Fadlı Ağaoğlu
Konaklama Gideri
50. 000.000.-
10.10.2002
264
Fadlı Ağaoğlu
Konaklama Gideri
12. 000.000.-
10.10.2002
264
Fadlı Ağaoğlu
Konaklama Gideri
21. 500.000.-
10.10.2002
264
Ziya Aktaş
Konaklama Gideri
12. 000.000.-
10.10.2002
264
Ziya Aktaş
Konaklama Gideri
21. 500.000.-
10.10.2002
264
Ziya Aktaş
Konaklama Gideri
50. 000.000.-
20.10.2002
280
Necdet Saruhan
Konaklama Gideri
157. 500.000.-
20.10.2002
280
Necdet Saruhan
Konaklama Gideri
15. 000.000.-
20.10.2002
280
Hayati Korkmaz
Konaklama Gideri
36. 000.000.-
31.10.2002
294
Ali Rahmi Beyreli
Konaklama Gideri
64. 000.000.-
31.10.2002
294
Ali Rahmi Beyreli
Benzin Gideri
94. 750.000.-
31.10.2002
294
Ali Rahmi Beyreli
Benzin Gideri
65. 000.000.-
TOPLAM
1.274.200.000.-
2820 sayılı Yasa'nm 70. maddesineaykın olarak kişi adına düzenlenmiş belgelerle yapılan 1.274.200.000.- liralık konaklama,taksi, kırtasiye ve benzin gideri karşılığı malvarlığının aynı Yasa'nm 75. ve76. maddeleri uyarınca Hazine "ye irad kaydedilmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
2) Aşağıda ayrıntısı belirtilenbelgeler ile gecikme faizi ve gecikme zammı karşılığında parti adına 2.937.537.249.- TL ödemedebulunulduğu görülmüştür.
Mahsup Fişinin
Tarihi
Nosu
Ödenen Gecikme Cezasının Mahiyeti
Ödenen Gecikme
Cezasının Miktarı
31.01.2002
24
Motorlu Taşıtlar Vergisi Gecikme Zammı
111. 420.000.-
10.02.2002
35
Çevre Temizlik Vergisi Gecikme Zammı
86. 911.200.-
10.02.2002
35
Bina Vergisi Gecikme Zammı
45. 524.800.-
10.02.2002
35
Çevre Temizlik Vergisi Gecikme Zammı
10. 748.580.-
10.02.2002
35
Çevre Temizlik Vergisi Gecikme Zammı
129. 318.240.-
10.02.2002
35
Çevre Temizlik Vergisi Gecikme Zammı
101. 935.620.-
10.02.2002
35
Çevre Temizlik Vergisi Gecikme Zammı
123. 114.000.-
10.02.2002
35
Çevre Temizlik Vergisi Gecikme Zammı
146. 759.040.-
20.02.2002
43
Telefon Gecikme Faizi
129. 685.532.-
20.02.2002
43
Telefon Gecikme Cezası
555. 062.437.-
30.04.2002
94
Motorlu Taşıtlar Vergisi Gecikme Zammı
166. 500.000.-
30.04.2002
94
Motorlu Taşıtlar Vergisi Gecikme Zammı
187. 770.000.-
10.12.2002
344
Bina Vergisi Gecikme Zammı
1.142.787.800.-
TOPLAM
2.937.537.249.-
2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun 70. maddesinde,bir siyasî partinin bütün giderlerinin o siyasî parti tüzel kişiliği adınayapılacağı belirtilmiştir.
Parti görevlilerinin görevlerinizamanında ve gerekli özeni göstermek suretiyle yapmamaları sonucu süresiiçerisinde ödenmeyen Motorlu Taşıtlar Vergisi, Çevre Temizlik Vergisi, Bina Vergisi ve telefon gecikme zam ve faizlerikonusunda parti tüzel kişiliğini sorumlututma imkanı yoktur. Bu ödemelerin kişisel sorumluluk kapsamında olduğuaçıktır.
Açıklanan nedenlerle, parti görevlilerinin gerekli özenigöstermemek suretiyle kişisel kusurlanndankaynaklanan ve dolayısıyla 2820 sayılı Yasa'nm 70. maddesine aykın olarak parti tüzel kişiliği adına yapılmayan2.937.537.249.- liralık Motorlu Taşıtlar Vergisi, Çevre Temizlik Vergisi, Bina Vergisi ve telefongecikme zam ve faizleri karşılığı malvarlığınınaynı Yasa'nm 75. ve 76. maddeleri uyannca Hazine'ye irad kaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Giderleri
Parti il örgütlerinin giderleri12.096.769.328.136.-TL olarak gösterilmiştir.
Bunun 501.302.946.623.- lirasıpersonel giderleri, 2.465.653.520.700.- lirası yönetim giderleri, 212.877.590.000.- lirası yardımlar,355.781.942.097.- lirası demirbaş alım giderleri, 8.542.684.214.724.- lirası seçim, tanıtım ve propagandagiderleri ve 18.469.113.992.-lirası 2001 yılından devreden borç ödemelerinden oluşmaktadır.
Parti'nin il örgütlerinin 2002 yılıgelirleri ve giderleri arasındaki 1.775.718.102.512.- liralık fark nakit mevcudu olarak 2003 yılmadevretmiştir.
İl örgütleri kesinhesapçizelgelerinin gider bölümleri üzerinde yapılan incelemede,giderlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
C- Parti Malları
Demokratik Sol Parti'nin 2002 yılıdefter ve belgeleri üzerinde yapılan incelemede,
Parti'nin 2002 yılında 2820 sayılıYasa'nm 74. maddesi uyannca değeri yüz milyon lirayı aşan 392.529.282.588.- lira değerinde 523adet demirbaş eşya niteliğinde taşınır malve 136.068.350.000.- lira değerinde 3 adet taşınmaz mal ediniminin olduğu anlaşılmaktadır.
Parti tarafından 2002 yılındaedinilen demirbaş eşya niteliğindeki değerleri toplamı 392.529.282.588.- lira olan 523 adet taşınırmalların 94.174.379.435.- lira tutarındaki32 adedi Genel Merkez tarafından, 298.354.903.153.- lira tutarındaki 491 adedi ise il örgütlerince edinilmiştir. Partitarafından 2002 yılında edinilen 136.068.350.000.- lira değerindeki 3 adettaşınmaz malm tamamı Genel Merkez tarafından edinilmiştir.
Parti Genel Merkezi'nce elde edilen 32 adet ve94.174.379.435.- lira değerindeki taşınır mallar bilgisayar ve bilgisayar yedekparçalan ile muhtelif büro malzemeleri olup tamamısatmalma suretiyle edinilmiştir.
Parti Genel Merkezi'nce 2002 yılındaedinilen 136.068.350.000.- lira değerindeki 3 adet gayrimenkul büro ihtiyacı için alman apartman dairesiolup tamamı satmalmasuretiyle edinilmiştir.
İl örgütlerince elde edilen298.354.903.153.- lira değerindeki 491 adet taşınır mallar ise bilgisayar ve bilgisayaryedek parçalan ile muhtelif büro malzemeleri olup tamamı satmalma suretiyle edinilmiştir.
Demokratik Sol Parti'nin 2002 yılı kesinhesabınm veeklerinin incelenmesinde, Parti'nin GenelMerkez ve il örgütlerinin ihtiyacı için ve tamamı satmalma yoluyla elde edilentoplam 528.597.632.588.- lira tutarındaki 523 adet demirbaş eşya ve 3 adettaşınmaz malların 2820 sayılı Yasa'ya uygun olarak sağlandığı sonucunavarılmıştır.
IV- SONUÇ
Demokratik Sol Parti'nin 2002 yılı kesinhesabmmincelemesi sonucunda;
1- Parti'nin 2002 yılıkesinhesabında gösterilen 91.222.101.266.028.- lira gelir ve 30.774.920.573.235.- lira gideri ile60.442.968.955.544.- lira nakit devrinin eldeki bilgi ve belgelere göre doğru ve 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu'na uygun olduğuna,
2- 2820 sayılı Yasa'nın70. maddesine aykırı olarak, parti tüzel kişiliği adına yapılmayan 2.937.537.249.- lira giderkarşılığı malvarlığının, aynı Yasa'nın 75. ve 76. maddeleri uyarınca Hazineye gelir kaydedilmesine,
3-2820 sayılı Yasa'nın70. maddesine aykırı olarak, kişi adına düzenlenmiş belgelerle yapılan 1.274.200.000.-lira gider karşılığı malvarlığının, aynı Yasa'nın 75. ve 76. maddeleri uyarınca Hazine'ye gelir kaydedilmesine,
27.2.2007 gününde OYBİRLİĞİYLEkarar verildi.
Başkan
Tülay TUĞCU
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Sacit ADALI
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Mustafa YILDIRIM
Üye
A. Necmi ÖZLER
Üye
Şevket APALAK
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT