ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2008/29 (SiyasîParti Malî Denetimi)
Karar Sayısı:2010/30
Karar Günü:13.5.2010
R.G.Tarih-Sayı:03.07.2010-27630
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Demokratik Sol Parti'nin 2007 yılı kesinhesabınınincelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16. maddesi uyarınca,Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN,Mustafa YILDIRIM, A.Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİve Zehra Ayla PERKTAŞ'ın katılımıyla 16.7.2009 gününde yapılan ilk incelemetoplantısında;
Demokratik Sol Parti'nin 2007 yılı kesinhesabının ilkincelemesi sonucunda;
'Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine oybirliğiyle' karar verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği 2007 yılıkesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerindeyapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve 2949sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçelerive diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:
Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerdeDemokratik Sol Parti'nin 2007 yılı gelirleri toplamının 103.589.381,06 YTL,giderleri toplamının 60.277.503,45 YTL olduğu, 44.149.973,13 YTL'nin nakitmevcudu olarak 2008 yılına devrettiği ve gelirleri ve giderleri arasındaki-838.095,52 YTL farkın ise gider fazlası olarak 2008 yılına devrettiğigörülmüştür. Bu gider farkının nedenini, 2820 sayılı Yasa'nın 67. maddesihükümlerine uygun olarak kredili satın alınan mallar için satıcılara olanborçlar oluşturmaktadır.
A- Gelirlerinİncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
Demokratik Sol Parti Genel Merkezi'nin 2007 yılıgelirleri toplamı 91.742.439,83 YTL olarak gösterilmiştir.
Bunun 6.468,27 YTL'si bağış gelirleri, 80.623.953,64YTL'si yılbaşındaki mevcut öz varlık, 10.604.416,20 YTL'si banka gelirleri,505.761,31 YTL'si örgüt iadelerinden ve 1.840,41 YTL'si sair gelirlerdenoluşmaktadır.
Genel Merkezin defter kayıtları ve gelir belgeleriüzerinde yapılan incelemede, gelirlerinin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olaraksağlandığı sonucuna varılmıştır.
2- İl ÖrgütleriGelirleri
Demokratik Sol Parti'nin 81 il örgütünün 2007 yılıgelirleri toplamı 11.846.941,23 YTL olarak gösterilmiştir.
Bunun 69.034,50 YTL'si aidat gelirleri, 478.- YTL'sisatış gelirleri, 11.031.756,52 YTL'si Genel Merkez'den sağlanan yardımgelirleri, 25.718.- YTL'si partice tertiplene dayanışma gecesi ve konserfaaliyetlerinden sağlanan gelirleri ve 152.197,76 YTL'si bağışlar, 11.685,69YTL'si faiz gelirleri, 16.691,51 YTL'si diğer gelirler ve 539.379,69 YTL'si ise2006 yılından devreden nakit mevcudundan oluşmaktadır.
İl örgütlerinin kesinhesap çizelgelerinin gelir bölümündeyapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğu sonucunavarılmıştır.
B- Giderlerinİncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
Demokratik Sol Parti Genel Merkezi'nin 2007 yılıgiderleri toplamı 48.679.238,51 YTL olarak gösterilmiştir.
Bunun 18.243.716,39 YTL'si genel yönetim giderleri,14.516.267,74 YTL'si seçim tanıtım propaganda giderleri, 10.678.686.- YTL'siseçim tanıtım propaganda stokları, 5.218.666,26 YTL'si sabit kıymetler alımgiderleri, 20.400.- YTL'si iş avansları, 1.502,12 YTL'si verilen depozito veteminat giderlerinden oluşmaktadır.
Parti Genel Merkezi'nin 2008 yılına devreden nakitmevcudu ise 43.794.812,13 YTL'dir.
Demokratik Sol Parti Genel Merkezi'nin 2007 yılı defterkayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilenlerdışındaki giderlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olarak gerçekleştirildiğisonucuna varılmıştır.
Muhasebe biliminin genel kabul görmüş temelkavramlarından biri 'Belgelendirme' kavramıdır. Vergi Usul Kanunu'nun 229.maddesinde 'Fatura, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterininborçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccartarafından müşteriye verilen ticari vesikadır' şeklinde tarif yapılmış ve 'FaturaKullanma Mecburiyeti' başlıklı 232. maddesindeki hükmüne göre de, faturanınhangi hallerde ve kimler tarafından alınması ve verilmesinin gerektiği ifadeedilmiştir. Bu bağlamda mal ve hizmet alımlarında bu işlemlerin fatura ilebelgelendirilmesi zorunlu tutulmuş ve gerekli muhasebe kayıtlarınıntutulmasında da faturanın tevsik edici belge olarak kullanılması gerektiğiifade edilmiştir.
Yine aynı Kanun'un 'Gider Pusulası' başlıklı 234.maddesinde ki, 'Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usuldetespit edilenlerle defter tutmak mecburiyetinde olan serbest meslek erbabınınve çiftçilerin vergiden muaf esnafa; Yaptırdıkları işler veya onlardan satınaldıkları emtia için tanzim edip işi yapana veya emtiayı satana imzaettirecekleri gider pusulası vergiden muaf esnaf tarafından verilmiş faturahükmündedir. Bu belge, birinci ve ikinci sınıf tüccarların, zati eşyalarınısatan kimselerden satın aldıkları altın, mücevher gibi kıymetli eşya için detanzim edilir. Gider pusulası, işin mahiyeti, emtianın cins ve nev'i ile miktarve bedelini ve iş ücretini ve işi yaptıran ile yapanın veya emtiayı satın alanile satanın adlarıyla soyadlarını (Tüzel kişilerde unvanlarını) ve adreslerinive tarihi ihtiva eder ve iki nüsha olarak tanzim ve bir nüshası işi yapana veyamalı satana tevdi olunur. Gider pusulaları, seri ve sıra numarası dahilindeteselsül ettirilir.' hükmünden fatura vermek mecburiyetinde olmayanlar içingider pusulası düzenleneceği anlaşılmaktadır.
2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesinin üçüncü fıkrasına görebeş bin liraya kadar olan (2007 yılı için 48,86 YTL) harcamaların makbuz veyafatura gibi bir belge ile tevsik edilmesi zorunlu olmadığından, bu miktarıgeçen harcamaların geçerli ve kanıtlayıcı bir belgeye dayanması gerekmektedir.
2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun 70. maddesinde, 'Birsiyasî partinin bütün giderleri, o siyasi parti tüzelkişiliği adına yapılır've aynı Kanun'un 75. maddesinde, 'Anayasa Mahkemesi denetimi sonunda, osiyasi partinin gelir ve giderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veyakanuna uygun olmayan gelirler ile giderler dolayısıyla da bunların Hazineyegelir kaydedilmesine karar verir' ve 76. maddesinde de, 'Belgelendirilmesigerektiği halde belgelendirilmeyen parti giderleri miktarınca parti malvarlığı,Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineye irad kaydedilir' hükümleri yeralmaktadır.
1. Aşağıda ayrıntısı belirtilen muhasebe fişi ve ekibelgeler incelendiğinde, Parti görevlilerinin yükümlülüklerini zamanındayapmamaları ve gerekli özeni göstermemeleri sonucu oluşan gecikme zammı vefaizi ile kişilerin şahsi kusurları dolayısıyla tahakkuk eden para cezalarınınParti bütçesinden ödendiği görülmüştür.
Parti yetkilileri konu ile ilgili olarak:
'Trafik Cezaları: Seçim gezileri ve programlara yetişebilmek amacıylatrafik cezalarına maruz kalınmıştır. Seçim minibüslerinin çeşitli illerdeçalışması neticesinde arkadan trafik cezaları gelmiştir. Araç muayenelerininyapılabilmesi için söz konusu cezaların ödenmesi gerekmektedir. Yoğun bir seçimatmosferinde söz konusu cezalar ile karşı karşıya kalmak işin doğası gereğidir.
Motorlu Taşıt Vergisi Gecikme Zammı: Tan Oto firmasından filo şeklinde topluca alınanaraçların teslimi geciktiğinden MTV'sinin firma tarafından karşılanacağıdüşünüldüğünden MTV zamanında yatırılamamıştır. Zamanında teslim edilenaraçların MTV'si süresinde ödenmiştir. MTV'lerin geç ödenmesinden kaynaklanangecikme zammı bankadan elde edilen faiz gelirinden daha düşük olduğundan ortadahazine zararı söz konusu değildir.
Türk Telekom % 10 Faiz ödemesi % 90 Kampanyada silindi: Seçim zamanında yoğun olan telefon trafiği nedeniyleGenel Merkez'e hat başvurusunda bulunulduğunda; Türk Telekom tarafından bazıörgütlerimizin borcu olduğu bu borç ödenmeden yeni hat bağlanamayacağıbildirildiğinden, Türk Telekom'un uyguladığı kampanyadan faydalanılarakfaizlerin % 90'ı silinmiş ve geri kalan kısmı Genel Merkez tarafındanödenmiştir. Türk Telekom uygulamasında gecikme faizleri aynı zamanda KDV ve ÖİVgibi vergilerinde matrahını teşkil etmektedir ve ödenen gecikme faizinin birkısmı hazineye vergi olarak yatmaktadır. Gecikme faizinin % 90'ının silindiğisadece % 10 ödendiği, bankada faizde bulunan paranın getirisinin yüksek olmasısebebiyle ortada hazine zararı söz konusu değildir.
SGK Gecikme Zammı: 2007/04 dönemi SSK prim ödemesi muhasebe personelitarafından Banka'ya geç bildirilmiş bu nedenle söz konusu prim gecikme cezasıile ödenmiştir. Fakat söz konusu personelden 17.08.2007 tarihinde günündebankadan yapılamayan ödeme için bağış makbuzu düzenlenerek söz konusu bedeltahsil edilmiş ve işlem telafi edilmiştir.
Yukarıda genel olarak belirtilen işlemlerin hepsi birkamu kurumu olmakla beraber ödenen bedellerin hepsi hazineye gitmektedir. Geçödenmesinden ötürü kamunun kaybı giderilmiş olmakla birlikte o esnada partimevduatının banka faizinde olması ve faiz getirisi ise parti defterlerindegelir olarak kaydedildiği için hem partinin hem de hazinenin zararauğratılmadığını düşünmekteyiz.'
Şeklinde savunma göndermişlerdir. Savunmalarda ödemelerinniteliği kabul edilmekle birlikte, Hazine zararının bulunmadığına vurguyapılmıştır.
Siyasî Partiler Yasası'nın 75. maddesinde de belirtildiğiüzere 'Anayasa Mahkemesi denetimi sonunda, o siyasi partinin gelir vegiderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veya kanuna uygun olmayangelirler ile giderler dolayısıyla da bunların Hazineye gelir kaydedilmesine'karar verilir. Siyasi partinin veya Hazine'nin zarara uğrayıp uğramadığıkonusunda bir denetim yapılmaz. Diğer yandan parti bütçesi ile hazine arasındadoğrudan bir ilişki bulunmamaktadır. Kaldı ki kanuna aykırı gelir ve giderlerinHazine'ye gelir kaydedilmesi Hazine'nin zararını tazmin amacıyla değil ortayaçıkan hukuka aykırılığa bir yaptırım olması amacıyla düzenlenmiştir.
Parti görevlilerinin veya sözleşme ile hizmet satınalınan kişilerin kusurlarından kaynaklanan söz konusu harcamaların partiamaçlarına uygun ve parti tüzel kişiliği adına yapılmış bir harcama olarakkabul edilmesi mümkün görülmediğinden 2820 sayılı Kanun'un 70. maddesine aykırıolarak yapılan toplam 4.114,21 YTL'lik ödemenin, aynı Kanunun 75. maddesi hükmüuyarınca Hazine'ye irad kaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Gecikme Zammı, Gecikme Faizi ve Cezalara Ait Liste
Yevmiye tarih ve no
Alındı tarih ve no
Mahiyeti
Tutarı
10.2.2007/44
2.2.2007/F01027
Trafik cezası
166,5
'
2.2.2007/F01031
'
81
20.2.2007/56
20.2.2007/F01208
'
36,75
'
14.2.2007/F01169
'
81
'
14.2.2007/F01168
'
81
10.3.2007/82
5.3.2007/F01363
'
54,6
20.3.2007/101
19.3.2007/F01535
'
166,5
'
16.3.2007/030640000190
Motorlu Taşıt Vergisi gecikme zammı
17,94
'
16.3.2007/030640000189
'
25,07
'
16.3.2007/104072
Trafik cezası
39
31.3.2007/123
23.3.2007
Telefon Faturası gecikme zammı
32,51
'
'
Motorlu Taşıt Vergisi gecikme zammı
16,77
'
'
'
83,27
10.4.2007/146
2.4.2007/F02035
Trafik cezası
166,5
30.4.2007/202
30.4.2007/ F01550
'
52
'
25.4.2007/031180000208
'
39
10.5.2007/221
8.5.2007/030770000032
Motorlu Taşıt Vergisi gecikme zammı
136,33
'
9.5.2007/0304100000271
'
199,58
20.5.2007/240
16.5.2007/0306400000084
'
100,05
'
16.5.2007/0306400000083
'
100,05
'
16.5.2007/0306400000082
'
100,05
'
16.5.2007/0306400000081
'
100,05
'
16.5.2007/0306400000080
'
100,05
'
16.5.2007/0306400000079
'
100,05
'
16.5.2007/0306400000078
'
100,05
'
16.5.2007/0306400000077
'
100,05
'
16.5.2007/0306400000085
'
100,05
30.5.2007/268
30.5.2007/F00794
Trafik cezası
39
20.6.2007/301
19.6.2007/F00196
'
81
20.7.2007/346
18.7.2007/528872
Türk Telekom %10 faiz ödemesi
46,28
'
18.7.2007/528879
'
70,5
'
18.7.2007/528881
'
7,5
'
18.7.2007/528885
'
12
'
18.7.2007/528887
'
7,5
'
18.7.2007/528890
'
14
'
18.7.2007/528894
'
44,2
'
18.7.2007/528896
'
38,88
'
18.7.2007/528899
'
61,1
'
18.7.2007/528900
'
30
'
18.7.2007/528901
'
15,23
'
18.7.2007/528902
'
8,78
'
18.7.2007/528905
'
133.98
'
18.7.2007/528906
'
13,25
8.8.2007/408
8.8.2007/F01161
Trafik cezası
39
'
8.8.2007/F01160
'
39
'
8.8.2007/F01157
'
160
15.8.2007/449
15.8.2007/549261
Türk Telekom %10 faiz ödemesi
42,86
'
15.8.2007/549262
'
8,72
'
15.8.2007/549268
'
12,23
'
15.8.2007/549272
'
9,83
'
15.8.2007/549259
'
30,24
'
15.8.2007/251144752
'
4,6
'
15.8.2007/251144426
'
42,57
'
15.8.2007/251144166
'
31,88
16.8.2007/458
16.8.2007/550231
'
9,45
'
16.8.2007/550235
'
25,3
'
16.8.2007/550227
'
31,78
'
16.8.2007/251449622
'
38,07
17.8.2007/463
17.8.2007/251728287
'
42,08
'
17.8.2007/559567
'
11,37
'
17.8.2007/193
SGK Ankara il Md. 2007/4 Dönem Prim Gecikme Bedeli
334,79
15.8.2007.452
24.7.2007/400220003320
Trafik cezası
166,5
27.9.2007/693
27.9.2007/F00764
'
39
2.10.2007/694
2.10.2007/F01166
'
52
'
2.10.2007/0301800000238
'
36,75
'
2.10.2007/0301800000239
'
41,2
TOPLAM(YTL)
4.114,21
2. Aşağıda gösterilen 2.546,44 YTL tutarındaki giderler,bir açıklama yapılmaksızın ve gerekçe gösterilmeksizin fatura aslı yerinefotokopisine dayanılarak yapılmıştır.
Parti yetkilileri konu ile ilgili 'Söz konusufirmalardan alınan faturaların aslı tüm aramalara rağmen bulunamamıştır.Firmalardan aslı gibidir tasdiki yaptırılarak dosyamıza eklenmiştir. 'şeklinde savunma yapmışlardır.
2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesinde beş milyon (2007 yılıiçin 48,86 YTL) liraya kadar olan harcamaların makbuz veya fatura gibi birbelge ile tevsik edilmesi zorunlu olmadığı belirtildiğinden bu miktarı aşanharcamaların makbuz veya fatura gibi geçerli bir kanıtlayıcı belgeye dayanmasıgerekmektedir. Bu nedenle, firma tarafından tasdik edilmiş olsa dahi faturafotokopisine dayanılarak kaydedilen toplam 2.546,44 YTL giderin, Yasa'nınöngördüğü anlamda belgeye dayandırılmış olduğunun kabul edilmesi mümkündeğildir.
Fatura Fotokopisi ile Yapılan Giderlere Ait Tablo
Yevmiye Tarih ve No
Kimden alındığı
Belge türü
Tutar
30.1.2007/11
Amasya Oruçlar Oto
Firma Tasdikli Fotokopi Fatura
1.169,58
20.3.2007/117
Mekanik Oto
'
180,4
20.5.2007/251
Zeg İnşaat Malzemeleri Sanayi Ticaret Ltd.şti.
'
1.196,46
TOPLAM(YTL)
2.546,44
3. Parti görevlilerince, kişi ya da kuruluş elemanlarınabahşiş olarak tutanak ile aşağıda ayrıntısı gösterilen toplam 1.827,95 YTLödemede bulunulmuştur.
Parti yetkilileri konu ile ilgili 'Partigörevlilerince veya parti yöneticilerince yapılan şehirlerarası seyahatler derestoranlarda bahşiş ödemeleri yapılmıştır. Ayrıca köy kahvelerindevatandaşlarla yapılan toplantıda çay bedeli ödenmiştir. Fakat bu tür yerlerdenbelge alınamamaktadır. Bu tür belge alınamayan harcamalara kişinin avansınıkapatabilmek için harcama içeriği gösterilerek avans sahibince tutanakdüzenlenmiştir. Belge alınması mümkün olunmayan bu tür durumlarda SiyasiPartiler Kanunu'nun belli bir bedelin altındaki harcamalarda belge aranmayacağıhükmündeki sınıra riayet edilmiştir.' şeklinde savunma yapmışlardır.
Parti'nin kesinhesabı incelenirken Parti görevlilerince2007 yılı için geçerli belgelendirme sınırı olan 48,86 YTL'nin aşılmamasınadikkat edilerek yemek bedeli, taksi ücreti ve bahşiş adı altında yukarıdaayrıntısı verilenler dışında tutanak düzenlenerek çok sayıda harcama yapıldığıgörülmüştür. Belirtilen harcamalar belgelendirme sınırının altında olduğu içintutanakla dahi yapılmış olsa kanuna aykırı bulunmamıştır. Aşağıda ayrıntısıverilen ve sadece bahşiş ödemesi olduğu ifade edilen harcamaların ise birhizmet karşılığı olmaksızın kişi ya da kuruluş elemanlarına bahşiş adı altındayapılması nedeniyle parti amaçlarına uygun ve parti tüzel kişiliği adınayapılmış bir harcama olarak kabul edilmesi mümkün görünmemektedir. Bu nedenle2820 sayılı Kanun'un 70. maddesine aykırı olarak yapılan toplam 1.827,95YTL'lik ödemenin, aynı Kanun'un 75. maddesi hükmü uyarınca Hazine'ye iradkaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Yevmiye Tarih ve No
Açıklama
Tutar
10.1.2007/8
Yıldırım Ongun tarafından tutanakla yemekte bahşiş ödemesi
127,2
20.1.2007/16
Yıldırım Ongun tarafından tutanakla yemekte bahşiş ödemesi
106.41
10.3.2007/82
Yıldırım Ongun tarafından tutanakla yemekte bahşiş ödemesi
184,6
20.4.2007/184
Yıldırım Ongun tarafından tutanakla K.Maraş, Trabzon, İstanbul seyahatinde bahşiş ödemesi
180
'
Necmi Çavuşoğlu tarafından tutanakla Ordu, Samsun ve Giresun seyahatinde bahşiş ödemesi
35
20.4.2007/176
Milli egemenlik mitinginde bahşiş Hasan Suna
42
'
Milli egemenlik mitinginde bahşiş Abdullah Beşer
5
20.5.2007/249
Yemekte bahşiş ödemesi tutanakla
150,9
20.6.2007/306
Yemekte bahşiş ödemesi tutanakla
90
30.6.2007/318
Yıldırım Ongun tarafından tutanakla yemekte bahşiş ödemesi
45
10.7.2007/332
Mehmet Unutmaz tarafından tutanakla yemekte bahşiş ödemesi
90
Kemal Doğan tarafından tutanakla yemekte bahşiş ödemesi
18,8
20.7.2007/348
Yıldırım Ongun tarafından tutanakla yemekte bahşiş ödemesi
90
20.7.2007/349
Yıldırım Ongun tarafından tutanakla yemekte bahşiş ödemesi
106.06
20.7.2007/352
Yıldırım Ongun tarafından tutanakla yemekte bahşiş ödemesi
35,75
20.7.2007/356
Yıldırım Ongun tarafından tutanakla yemekte bahşiş ödemesi
92
31.7.2007/368
Yıldırım Ongun tarafından tutanakla yemekte bahşiş ödemesi
85
6.8.2007/405
Yıldırım Ongun tarafından tutanakla yemekte bahşiş ödemesi
35
22.10.2007/792
Yıldırım Ongun tarafından tutanakla yemekte bahşiş ödemesi
75
22.10.2007/793
Yıldırım Ongun tarafından tutanakla yemekte bahşiş ödemesi
124
3.11.2007/866
Yıldırım Ongun tarafından tutanakla yemekte bahşiş ödemesi
87,7
8.11.2007/889
Yıldırım Ongun tarafından tutanakla yemekte bahşiş ödemesi
76
14.11.2007/923
Yıldırım Ongun tarafından tutanakla yemekte bahşiş ödemesi
78
26.11.2007/985
Yıldırım Ongun tarafından tutanakla yemekte bahşiş ödemesi
81
TOPLAM(YTL)
1.827,95
4. Aşağıda ayrıntısı verilen harcamalar kanunen geçerliherhangi bir belgeye dayanmaksızın yapılmıştır.
Parti yetkilileri konu ile ilgili 'Tutanak ile yapılanödemelerin hepsi iş avansı ile görevlendirilen parti yetkililerinin partimerkezi dışında bu harcamaları yapmaları ve avansı kapatabilmeleri içinyaptıkları ödemeyi, ödeme yapılan kişinin imzasını almak suretiyle tutanak ilegerçekleştirmelerinden kaynaklanmıştır. Gider Makbuzları parti Genel Merkezindebulunmaktadır. Yetkililere seyahatlerinde sıra numaralı gider makbuzuverilememektedir. Gider makbuzları Genel Merkez'de zimmetlidir. Parti dışınaçıkması evrakın kaybolması ve takibinin zor olmasına yol açmaktadır. Seyahatdönüşlerinde sonradan gider makbuzu düzenlenmemiştir. (ödeme yapılan kişilerinimzasının alınamaması nedeniyle)' şeklinde savunma yapmışlardır.
Siyasi partiler tarafından yapılan ödemelerde Vergi UsulKanunu'nda sayılan belgelerin varlığı aranmaktadır. Alınan hizmet bedelikarşılığı fatura kesemeyen kişilerin parti yetkililerinin de kabul ettiği gibiserbest meslek makbuzu veya gider pusulası düzenlemeleri gerekmektedir.
2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesinde beş milyon (2007 yılıiçin 48,86 YTL) liraya kadar olan harcamaların makbuz veya fatura gibi birbelge ile tevsik edilmesi zorunlu olmadığı belirtildiğinden bu miktarı aşanharcamaların fatura veya gider makbuzu gibi geçerli bir kanıtlayıcı belgeyedayanması gerekmektedir. Bu nedenle, her ne suretle olursa olsun tutanakdüzenlenerek kaydedilen toplam 1.190,38 YTL giderin, Yasa'nın öngördüğüanlamda belgeye dayandırılmış olduğunun kabul edilmesi mümkün değildir.
Yevmiye tarih ve nosu
Kişi Adı
Belge Türü
Tutar
10.4.2007/146
Cemalettin Mutlu
Tutanak
100
10.4.2007/156
Hüseyin Mert
'
150
30.4.2007/197
Necati Albay
'
150
20.5.2007/262
Bursa 2. İcra Müdürlüğü
(2007/4826 Dosyaya istinaden)
'
415,38
20.7.2007/355
Serkan Olgun
'
150
31.7.2007/370
Ömer Engin
'
175
2.10.2007/694
Murat Batlar
'
50
TOPLAM(YTL)
1.190,38
5. 30.1.2007 tarih ve 35 no'lu ödeme belgesi ile TanotoFord bayiine 15.184 YTL ödemede bulunulduğu görülmüştür.
Ekli belgelerin incelenmesi sonucunda 2.992.- YTL'ninmotorlu araç trafik ve tescil belgesi bedeli, 8.260.- YTL'nin motorlu taşıtlarvergisi ödemeleri ve 765.- YTL'nin TŞOF'na plaka ödemesi olduğu, eki makbuz vefaturaların bulunduğu görülmüştür. Belge ekinde tutulan hesap pusulasında kalantutarın damga vergisi ve araç muayene bedeli ödemesi olduğu belirtilmektedir.Ancak bu ödemelere ilişkin fatura ve benzeri gider belgesinin eklenmediğigörülmüştür.
Parti yetkilileri konu ile ilgili 'Tan Oto firmasınayapılan 15.184.- YTL'nin, 2.992.- YTL'lik kısmı 6. maddede belirttiğimiz TanOto firması tarafından adımıza yapılan motorlu araç trafik ve tescil bedelidir.Borç tahakkuku içeriği 6. maddede belirtilmiştir. Kalan tutarın 8.260.- YTL'siMTV, 765.- YTL'si ise TŞOF plaka ödemesi geri kalanı Damga Vergisi ve AraçMuayene bedelidir. Söz konusu ödemeler de Tan Oto firmasınca adımıza ilgilikuruluşlara ödenmiştir. Yukarıda belirtilen ödemelerin ilgili kuruluşlaratarafımızdan tekrar ödenmesi söz konusu değildir. Bu durum da mükerrerlikoluşacaktır. Söz konusu evrakların hepsinin belgeleri ilgili fişlerinaltındadır. Kaldı ki sistem gereği ilgili kuruluşlara ödemelerin 2. kezyapılması mümkün değildir.' şeklinde savunma yapmışlardır. Damga Vergisi vearaç muayene bedelleri için yapılan toplam 3.167.- YTL için Parti adına ilgilifirma tarafından ödeme yapıldığını gösteren veya ilgili firma tarafından bugiderler için düzenlenmiş fatura gibi herhangi bir kanıtlayıcı belgesunmamışlardır.
2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesinde beş milyon (2007 yılıiçin 48,86 YTL) liraya kadar olan harcamaların makbuz veya fatura gibi birbelge ile tevsik edilmesi zorunlu olmadığı belirtildiğinden bu miktarı aşanharcamaların makbuz veya fatura gibi geçerli bir kanıtlayıcı belgeye dayanmasıgerekmektedir. Bu nedenle, kanıtlayıcı belgeye dayanmadan yapılan toplam3.167.- YTL giderin aynı Kanun'un 75. maddesi hükmü uyarınca Hazine'ye iradkaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
6. 31.3.2007 tarih ve 140 no'lu ödeme belgesinde GülseliÇelikbaş isimli şahıs adına Mesa Hastanesi tarafından düzenlenen faturakarşılığında 6.052,99 YTL tutarında tedavi giderinin, Parti bütçesinden karşılandığıgörülmüştür.
Parti yetkilileri konu ile ilgili 'Gülseli ÇelikbaşKırıkkale İl Başkanıdır. Genel Merkez'de yapılan bir toplantıda aniden kalprahatsızlığı geçirmiş ve acilen Mesa Hastane'sine kaldırılmıştır. Partitoplantısı sırasında cereyan eden bir olay olduğu için sağlık masrafları GenelMerkez'ce karşılanmıştır.' şeklinde savunma yapmışlardır.
2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesinin birinci fıkrasında 'Siyasipartilerin giderleri amaçlarına aykırı olamaz.' ikinci fıkrasında ise 'Birsiyasi partinin bütün giderleri, o siyasi parti tüzelkişiliği adına yapılır.'hükümlerine yer verilmiştir.
Parti üyeleri için ödenen toplam 6.052,99 YTLtutarındaki; muayene, tıbbi sarf malzemesi ve yatak ücreti kalemlerinden oluşansağlık giderinin parti tüzelkişiliği adına ve parti amaçları doğrultusundayapılmış bir ödeme sayılması mümkün değildir.
Bu nedenle 2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesine aykırıolarak yapılan bu ödemenin, aynı Yasa'nın 75. maddesi hükmü uyarınca Hazine'yegelir kaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Yukarıda maddeler halinde yapılan açıklamalara göre,Parti adına ve amaçlarına uygun olarak yapılmayan toplam 18.898,97.- YTL giderkarşılığı parti malvarlığının, 2820 sayılı Yasa'nın 75. ve 76. maddeleriuyarınca Hazine'ye irad kaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Giderleri
Demokratik Sol Parti'nin 81 il örgütünün 2007 yılıgiderleri toplamı 11.598.264,94 YTL olarak gösterilmiştir.
Bunun 5.184.834,50 YTL'si genel yönetim giderleri,217.765,82 YTL'si demirbaş alım giderleri, 6.085.610,64 YTL'si seçim giderleri,3.215,81 YTL'si alacaklar, 106.838,17 YTL'si borç ödemelerinden oluşmaktadır.
İl örgütlerinin 2007 yılına devreden nakit mevcudu355.161.- YTL'dir.
Parti'nin il örgütlerinin 2007 yılı kesinhesapçizelgelerinin gider bölümü üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılıYasa'ya uygun olduğu görülmektedir.
C- Parti Mallarının İncelenmesi
Demokratik Sol Parti'nin 2007 yılı defter ve belgeleriüzerinde yapılan incelemede,
Parti'nin 2007 yılında 2820 sayılı Yasa'nın 74. maddesiuyarınca değeri yüz milyon lirayı aşan 1.340.761,28 YTL değerinde 450 adetdemirbaş eşya niteliğinde taşınır mal ve 16.005.- YTL değerinde taşınmaz malediniminin olduğu anlaşılmaktadır.
Parti'nin Genel Merkez ve il örgütlerinin ihtiyacı içinve tamamı satınalma yoluyla elde edilen toplam 1.356.766,28 YTL tutarındakitaşınır ve taşınmaz malların 2820 sayılı Yasa'ya uygun olarak sağlandığısonucuna varılmıştır.
IV- SONUÇ
Demokratik Sol Parti'nin 2007 yılı kesinhesabınınincelenmesi sonucunda;
1- 2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesine aykırı olarakpartinin amaçlarına uygun olmayan ve parti tüzel kişiliği adına yapılmışharcama olarak kabulü mümkün görülmeyen 18.898,97 YTL karşılığı Partimalvarlığının, aynı Yasa'nın 75. maddesi uyarınca Hazine'ye gelirkaydedilmesine,
2- Parti'nin 2007 yılı kesin hesabında gösterilen103.589.381,06 YTL gelir ve 60.277.503,45 YTL gider ile 44.149.973,13 YTL.nakit devrinin, gelirleri ve giderleri arasındaki -838.095,52 YTL farkın isegider fazlası olarak 2008 yılına devrinin, Hazine'ye irad kaydedilenler dışındakalan bölümünün eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu'na uygun olduğuna, (not: son paragraf 3.7.2010 günlü,27630 sayılı Resmi Gazete ile düzeltilmiştir)
13.5.2010 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Şevket APALAK
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU