ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2013/55 (SiyasiParti Mali Denetimi)
Karar Sayısı:2016/36
Karar Tarihi:14.7.2016
R.G.Tarih-Sayı:8.9.2016-29825
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Demokratik Sol Parti 2012 yılı kesin hesabının incelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesiİçtüzüğü hükümleri uyarınca Haşim KILIÇ, Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, SerdarÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, BurhanÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN,Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN ve M. Emin KUZ’un katılımlarıyla 11.2.2014tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle suç duyurusundabulunulup bulunulmayacağı sorunu görüşülmüştür.
2.2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 73. maddesininüçüncü fıkrasında “İller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine aitolan kesin hesapların, Merkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek kararabağlanacağı” öngörülmüş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikinci fıkrasındada “Siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmişbulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan illerteşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadarAnayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermekzorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap dönemindeedindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkulkıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerinide belirten listeleri eklenir.” denilerek il örgütlerinden gönderilen kesinhesaplar ile Parti Genel Merkezine ilişkin kesin hesabın Merkez Karar veYönetim Kurulunca incelenerek karara bağlanacağı, birleştirileceği vebirleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin Anayasa Mahkemesine sunulacağı hükmebağlanmıştır.
3. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 19.2.2013 gün veC.02.0.CBS.0.01.02.04/218 sayılı yazılarına ekli listede Demokratik SolPartinin Genel Merkez dışında 81 il ve bağlı ilçede örgütlendiği belirtilmesinerağmen, Parti tarafından 50 il ve bağlı ilçe örgütüne ilişkin 2012 yılıiçerisinde her hangi bir gelir ve giderin gerçekleşmediği ifade edilerek, buillere ait 2012 yılı kesin hesaplarının boş olarak gönderildiği tespitedilmiştir.
4. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet, partiyetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasiparti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabeteden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.
5. Ayrıca, partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb. bir takım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.
6. 2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinde, bir siyasipartinin bütün gelirlerinin, o siyasi partinin tüzelkişiliği adına eldeedileceği; 70. maddesinde, siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırıolamayacağı ve bir siyasi partinin bütün giderlerinin, o siyasi partitüzelkişiliği adına yapılacağı; 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendindede yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyenparti sorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyonliradan az olmamak üzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır.Bu hükümlere göre, parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendiimkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir. Parti yetkililerinin, bu şekildeyapmış oldukları gider bedellerini partiye bağış geliri olarak kaydetmeksuretiyle parti tüzelkişiliği adına hesaplara dâhil etmesi gerekir.
7. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılıKanun’un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.
8. Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi,hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider oluşturulması, inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan dolayı 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendine istinaden gerekli işlemlerin yapılmasını temin içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.
Demokratik Sol Partinin 2012 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;
- Genel Merkezeait kesin hesapların sunulmasından dolayı işin esasının incelenmesine,
- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bukararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,
- Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerin istendiğişekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenininoluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılması, inceleme vearaştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan, Parti sorumluları hakkında2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarıncayasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulmasına, OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
9. Demokratik Sol Partinin, Anayasa Mahkemesine verdiği2012 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör Sadettin CEYHANtarafından heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğeryasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
10. Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter vebelgelerde Partinin 2012 yılı gelirlerinin 8.775.608,99 TL, giderler toplamının2.865.020,22 TL olduğu anlaşılmaktadır.
11. Partinin 2012 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu haliyle 2012 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.
A- Gelirlerin İncelenmesi
1- GenelMerkez Gelirleri
12. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 8.403.406,05TL olup bunun 73.040,16 TL’si faiz gelirlerinden, 14.174,11 TL’si bağışgelirlerinden, 12.348,95 TL’si çeşitli gelirlerden, 6.929,89 TL’si örgütlerdeniadelerden, 6.630.184,42 TL’si devreden özvarlıklardan, 1.666.728,52 TL’sigeçmiş yıl gelirlerinden oluşmaktadır.
13. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Gelirleri
14. Partinin 2012 yılında il örgütlerine ilişkingelirleri 372.202,94 TL olup bunun 294.155,02 TL’si bağış ve aidatgelirlerinden, 22.899,20 TL’si faaliyet gelirlerinden, 55.148,72 TL’si çeşitligelirlerden oluşmaktadır.
15. Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
B- Giderlerin İncelenmesi
1- GenelMerkez Giderleri
16. Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 2.496.314,84TL olup bunun 584.302,02 TL’si personel giderlerinden, 17.115,00 TL’si temsilağırlama giderlerinden, 238.226,21 TL’si yönetim giderlerinden, 21.216,27 TL’sikira giderlerinden, 63.431,26 TL’si vergi giderlerinden, 83.998,15 TL’si bakımonarım giderlerinden, 351.392,86 TL’si örgütlere yapılan yardımlardan,111.729,92 TL’si akaryakıt giderlerinden, 1.024.903,15 TL’si çeşitligiderlerden oluşmaktadır. Gelecek yıla devreden nakit tutarı 479.935,94 TL’dir.
17. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
2- İlÖrgütleri Giderleri
18. Partinin 2012 yılında il örgütlerine ilişkin giderlertoplamı 368.705,38 TL olup bunun 64.871,69 TL’si personel giderlerinden,30.265,07 TL’si temsil ve ağırlama giderlerinden, 16.267,84 TL’si kırtasiye vebüro giderlerinden, 33.145,92 TL’si haberleşme giderlerinden, 10.648,54 TL’siseyahat giderlerinden, 19.283,04 TL’si taşıma giderlerinden, 97.277,44 TL’sikira giderlerinden, 23.412,21 TL’si bakım onarım giderlerinden, 24.583,16 TL’siısınma, aydınlanma ve temizlik giderlerinden, 8.962,32 TL’si vergi, sigorta venoter giderlerinden, 236,12 TL’si demirbaş giderlerinden, 4.350,00 TL’si örgüteyardım giderlerinden, 5.675,00 TL’si akaryakıt giderlerinden, 10.045,75 TL’sigeçen yıldan kalan borç ödemelerinden, 19.681,28 TL’si diğer giderlerdenoluşmaktadır. Gelecek yıla devreden nakit tutarı 4.447,17 TL, TL’dir.
19. Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
C- Parti Mallarının İncelenmesi
20. Partinin 2012 yılı defter ve belgeleri üzerindeyapılan incelemede, 2.265,40 TL tutarındaki taşınır mal ediniminin Kanun’auygun olduğu sonucuna varılmıştır.
21. Partinin bunun dışında taşınmaz mal ve menkul kıymetediniminin olmadığı anlaşılmıştır.
IV- SONUÇ
Demokratik Sol Partinin 2012 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;
Partinin 2012 yılı kesin hesabında gösterilen8.775.608,99 TL gelir ve 2.865.020,22 TL giderin eldeki bilgi ve belgelere göredoğru, denk ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygun olduğuna, 14.7.2016tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Engin YILDIRIM
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Alparslan ALTAN
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Kadir ÖZKAYA
Üye
Rıdvan GÜLEÇ