ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2011/56 (SiyasiParti Mali Denetimi)
Karar Sayısı:2013/119
Karar Günü:25.9.2013
R.GTarih-Sayı:14.12.2013-28851
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Devrimci İşçi Partisinin 2010 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca SerruhKALELİ, Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR,Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, EnginYILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN,Muammer TOPAL ve Zühtü ARSLAN'ın katılımıyla 24.5.2012 gününde yapılan ilkinceleme toplantısında;
1- İşin esasının incelenmesine,
2- Genel Merkez kesin hesabının dayanağını oluşturangelir-gider belgeleri ile bu belgelerin kaydedildiği defterlerin gönderilmesiiçin Partiye bu kararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,
3- Partinin 2010 yılı kesin hesabını, 2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu'nun 74. maddesinde öngörülen sürede Anayasa Mahkemesinevermeyen parti sorumluları hakkında, Kanun'un 111. maddesinin (b) bendiuyarınca ve Sayıştay Başkanlığınca yazı ile istenilmesine rağmen eksikbelgelerin gönderilmemesi, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelikeylemlerden sayılacağından parti sorumluları hakkında aynı Kanun'un 111.maddesinin (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılabilmesi için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulmasına,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
Devrimci İşçi Partisinin, Anayasa Mahkemesine verdiği2010 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör Selim ERDEM tarafındanheyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılıKanun'un ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleriokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerdePartinin Genel Merkezi ile 1 il örgütünün 2010 yılı gelirlerinin 6.810 TL, 2009yılından devreden nakdinin 630 TL ve giderlerinin 6.960 TL olduğu, 480 TL'ninise nakit mevcudu olarak 2011 yılına devredildiği anlaşılmaktadır.
Partinin 2010 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu hâliyle 2010 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun'a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.
Partinin 2010 yılı kesin hesabının ilk incelemesi 24.5.2012gününde yapılmış ve Genel Merkez kesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-giderbelgeleri ile bu belgelerin kaydedildiği defterlerin gönderilmesi için Partiyebu kararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmiştir. İlk inceleme kararıPartiye 7.6.2012 gününde tebliğ edilmesine rağmen Parti söz konusu belge vedefterleri verilen süre içerisinde göndermemiştir.
Partiye gönderilen 6.3.2013 günlü, 14211 sayılı yazı ileGenel Merkezin gelir-gider belgeleri ile defterleri tekrar istenilmiş vegöndermesi için 10 gün süre verilmiştir. Parti tarafından söz konusu yazıya cevapverilmediği gibi, herhangi bir belge de ibraz edilmemiştir.
2820 sayılı Kanun'un 69. maddesinde, 'Bir siyasipartinin bütün gelirleri, o siyasi partinin tüzelkişiliği adına elde edilir.
Siyasi partilerin genel merkezlerinin ve teşkilatkademelerinin gelirleri, parti merkez karar ve yönetim kurulunca bastırılanmakbuzlar karşılığında alınır'
Sağlanan gelirin türü ve miktarıyla, gelirin sağlandığıkimsenin adı, soyadı ve adresi, makbuzu düzenleyenin sıfatı, adı, soyadı veimzası, makbuzda ve dip koçanlarında yer alır.
Makbuzların asıl kısımlarıyla dip koçanlarında aynı sıranumarası bulunur. Makbuz dip koçanlarının saklama süresi, Anayasa Mahkemesininilk inceleme kararının ilgili partiye bildirilme tarihinden itibaren beşyıldır.';
70. maddesinde, 'Siyasi partilerin giderleriamaçlarına aykırı olamaz.
Bir siyasi partinin bütün giderleri, o siyasi partitüzelkişiliği adına yapılır.
Beş milyon liraya kadar harcamaların makbuz veya faturagibi bir belge ile tevsik edilmesi zorunlu değildir. '
Giderlere ait belgeleri saklama süresi, özel kanunlardagösterilen daha uzun süreye ilişkin hükümler saklı kalmak üzere, kesin hesabınAnayasa Mahkemesinin ilk inceleme kararının ilgili partiye bildirilmetarihinden itibaren beş yıldır. '',
75. maddesinde, 'Anayasa Mahkemesi, kesin hesaplaraait bilgilerin belgelendirilmesini siyasi partilerden her zaman isteyebilir.
Anayasa Mahkemesi denetimini evrak üzerinde yapar...
Anayasa Mahkemesi denetimi sonunda, o siyasi partiningelir ve giderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veya kanuna uygunolmayan gelirler ile giderler dolayısıyla da bunların Hazineye gelirkaydedilmesine karar verir...'
hükümlerine yer verilmiş olup, Kanun'un 76. maddesinde deKanun'un 69. maddesinde belirtilen esaslara aykırı olarak bir siyasi partinintevsik edilmeyen kaynaklardan gelir sağladığı anlaşılırsa bu gelirin vebelgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyen parti giderleri miktarıncaparti malvarlığının, Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineye irat kaydedileceğikurala bağlanmıştır.
Bu hükümlere göre, siyasi partilerin kesin hesaplarınındayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ve defter kayıtlarını AnayasaMahkemesine sunması gerektiğinden, partinin kesin hesabında gösterdiği hâldebelgelendiremediği gelir-gider rakamı kadar parti malvarlığının Hazineye iratkaydedilmesi gerekir.
Ayrıca, 2820 sayılı Kanun'un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendinde, siyasi partilerin 75. madde gereğince yapılan incelemeve araştırmaları engelleyen sorumluları ile aynı madde gereğince istenenbilgileri vermeyen sorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis vealtmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezasına hükmedileceğibelirtilmiştir.
Buna göre, 2820 sayılı Kanun'un 75. maddesi hükmüneaykırı olarak Parti Genel Merkezinin gelir-gider belgeleri ile defter kayıtlarınıgöndermeyerek, inceleme ve araştırmayı engelleyen Parti sorumluları hakkındaaynı Kanun'un 75. ve 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarıncagerekli işlemlerin yapılmasını temin için suç duyurusunda bulunulması gerekir.
Diğer yandan, Parti tarafından Genel Merkezin gelir vegiderlerinin işlendiği defterler de gönderilmemiştir. Parti yetkililerinindefterleri Anayasa Mahkemesine sunmaması nedeniyle söz konusu defterlerinbulunmadığı kabul edilmiştir.
2820 sayılı Kanun'un 60. maddesinin birinci fıkrasında, 'Herkademedeki parti organları üye kayıt defteri, karar defteri, gelen ve gidenevrak kayıt defteri, gelir ve gider defteri ile demirbaş eşya defteri tutmakzorundadırlar.'; beşinci fıkrasında, 'Parti adına elde edilen gelirlerinalındığı ve yapılan giderlerin ne gibi işlere ve yerlere harcandığı ilgilidefterlere sıra ile ve belgeleri de belirtilerek geçirilir.'; altıncıfıkrasında, 'Bütün defterlerin sayfaları ve kaç sayfadan ibaret olduklarıteşkilatın bulunduğu ilgili seçim kurulu başkanı tarafından mühürlenir vetasdik edilir.' denilmiş ve aynı Kanun'un 113. maddesinde de 'Bu Kanunun60 ıncı maddesinde yazılı defter ve kayıtları tutmayanlar, altı aydan bir yıla,bu defter ve kayıtları tahrif veya yok edenler veya gizleyenler, bir yıldan üçyıla kadar hapis cezası ile cezalandırılırlar.' hükmü yer almıştır.
Bu itibarla, Parti Genel Merkezinin gelir ve giderlerininkaydedildiği defteri/defterleri ibraz etmeyen Parti sorumluları hakkında 2820sayılı Kanun'un 60. ve 113. maddesi uyarınca gerekli işlemlerin yapılmasınıtemin için suç duyurusunda bulunulması gerektiği sonucuna varılmıştır.
A- Gelirlerinİncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
Partinin Genel Merkez gelirleri 7.440 TL olarakgösterilmiştir.
Bunun 6.810 TL'si aidat gelirleri ve 630 TL'si 2009yılından devreden nakitten oluşmaktadır.
Parti Genel Merkezinin aşağıda belirtilen dışındakigelirlerinin 2820 sayılı Kanun'a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Parti Genel Merkezinin 2010 yılında sağladığı 6.810 TLtutarındaki aidat gelirlerinin belgeye dayanması gerekir.
2820 sayılı Kanun'un 69. maddesinde, 'Siyasipartilerin genel merkezlerinin ve teşkilat kademelerinin gelirleri, partimerkez karar ve yönetim kurulunca bastırılan makbuzlar karşılığında alınır.Sağlanan gelirin türü ve miktarıyla, gelirin sağlandığı kimsenin adı, soyadı veadresi, makbuzu düzenleyenin sıfatı, adı, soyadı ve imzası, makbuzda ve dipkoçanlarında yer alır. Makbuzların asıl kısımlarıyla dip koçanlarında aynı sıranumarası bulunur. Makbuz dip koçanlarının saklama süresi, Anayasa Mahkemesininilk inceleme kararının ilgili partiye bildirilme tarihinden itibaren beş yıldır.';75. maddesinde, 'Anayasa Mahkemesi denetimi sonunda, o siyasi partinin gelirve giderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veya kanuna uygun olmayangelirler ile giderler dolayısıyla da bunların Hazineye gelir kaydedilmesinekarar verir.' ve 76. maddesinde de 'Bu Kanunun 69 uncu maddesindebelirtilen esaslara aykırı olarak bir siyasi partinin tevsik edilmeyenkaynaklardan gelir sağladığı anlaşılırsa, Anayasa Mahkemesi kararıyla bu gelirHazineye irat kaydedilir.' hükümleri yer almaktadır.
Buna göre, Parti Genel Merkezinin 2010 yılı içinde eldeettiği ve belgelendiremediği 6.810 TL tutarındaki gelirin Hazineye iratkaydedilmesi gerekir.
2- İl Örgütleri Gelirleri
Partinin 2010 yılı itibariyle teşkilatlandığı 1 ilörgütünün 2010 yılında herhangi bir gelirinin bulunmadığı anlaşılmıştır.
B- Giderlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
Partinin Genel Merkez giderleri 6.960 TL olarakgösterilmiş olup, tamamı büro giderlerinden oluşmaktadır.
Parti Genel Merkezinin 2011 yılına devreden nakit mevcudu480 TL'dir.
2820 sayılı Kanun'un 70. maddesinin üçüncü fıkrasına görebeş milyon liraya kadar olan (2010 yılı için 60 TL) harcamaların makbuz veyafatura gibi bir belge ile tevsik edilmesi zorunlu olmadığından, bu miktarıgeçen harcamaların geçerli ve kanıtlayıcı bir belgeye dayanması gerekmektedir.Kanun'un 76. maddesinin dördüncü fıkrasında ise belgelendirilmesi gerektiğihâlde belgelendirilmeyen parti giderleri miktarınca parti malvarlığının AnayasaMahkemesi kararıyla Hazineye irat kaydedileceği hükmü yer almıştır.
Buna göre, Parti Genel Merkezinin 2010 yılındagerçekleştirdiği, ancak belgelendiremediği toplam 6.960 TL gider karşılığıParti malvarlığının Hazineye irat kaydedilmesi gerekir.
2- İl Örgütleri Giderleri
Partinin 2010 yılı itibariyle teşkilatlandığı 1 ilörgütünün 2010 yılında herhangi bir giderinin bulunmadığı anlaşılmıştır.
C- Parti Malları
Partinin 2010 yılı defter ve belgeleri üzerinde yapılanincelemede, herhangi bir taşınmaz mal ve değeri yüz lirayı aşan taşınır mal vemenkul kıymet ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.
IV- SONUÇ
Devrimci İşçi Partisinin 2010 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;
1- Partinin 2010 yılı kesin hesabında gösterilen 6.810 TLgelir, 630 TL 2009 yılından devreden nakit ve 6.960 TL gider ile 480 TL nakitdevrinin Hazineye irat kaydedilenler dışında kalan bölümünün eldeki bilgi vebelgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'na uygunolduğuna,
2- Kesin hesapta gösterilen ve belgelendirilmesigerektiği halde belgelendirilmeyen genel merkeze ait 6.810 TL gelir ve 6.960 TLgider olmak üzere toplam 13.770 TL karşılığı Parti malvarlığının 2820 sayılıKanun'un 75. ve 76. maddeleri gereğince Hazineye irat kaydedilmesine,
3- Parti Genel Merkezinin gelir-gider belgeleri iledefter kayıtlarının gönderilmemesi inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelikeylemler olduğundan, Parti sorumluları hakkında aynı Kanun'un 75. ve 111.maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca gerekli işlemlerin yapılmasınıtemin için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
4- Parti Genel Merkezinin defterini/defterlerini ibrazetmeyen Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun'un 60. ve 113. maddesiuyarınca gerekli işlemlerin yapılmasını temin için de Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
25.9.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN