ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
EsasSayısı:2001/29 (Siyasî Parti Malî Denetimi)
KararSayısı:2002/19
KararGünü:17.12.2002
R.G.Tarih-Sayı:04.02.2003-25014
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Devrimci Sosyalist İşçi Partisi'nin 2000yılı kesinhesabının incelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün16. maddesi uyarınca Mustafa BUMİN, Haşim KILIÇ, Samia AKBULUT, Yalçın ACARGÜN,Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya KANTARCIOĞLU, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, AhmetAKYALÇIN ve Enis TUNGA'nın katılmalarıyla 15.7.2002 tarihinde yapılan ilkinceleme toplantısında 'Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine oybirliğiyle' karar verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği2000 yılı kesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunile 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunlarıngerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
Denetimin maddi öğelerini oluşturandefter ve belgelerde, Devrimci Sosyalist İşçi Partisi'nin 2000 yılı gelirlertoplamının 6.866.090.486.- lira, giderler toplamının 6.274.520.000.- liraolarak gösterildiği, gelir fazlası 591.570.486.- liranın gelecek yıladevredildiği, gelir ile gider ve devir rakamlarının birbirine denk olduğugörülmüştür.
A- Gelirlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
Parti Genel Merkezi'nin, 2000 yılıgelirleri 385.092.000.- liradır. Bunların 32.092.000.- lirası önceki yıldandevir, 353.000.000.- lirası ise bağış gelirleridir.
2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun60-68. maddelerinde siyasî partilerin gelirleri açıklanmış, 69. maddesinde degelirlerin sağlanmasındaki usul belirlenmiştir. 2820 sayılı Yasa'nın 76.maddesinin üçüncü fıkrasında ise 'Bu Kanunun 69. maddesinde belirtilen esaslaraaykırı olarak bir siyasî partinin tevsik edilmeyen kaynaklardan gelir sağladığıanlaşılırsa, Anayasa Mahkemesi kararıyla bu gelir Hazineye irad kaydedilir.'denilmiştir.
Genel Merkez'in defter kayıtları vegelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede; aşağıda belirtilenler dışındakigelirlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
Genel Merkez'in 2000 yılına ilişkingelir belgeleri (makbuzlar) ile defter-i kebir, yevmiye defteri, kasa defterive kesinhesap bilgileri arasında tutarsızlık olduğu, defter kayıtlarındaaşağıdaki tabloda görüleceği üzere 585-600 numaralar arası 16 bağış makbuzu ilegelir olarak gösterilen toplam 177.000.000.- liralık gelire ilişkin bağışmakbuzlarının gelir belgeleri arasında bulunmadığı görülmüştür
Kasa Defterinde Gösterilen
Kayıt Tarihi
Makbuz Numarası
Bağış Tutarı (TL)
4.1.2000
585
20.000.000.-
4.1.2000
586
15.000.000.-
5.1.2000
587
18.000.000.-
6.1.2000
588
23.000.000.-
11.1.2000
589
10.000.000.-
13.1.2000
590
10.000.000.-
18.1.2000
591
10.000.000.-
21.1.2000
592
15.000.000.-
26.1.2000
593
17.000.000.-
28.1.2000
594
9.000.000.-
11.2.2000
595
2.000.000.-
14.2.2000
596
5.000.000.-
15.2.2000
597
5.000.000.-
17.2.2000
598
8.000.000.-
22.2.2000
599
8.000.000.-
24.2.2000
600
2.000.000.-
177.000.000.-
Buna göre 2820 sayılı Yasa'nın 69.maddesinde belirtilen esaslara aykırı olarak bağış makbuzları ile tevsikedilemeyen toplam 177.000.000.- TL. gelirin, 2820 sayılı Yasa'nın 76.maddesinin üçüncü fıkrasına göre Hazine'ye irad kaydedilmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
2- İl Örgütleri Gelirleri
Parti il örgütlerinin 2000 yılıgelirleri 6.480.998.486.- liradır. Bunların 120.998.486.- lirası önceki yıldandevir, 6.360.000.000.- lirası ise 2000 yılı içinde edinilen bağış gelirleridir.
İl örgütleri kesinhesap çizelgeleriningelir bölümü üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin birleşik kesinhesaba doğruolarak geçirildiği ve Parti Genel Yönetim Kurulu Kararı ile de doğruluğununonaylandığı görülerek 2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
B- Giderlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
Parti Genel Merkezi'nin 2000 yılıgiderleri 345.530.000.- liradır. Bunun tamamı genel yönetim giderleridir.
Parti Genel Merkezi'nin gelirleri ilegiderleri arasındaki 39.562.000.- lira gelir fazlası fark ise 2001 yılına devirgösterilmiştir.
Parti'nin 2000 yılı Genel Merkez vebirleşik kesinhesabında genel yönetim gideri olarak gösterilen ve Parti GenelMerkezine ait defter-i kebir, yevmiye defteri ve kasa defterinde ayrıntısıaçıklanan toplam 345.530.000.- liralık giderin tevsik edilmediği görülmüştür.
2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun70. maddesinin üçüncü fıkrasında, beşmilyon liraya kadar harcamaların makbuzveya fatura gibi bir belge ile belgelendirilmesinin zorunlu olmadığıbelirtildiğinden, bu tutarı aşan tüm harcamaların makbuz veya fatura gibi birbelgeye dayandırılması gerekmektedir.
2820 sayılı Yasa'nın 76. maddesinindördüncü fıkrasında ise, 'Belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyenparti giderleri miktarınca parti malvarlığı, Anayasa Mahkemesi kararıylaHazineye irad kaydedilir.' denilmektedir.
Bu durumda belgelendirilemeyen gidertutarı 345.530.000.- lira tutarındaki parti malvarlığının Hazine'ye iradkaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Giderleri
Parti il örgütlerinin 2000 yılıgiderleri 5.928.990.000.- liradır. Bunun tamamı genel yönetim giderleridir.
İl örgütlerinin 2000 yılı gelirleri ilegiderleri arasındaki 552.008.486.- lira gelir fazlası fark ise, 2001 yılınadevir gösterilmiştir.
İl örgütleri kesinhesap çizelgeleriningider bölümü üzerinde yapılan incelemede, giderlerin birleşik kesinhesaba doğruolarak geçirildiği ve Parti Genel Yönetim Kurulu Kararı ile de doğruluğununonaylandığı görülerek 2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
IV- SONUÇ
Devrimci Sosyalist İşçi Partisi'nin 2000yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;
1- Parti'nin kesinhesabında gösterilen6.689.090.486.- lira gelir ile 5.928.990.000.- lira giderin eldeki bilgi vebelgelere göre doğru ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygun olduğuna,
2- 2820 sayılı Siyasî PartilerKanunu'nun 69. maddesine aykırı olarak gelir gösterilen 177.000.000.- lirakarşılığı Parti malvarlığının, 2820 sayılı Kanun'un 76. maddesi uyarıncaHazine'ye gelir yazılmasına,
3- Belgesiz olarak gider kaydedilen345.530.000.- lira karşılığı Parti malvarlığının, 2820 sayılı Kanun'un 76.maddesi uyarınca Hazine'ye gelir yazılmasına,
17.12.2002 gününde OYBİRLİĞİYLE kararverildi
Başkan
Mustafa BUMİN
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ertuğrul ERSOY
Üye
Tülay TUĞCU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Enis TUNGA
Üye
Mehmet ERTEN