Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2004/15, K.2007/8 Sayılı Karar - 27/02/2007

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

EsasSayısı:2004/15 (Siyasî Parti Malî Denetimi)

KararSayısı:2007/8

KararGünü:27.2.2007

R.G.Tarih-Sayı:17.11.2007-26703

II- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16.maddesi uyarınca, Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Tülay TUĞCU,Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, Mustafa YILDIRIM, Cafer ŞAT, A. Necmi ÖZLER, AliGÜZEL ve Serdar ÖZGÜLDÜR'ün katılımıyla 5.4.2005 gününde yapılan ilk incelemetoplantısında;

 Doğru Yol Partisi'nin 2003 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda; 'Dosyada eksiklik bulunmadığından işinesasının incelenmesine oybirliğiyle' karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği2003 yılı kesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunile 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunlarıngerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:

Denetimin maddi öğelerini oluşturandefter ve belgelerde Doğru Yol Partisi'nin Genel Merkezi ile il örgütlerinin2003 yılı gelirlerinin 12.171.173.971.074.-TL, giderlerinin12.101.676.210.029.-TL ve 2004 yılına devreden nakit mevcudunun69.497.761.045.-TL olduğu, gelir toplamı ile gider ve nakit devir rakamlarınıntoplamının birbirine denk olduğu görülmüştür.

A- Gelirlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

Parti Genel Merkezi gelirleri9.047.663.858.381.- TL olarak gösterilmiştir.

 Bunun 172.227.000.000.- lirası kiragelirleri, 374.100.000.000.- lirası satış gelirleri, 6.274.942.200.000.- lirasıhazine yardımı, 1.361.151.030.282.- lirası faiz gelirleri, 374.745.120.231.-lirası ödenecek yasal kesintiler, 3.998.215.000.- lirası sair gelirler ve486.500.292.868.- lirası 2002 yılından devreden nakit mevcudundan oluşmaktadır.

 Genel Merkezin defter kayıtları vegelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Yasa'yauygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Gelirleri

Parti'nin il örgütleri gelirleri3.123.510.112.693.- TL olarak gösterilmiştir.

Bunun 21.144.000.000.- lirası üye girişaidatları, 170.919.655.035.- lirası üye yıllık aidatları, 812.025.000.000.-lirası Genel Merkez yardımları, 76.222.317.017.- lirası faaliyet gelirleri,105.531.396.718.- lirası sair gelirler, 381.812.504.278.- lirası ödenecek yasalkesintiler, 1.518.251.901.719.- lirası bağış ve yardımlar ve 37.603.337.926.-lirası 2002 yılından devreden nakit mevcudundan oluşmaktadır.

İl örgütlerinin kesinhesapçizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılıYasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

1- Genel Merkez Giderleri

Parti Genel Merkezi giderleri 9.001.073.861.705.-TLolarak gösterilmiştir.

Bunun 1.265.881.782.840.- lirasıpersonel giderleri, 812,025.000.000.- lirası il örgütlerine yapılan yardımlar,397.999.159.690.- lirası temsil ağırlama giderleri, 56.453.898.800.- lirasıkırtasiye giderleri, 634.892.288.248.- lirası haberleşme giderleri,539.608.588.456.- lirası taşıma ve vasıta giderleri, 130.702.360.732.- lirasıseyahat giderleri, 741.246.900.800.- lirası kira giderleri, 123.270.526.296.-lirası tamir ve bakım-onarım giderleri, 229.819.386.669.- lirası ısıtma,aydınlatma ve temizlik giderleri, 230.164.445.623.- lirası vergi, harç, noterve sigorta giderleri, 334.050.218.705.- lirası demirbaş alım giderleri,473.572.411.476.- lirası satın alınan propaganda malzeme giderleri,1.022.151.430.216.- lirası basın-yayın giderleri, 129.811.339.635.- lirasıgeçen yıldan kalan borç ödemeleri, 2.000.000.000.- lirası milletvekili aidatiadeleri, 1.326.834.501.013.- lirası satın alınan nakil vasıtaları giderleri,445.722.992.507.- lirası bina tadilat giderleri ve 104.866.629.999.- lirası isesair giderlerden oluşmaktadır.

 Parti Genel Merkezi'nin 2004 yılınadevreden nakit mevcudu 46.589.996.676.- liradır.

Genel Merkezin defterkayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilenlerdışındaki giderlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olarak gerçekleştirildiğisonucuna varılmıştır.

1) 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun 70. maddesinde'Bir siyasî partinin bütün giderleri, o siyasî parti tüzelkişiliği adınayapılır.' denilmektedir.

 Buna karşın Meral AKTÜRK adınadüzenlenen ve aşağıda ayrıntısı gösterilen 1.888.000.- liralık doğalgazgiderinin parti genel merkez gideri olarak gösterildiği ve parti hesaplarınagider kaydedildiği görülmüştür.

Meral Aktürk adına düzenlenenfaturalarla yapılan doğalgaz ödemeleri ile ilgili olarak Doğru Yol Partisi'ndengelen yazıda söz konusu adresin 15.5.2003 tarihine kadar Arge binası olarakkullanıldığı ifade edilmektedir. Bu tarihten sonra düzenlenmiş bulunan dolayısıyla2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesine aykırı olarak parti tüzel kişiliği adınayapılmayan 1.888.000.- liralık doğalgaz gideri karşılığı malvarlığının aynıYasa'nın 75. ve 76. maddeleri uyarınca Hazine'ye irad kaydedilmesi gerektiğisonucuna varılmıştır.

2) Aşağıda ayrıntısı belirtilen belgeler ile bazı trafikcezaları, Motorlu Taşıtlar Vergisi Gecikme Zammı ve idari para cezalarınınparti bütçesinden ödendiği görülmüştür.

 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun70. maddesinde, bir siyasî partinin bütün giderlerinin o siyasî parti tüzelkişiliği adına yapılacağı belirtilmiştir.

 Araç şoförünün aracı kullanırkengerekli özeni göstermemesi suretiyle kişisel kusurundan kaynaklanan trafikcezası ve parti görevlilerinin görevlerini zamanında ve gerekli özeni göstermeksuretiyle yapmamaları sonucu süresi içerisinde ödenmeyen Motorlu TaşıtlarVergisi Gecikme Zamları ile görevlilerin kişisel kusuru sonucu 3 Kasım 2002genel seçimlerinde kullanılan propaganda malzemelerinin yol açtığı çevrekirliliği sonucu uygulanan idari para cezası konusunda parti tüzel kişiliğinisorumlu tutma imkanı yoktur. Bu ödemelerin kişisel sorumluluk kapsamında olduğuaçıktır.

 Açıklanan nedenlerle, partigörevlilerinin gerekli özeni göstermemek suretiyle kişisel kusurlarındankaynaklanan ve dolayısıyla 2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesine aykırı olarakparti tüzel kişiliği adına yapılmayan 2.858.130.000.- liralık trafik cezası,Motorlu Taşıtlar Vergisi Gecikme Zammı ve idari para cezası karşılığımalvarlığının aynı Yasa'nın 75. ve 76. maddeleri uyarınca Hazine'ye iradkaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Giderleri

Parti il örgütlerinin giderleri3.100.602.348.324.-TL olarak gösterilmiştir.

 Bunun 379.170.240.869.- lirası personelgiderleri, 116.096.837.500.- lirası teşkilatlara yapılan yardımlar,305.126.704.874.- lirası temsil ağırlama giderleri, 65.650.651.464.- lirasıkırtasiye giderleri, 383.717.617.216.- lirası haberleşme giderleri,129.775.649.861.- lirası taşıma ve vasıta giderleri, 26.004.227.400.- lirasıseyahat giderleri, 720.610.363.278.- lirası kira giderleri, 83.974.511.065.-lirası tamir ve bakım-onarım giderleri, 227.430.222.431.- lirası ısıtma,aydınlatma ve temizlik giderleri, 53.367.207.537.- lirası vergi, harç, noter vesigorta giderleri, 13.700.206.339.- lirası demirbaş alım giderleri,42.136.526.010.- lirası satın alınan propaganda malzeme giderleri,104.596.876.311.- lirası basın yayın giderleri, 263.301.347.292.- lirası geçenyıldan kalan borç ödemeleri ve 185.943.158.877.- lirası ise sair giderlerdenoluşmaktadır.

 Parti'nin il örgütlerinin 2003 yılıgelirleri ve giderleri arasındaki 22.907.764.369.- liralık fark nakit mevcuduolarak 2004 yılına devretmiştir.

İl örgütleri kesinhesap çizelgeleriningider bölümleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Yasa'yauygun olduğu sonucuna varılmıştır.

 C- Parti Malları

Doğru Yol Partisi'nin 2003 yılı defterve belgeleri üzerinde yapılan incelemede;

 Parti'nin 2003 yılında 2820 sayılıYasa'nın 74. maddesi uyarınca değeri yüz milyon lirayı aşan 345.430.225.044.-lira değerinde muhtelif demirbaş eşya niteliğinde taşınır mal ediniminin olduğubuna karşın aynı dönemde taşınmaz mal ediniminin olmadığı anlaşılmaktadır.

 Parti tarafından 2003 yılında edinilendemirbaş eşya niteliğindeki 345.430.225.044.- liralık taşınır malların334.050.218.705.- liralık kısmı Genel Merkez, 11.380.006.339.- liralık kısmıise il örgütlerince edinilmiştir.

 Parti Genel Merkezi'nce 2003 yılındaelde edilen 334.050.218.705.- lira değerindeki taşınır demirbaş mallar muhtelifbüro malzemelerinden oluşmakta olup tamamı satınalma suretiyle edinilmiştir.

 Parti il örgütlerince 2003 yılında eldeedilen 11.380.006.339.- lira değerindeki taşınır demirbaş mallar muhtelif büromalzemelerinden oluşmakta olup, 8.237.606.339.- liralık kısmı satınalma, 3.142.400.000.-liralık kısmı ise bağış suretiyle edinilmiştir. Bağış suretiyle elde edilenmallar açısından yasal bağış sınırı aşılmamıştır.

Doğru Yol Partisi'nin 2003 yılıkesinhesabının ve eklerinin incelenmesinde, Parti'nin Genel Merkez ve ilörgütlerinin ihtiyacı için bağış ve satınalma yoluyla elde edilen345.430.225.044.- lira tutarındaki taşınır malların 2820 sayılı Yasa'ya uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

IV- SONUÇ

Doğru Yol Partisi'nin2003 yılı kesinhesabının incelemesi sonucunda;

 1- Parti'nin 2003 yılı kesinhesabındagösterilen 12.171.173.971.074.- lira gelir ve 12.098.816.192.029.- lira gideriile 69.497.761.045.- lira nakit devrinin eldeki bilgi ve belgelere göre doğruve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygun olduğuna,

 2- 2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesineaykırı olarak, parti tüzel kişiliği adına yapılmayan 2.858.130.000.- lira giderkarşılığı malvarlığının, aynı Yasa'nın 75. ve 76. maddeleri uyarınca Hazine'yegelir kaydedilmesine,

 3- 2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesineaykırı olarak, kişi adına düzenlenmiş belgelerle yapılan 1.888.000.- lira giderkarşılığı malvarlığının, aynı Yasa'nın 75. ve 76. maddeleri uyarınca Hazine'yegelir kaydedilmesine,

 27.2.2007 gününde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.