Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2013/51, K.2015/6 Sayılı Karar - 05/03/2015

 ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2013/51 (Siyasi Parti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2015/6

Karar Tarihi:5.3.2015

R.G. Tarih-Sayı:27.5.2015-29368

I- MALİ DENETİMİNKONUSU

Doğru Yol Partisi 2012yılı kesin hesabının incelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca HaşimKILIÇ, Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, NuriNECİPOĞLU, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN ve M.Emin KUZ’un katılımlarıyla 11.2.2014 tarihinde yapılan ilk incelemetoplantısında öncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağı sorunugörüşülmüştür.

2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 73. maddesininüçüncü fıkrasında, “İller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine aitolan kesin hesapların, Merkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek kararabağlanacağı” öngörülmüş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikinci fıkrasındada, “siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmişbulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan illerteşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadarAnayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermekzorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap dönemindeedindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkulkıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini veşekillerini de belirten listeleri eklenir.” denilerek il örgütlerindengönderilen kesin hesaplar ile parti genel merkezine ilişkin kesin hesabınmerkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağını vebirleştirileceğini ve birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin AnayasaMahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 19.2.2013 tarihli veC.02.0.CBS.0.01.02.04/218 sayılı yazılarına ekli listede Doğru Yol PartisininGenel Merkez dışında 67 il ve bağlı ilçede örgütlendiği belirtilmesine rağmen,Parti tarafından söz konusu il ve bağlı ilçe örgütlerine ilişkin 2012 yılıiçerisinde her hangi bir gelir ve giderin gerçekleşmediği ifade edilerek, buillere ait 2012 yılı kesin hesaplarının gönderilmediği tespit edilmiştir.

Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet, partiyetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasiparti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabeteden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

Ayrıca, partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb. bir takım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.

2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinde, bir siyasi partininbütün gelirlerinin, o siyasi partinin tüzelkişiliği adına elde edileceği; 70.maddesinde, siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve birsiyasi partinin bütün giderlerinin, o siyasi parti tüzelkişiliği adınayapılacağı; 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde de yapılan incelemeve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyen parti sorumlularıhakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamaküzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre,parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamalarımümkün değildir. Parti yetkililerinin, bu şekilde yapmış oldukları giderbedellerini partiye bağış geliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzelkişiliğiadına hesaplara dâhil etmesi gerekir.

Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılıKanun’un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.

Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi,hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider oluşturulması, inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan dolayı 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendine istinaden gerekli işlemlerin yapılmasını temin içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

Bu itibarla Doğru Yol Partisinin 2012 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;

1- Genel Merkeze ait kesin hesapların sunulmasındandolayı işin esasının incelenmesine,

2- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bukararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,

3- Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerin istendiğişekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenininoluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılması, inceleme vearaştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan, Parti sorumluları hakkında2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarıncayasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulmasına,

OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III- ESASINİNCELENMESİ

Doğru Yol Partisinin Anayasa Mahkemesineverdiği 2012 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter vebelgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör SadettinCEYHAN tarafından heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820sayılı Kanun’un ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ile diğer yasamabelgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Denetimin maddiöğelerini oluşturan defter ve belgelerde, Partinin 2012 yılı gelirleritoplamının 2.900,00 TL ve giderleri toplamının 12.540,35 TL olduğu, gelecekyıla devreden nakit tutarının ise 35,88 TL olduğu anlaşılmaktadır.

Parti 2012 yılı kesinhesabının gelir ve gider rakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu,bu hâliyle Partinin 2012 yılı kesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılıKanun’a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

A- Genel Merkez Gelirlerinin İncelenmesi

Partinin Genel Merkezgelirleri toplamı 2.900,00 TL olup bunun tamamı bağışlardan oluşmaktadır.

Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olaraksağlandığı sonucuna varılmıştır.

B- Genel Merkez Giderlerinin İncelenmesi

Parti Genel Merkezinin 2012 yılı giderleri toplamı12.540,35 TL olup bunun 10.148,00 TL’si basılı kağıt ve kırtasiyegiderlerinden, 2.392,35 TL’si seyahat giderlerinden oluşmaktadır.

Parti Genel Merkezinin 2012 yılına devreden kasa ve bankamevcudu 35,88 TL’dir.

Parti Genel Merkezinin 2012 yılı defter kayıtları vegider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilenler dışındakigiderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucunavarılmıştır.

Aşağıdaki tabloda plakaları verilen ve akaryakıtgiderleri Parti bütçesinden karşılanan araçların Parti tüzel kişiliğiyleilişkilerinin açıklanması ve buna ilişkin ruhsat fotokopisi v.b resmi belgeleringönderilmesi istenmiştir.

Parti tarafından gönderilen cevap yazısında 06 EU 8897plakalı aracın Partiye tahsis edildiği belirtilerek buna ilişkin sözleşme ektegönderilmiştir. Söz konusu sözleşme yukarıda ayrıntısı verilen akaryakıtgiderlerine dayanak olarak kabul edilmiştir. Diğer taraftan 06 YA 3073 ve 06 DYP001 plakalı araçların Parti tüzel kişiliğiyle ilişkisini ispatlayacak herhangibir belge gönderilmemiş olup bu konuda hiçbir açıklama da yapılmamıştır.

Parti adına kayıtlı araçlar ile parti tarafındankiralanan veya partiye tahsis edilenler haricindeki diğer araçların akaryakıtgiderleri parti bütçesinden karşılanamaz. Dolayısıyla Partiaraçlarına (kiralama-mülkiyet-tahsis) yapılan giderler haricindekigiderlerin Parti amaçlarına uygun ve Parti tüzel kişiliği adına yapılmış birharcama olarak kabul edilmesi mümkün görülmediğinden; 2820 sayılı Kanun’un 70.maddesine aykırı olarak yapılan toplam 619,35 TL ödemenin, aynı Kanun’un 75.maddesi hükmü uyarınca Hazineye irad kaydedilmesi gerekir.

C- Parti Mallarının İncelenmesi

Partinin sunmuş olduğu defter ve belgeler üzerindeyapılan incelemede, Partinin 2012 yılında herhangi bir taşınır ve taşınmaz malile menkul kıymet ve hak ediniminde bulunmadığı tespit edilmiştir.

IV- SONUÇ

Doğru Yol Partisinin 2012 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;

1- Partinin 2012 yılı kesin hesabında gösterilen 2.900,00TL gelir, 12.540,35TL gider ve 35,88 TL gelecek yıla nakit devrinin Hazineyeirad kaydedilenler dışında kalan bölümünün eldeki bilgi ve belgelere göredoğru, denk ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygun olduğuna,

2- 2820 sayılı Kanun’un 70. maddesine aykırı olarakpartinin amaçlarına uygun olmayan ve parti tüzel kişiliği adına yapılmışharcama olarak kabulü mümkün görülmeyen 619,35 TL karşılığı Partimalvarlığının, 2820 sayılı Kanun’un 75. maddesi uyarınca Hazineye iradkaydedilmesine,

5.3.2015 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.