Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.1998/25, K.1999/19 Sayılı Karar - 16/06/1999

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

EsasSayısı:1998/25 (Siyasî Parti Malî Denetimi)

KararSayısı:1999/19

KararGünü:16/6/1999

R.G.Tarih-Sayı:14.07.1999-23755

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Doğru Yol Partisi Genel Merkezi ile ilçeörgütlerini de kapsayan 80 il örgütünün 1997 yılı kesinhesabınınincelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16.maddesi uyarınca, Ahmet Necdet SEZER, Samia AKBULUT, Haşim KILIÇ, YalçınACARGÜN, Mustafa BUMİN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Lütfi F. TUNCEL, FulyaKANTARCIOĞLU, Mahir Can ILICAK ve Rüştü SÖNMEZ'in katılmalarıyla 9.9.1998gününde yapılan ilk inceleme toplantısında; ' dosyada eksiklik bulunmadığındanişin esasının incelenmesine, OYBİRLİĞİYLE' karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği1997 yılı kesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunile 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunlarıngerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:

Denetimin maddi öğelerini oluşturan defterve belgelerde Doğru Yol Partisi'nin 1997 yılı gelirleri ve giderleri, birbirinedenk biçimde, Genel Merkez'in gelir ve giderleri 988.403.427.026.- lira, 80 ilörgütünün gelir ve giderleri 578.154.784.028.- lira olmak üzere toplam1.566.558.211.054.- lira olarak gösterilmiştir.

A- Gelirlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

Parti Genel Merkezi'nin 1997 yılıgelirleri 988.403.427.026.- lira olarak gösterilmiştir.

Bunun, 612.450.418.000.- lirası Hazineyardımı, 302.971.742.251.- lirası faiz gelirleri, 51.569.233.- lirası 1996yılından devreden nakit mevcudu, 8.156.640.200.- lirası avanslar,64.773.057.342.- lirası gelecek yıla devreden borçlardır.

Genel Merkez'in defter kayıtları vegelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Yasa'nın61-69. maddeleri hükümlerine uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Gelirleri

Parti'nin 80 il örgütünce sağlanangelirleri toplamı 578.154.784.028.- lira olarak gösterilmiştir.

Bunun, 3.904.794.488.- lirası üye girişaidatları, 15.228.904.158.- lirası üye aidatları, 237.277.653.304.- lirasıbağış ve yardımlar, 86.383.000.000.- lirası Genel Merkez yardımı,66.149.973.354.- lirası faaliyet gelirleri, 28.557.600.624.- lirası sairgelirler, 42.750.973.004.- lirası 1996 yılından devreden nakit mevcudu,97.901.885.096.- lirası gelecek yıla devreden borçlardır.

Parti il örgütleri kesinhesapçizelgelerinin gelir bölümleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820sayılı Yasa'da belirtilen kaynaklardan sağlandığı, Genel İdare Kurulu kararıyladoğruluğunun onaylandığı görülerek bunların Yasa'ya uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

B- Giderlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Giderleri

Parti Genel Merkezi'nin 1997 yılıgiderleri 846.696.019.159.- lira olarak gösterilmiştir.

Bunun, 94.057.093.380.- lirası personelgiderleri, 86.383.000.000.- lirası teşkilata yardım, 45.038.829.131.- lirasıtemsil, ağırlama giderleri, 30.461.024.425.- lirası basılı kağıt giderleri,39.404.895.878.- lirası haberleşme giderleri, 63.496.766.043.- lirası taşıma vevasıta giderleri, 46.139.865.080.- lirası seyahat giderleri, 7.078.456.750.-lirası kira giderleri, 9.822.642.411.- lirası bakım, onarım giderleri,12.015.323.968.- lirası aydınlatma ve temizlik giderleri, 3.567.683.598.-lirası vergi ve sigorta giderleri, 23.817.270.409.- lirası demirbaş alımgiderleri, 199.118.176.205.- lirası propaganda malzeme giderleri,38.014.085.073.- lirası basın yayın giderleri, 71.422.547.559.- lirası geçenyıldan kalan borç ödemeleri, 22.328.215.049.- lirası sair giderler,375.000.000.- lirası aidat iadeleri, 17.576.000.000.- lirası nakil vasıtalarıalım giderleri, 28.422.504.000.- lirası bina onarım giderleri, 8.156.640.200.-lirası avanslardır.

988.403.427.026.- lira gelirle846.696.019.159.- lira gider arasındaki farkı oluşturan 141.707.407.867.- lira nakitmevcudu olarak 1998 yılına devredilmiştir.

Genel Merkez'in defter kayıtları vegider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıdaki konular dışında kalangiderlerin 2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası'na uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

a) Belgesiz Gider

Yapılan incelemede, aşağıda yevmiye günve sayıları ile tutarları gösterilen bazı Parti giderlerinin belgelerininbulunmadığı görülmüştür.

2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesinde, beşbinliraya kadar harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ilebelgelendirilmesinin zorunlu olmadığı belirtildiğinden, bu tutarı aşanharcamaların makbuz veya fatura gibi bir belgeye dayandırılması zorunludur.

Aynı Yasa'nın 76. maddesinin sonfıkrasına göre, belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyen partigideri tutarınca parti malvarlığının, Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazine'yegelir kaydedilmesi gerektiğinden, belgesiz gider tutarı 28.077.500.- lira Partimalvarlığının Hazine'ye gelir yazılması uygun görülmüştür.

b) Kişi Adına Düzenlenmiş Belgeler

Yapılan incelemede, aşağıda dökümügösterilen giderlerin kişiler adına düzenlenmiş belgelere dayandırıldığıgörülmüştür.

2820 sayılı Yasa'nın 70.maddesinde, birsiyasi partinin bütün giderlerinin o siyasi parti tüzelkişiliği adınayapılacağı belirtilmiştir. Genel muhasebe kurallarına göre de, bir gelir veyagider belgesinin muhasebe kayıtlarına esas alınabilmesi için bunların, kayıtsahibinin adına düzenlenmiş olması gerekir.

Kişiler adına düzenlenmiş belgeleredayanılarak kaydedilen 497.870.923.- lira gider karşılığının, 2820 sayılıYasa'nın 75. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca Hazine'ye gelir yazılmasıuygun görülmüştür.

2- İl Örgütleri Giderleri

Parti'nin 80 il örgütünün 1997 yılıgiderleri toplamı 558.294.441.705.- lira gösterilmiştir.

Bunun, 69.929.561.100.- lirası personelgiderleri, 16.513.288.000.- lirası teşkilata yardım, 78.520.073.337.- lirasıtemsil, ağırlama giderleri, 13.495.233.896.- lirası basılı kağıt giderleri,61.795.941.356.- lirası haberleşme giderleri, 32.244.217.024.- lirası taşıma vevasıta giderleri, 6.261.893.507.- lirası seyahat giderleri, 95.290.334.474.-lirası kira giderleri, 14.993.713.017.- lirası bakım, onarım giderleri,34.316.593.408.- lirası aydınlatma ve temizlik giderleri, 2.295.347.112.-lirası vergi ve sigorta giderleri, 18.652.443.627.- lirası demirbaş alımgiderleri, 9.016.441.677.- lirası propaganda malzeme giderleri, 20.812.256.027-lirası basın yayın giderleri, 52.121.846.239.- lirası geçen yıldan kalan borçödemeleri, 32.035.257.904.- lirası sair giderlerdir.

578.154.784.028.- lira gelirle558.294.441.705.- lira gider arasındaki farkı oluşturan 19.860.342.323.- liranakit mevcudu olarak 1998 yılına devredilmiştir.

İl örgütleri kesinhesap çizelgeleriningider bölümleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin Genel İdare Kurulukararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek bunların 2820 sayılı Yasa'ya uygunolduğu sonucuna varılmıştır.

IV- SONUÇ

Doğru Yol Partisi'nin 1997 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda;

1- Parti kesinhesabında gösterilen1.566.558.211.054.- lira gelir ile 1.396.307.872.241.- lira giderin eldekibilgi ve belgelere göre doğru ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygunolduğuna,

2- Belgesiz olarak gider kaydedilen28.077.500.- lira karşılığı Parti malvarlığının 2820 sayılı Kanun'un 76.maddesinin son fıkrası uyarınca Hazine'ye gelir yazılmasına,

3- Kişiler adına düzenlenmiş belgeleredayanılarak kaydedilen 497.870.923.- lira gider karşılığının, 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu'nun 75. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca Hazine'yegelir yazılmasına, 16.6.1999 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.