Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2000/26, K.2002/6 Sayılı Karar - 17/04/2002

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

EsasSayısı:2000/26 (Siyasî Parti Malî Denetimi)

KararSayısı:2002/6

KararGünü:17.4.2002

R.G.Tarih-Sayı:24.05.2002-24764

I- MALÎ DENETİMİN KONUSU

Emeğin Partisi'nin 1999 yılıkesinhesabının incelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16.maddesi uyarınca, Mustafa BUMİN, Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, AliHÜNER, Fulya KANTARCIOĞLU, Rüştü SÖNMEZ, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, AhmetAKYALÇIN ve Enis TUNGA'nın katılmalarıyla 30.10.2001 gününde yapılan ilkinceleme toplantısında; 'Dosyadaki eksiklikler giderildiğinden işin esasınınincelenmesine,... OYBİRLİĞİYLE' karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği1999 yılı kesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunile 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunlarıngerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:

Denetimin maddi öğelerini oluşturandefter ve belgelerde, Emeğin Partisi'nin 1999 yılı gelirlerinin 40.648.593.693-lira, giderlerinin 39.107.730.319- lira olduğu ve 2000 yılına 1.540.863.374-lira devredildiği görülmüştür.

A- Gelirlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

Parti kayıtlarına göre, Parti GenelMerkezi 1998 yılından devredilen 334.021.660.- lira ile birlikte; 1999 yılında,il ödentisi olarak 1.505.555.000.- lira, bağış olarak 7.550.000.000.- lira,yayın satışlarından 2.661.000.000.- lira olmak üzere; 12.050.576.660.- liragelir elde etmiştir.

Parti Genel Merkezi, faaliyetleriniyürütmek için 1999 yılında 11.841.920.055- liralık harcama yapmış; 2000 yılına208.656.605- lira nakit devretmiştir.

Genel Merkezin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, yıl içinde il ödentisi olan1.505.555.000.- lira gelir ile yayın satışlarından elde edilen 2.661.000.000.-lira gelirin 2820 sayılı Yasa'nın 61-69. Maddeleri hükümlerine uygun olaraksağlandığı görülmüştür.

Yıl içinde bağış olarak elde edilmişolan 7.550.000.000.- lira gelirin ise 2820 sayılı Yasa'nın 69. maddesihükümlerine uygun olarak sağlanmadığı sonucuna varılmıştır.

Şöyle ki;

Yasa'nın 69. maddesinin üçüncüfıkrasında; 'sağlanan gelirin türü ve miktarıyla, gelirin sağlandığı kimseninadı, soyadı ve adresi, makbuzu düzenleyenin sıfatı, adı, soyadı ve imzası,makbuzda ve dip koçanlarında yer alır.' hükmüne yer verilmiştir.

Aşağıda numaraları belirtilen toplam7.550.000.000.- lira tutarındaki Parti Genel Merkezine ait gelir makbuzlarındaise, gelirin sağlandığı kimsenin adresi ile makbuzu düzenleyenin sıfatı, adı vesoyadına yer verilmemiştir.

Yasa'nın 76. maddesinin üçüncüfıkrasında; 'Bu Kanunun 69 uncu maddesinde belirtilen esaslara aykırı olarakbir siyasi partinin tevsik edilmeyen kaynaklardan gelir sağladığı anlaşılırsa,Anayasa Mahkemesi kararıyla bu gelir Hazineye irad kaydedilir.' denilmektedir.

Siyasi partilerin elde ettiği gelirlerinkaynağının açıkça gelir belgelerinde yer alması siyasi partiler için getirilmişyasal bir yükümlülüktür.

Bu nedenle, Yasa'nın 69. maddesininüçüncü fıkrasına uygun olarak elde edilmediği anlaşılan 7.550.000.000.- liranınHazineye gelir yazılması uygun görülmüştür.

2- İl ve İlçe Örgütleri Gelirleri

Partinin 1999 yılı içinde 56 il ve ilörgütü bulunmayan 1 ilçe örgütünce sağlanan gelirleri toplamı 27.842.548.089-lira olarak gösterilmiştir. Kesinhesap verilerine göre, bu gelirin15.761.683.350.- lirası ilçe ödentilerinden, 9.827.431.350.- lirasıbağışlardan, 294.163.366.- lirası yayın satışlarından, 1.759.270.023 lirasıyemek, şenlik, konser organizasyonlarından, 200.000.000.- lirası bayrak,flamasatışlarından, elde edilmiştir. İl ve ilçe örgütlerinin 1998 yılındandevredilen nakit mevcudu ise 755.68.944.- liradır. İl ve ilçe örgütlerinin 2000yılına devredilen nakit mevcudu 1.332.206.769.- liradır.

İl ve ilçe örgütleri kesinhesapçizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin, 2820sayılı Yasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

C-Giderlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Giderleri

Parti Genel Merkezi, faaliyetleriniyürütmek için 1999 yılında 11.841.920.055- lira harcama yapmış, 2000 yılına208.656.605- lira nakit devredilmiştir. Bu tutarın 5.492.100.000- lirası kirave bina giderleri, 520.025.980- lirası haberleşme ve kargo giderleri,4.074.913.762- lirası tanıtım ve propaganda giderleri, 80.000.000.- lirası ilangiderleri, 343.188.376.- lirası kırtasiye giderleri, 923.009.997.- lirası genelgiderler, 408.681.940.- lirası demirbaş giderleri için harcanmıştır.

Genel Merkezin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygunolarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2- İl ve İlçe Örgütleri Giderleri

Partinin 56 il ile il örgütü bulunmayan1 ilçe örgütünün 1999 yılı içindeki giderleri toplamı 27.265.810.264- liraharcama yapmış; 2000 yılına 1.332.206.769.- lira nakit devredilmiştir.

Bu tutarın 15.197.418.768- lirası kirave bina giderleri, 3.245.662.205- lirası haberleşme ve kargo giderleri,2.115.345.567- lirası tanıtım ve propaganda giderleri, 679.398.499.- lirasıilan giderleri, 2.053.591.209.- lirası kırtasiye giderleri, 2.300.601.516.-lirası genel giderler, 1.505.555.000.- lirası demirbaş giderleri, 168.237.500.-lirası kongre giderleri için harcanmıştır.

İl ve ilçe örgütleri kesinhesapçizelgelerinin gider bölümleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820sayılı Yasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

D- Parti Malları

Emeğin Partisi'nin 6.2.2001 günlü, 2001/03sayılı yazısının incelenmesinden 1999 yılında KDV dahil 122.331.940 liradeğerinde demirbaş edindiği taşınmazları ile değeri yüz milyon lirayı aşanmenkul kıymeti ve hakları bulunmadığı anlaşılmıştır.

IV-SONUÇ

Emeğin Partisi'nin 1999 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda,

1- Partinin kesinhesabında gösterilen33.098.593.693.- lira geliri ile 39.107.730.319- lira giderin eldeki bilgi vebelgelere göre doğru ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygun olduğuna;

2- 2820 sayılı Yasa'nın 69. maddesineuygun olarak sağlanmadığı anlaşılan 7.550.000.000.- liranın, aynı Yasa'nın 76.maddesi uyarınca Hazine'ye gelir yazılmasına;

17.4.2002 gününde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.