Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.1997/17, K.1998/14 Sayılı Karar - 07/05/1998

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

EsasSayısı:1997/17 (Siyasî Parti Malî Denetimi)

KararSayısı:1998/14

Karar Günü:7.5.1998

R.G.Tarih-Sayı:09.06.1998-23367

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Emeğin Partisi Genel Merkezi ile ilçeörgütlerini de kapsayan 2 il örgütünün 1996 yılı kesinhesabının incelenmesidir.

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16.maddesi uyarınca Yekta Güngör ÖZDEN, Selçuk TÜZÜN, Ahmet N. SEZER, SamiaAKBULUT, Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Mustafa BUMİN, Sacit ADALI, Ali HÜNER,Lütfi F. TUNCEL ve Fulya KANTARCIOĞLU'nun katılmalarıyla 21.11.1997 günündeyapılan ilk inceleme toplantısında; "Eksiği bulunmadığı anlaşılan EmeğinPartisi'nin 1996 yılı kesinhesabının esas incelemesinin yapılmasınaoybirliğiyle" karar verilmiştir.

Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği1996 yılı kesinhesap çizelgeleri ile muhasebe defterleri, gelir ve giderbelgeleri üzerinde yapılan karşılaştırma ve inceleme sonuçlarını içeren esasinceleme raporu, Anayasa ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Yasa ile 2820 sayılı Siyasî Partiler Yasası'nınilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Denetimin maddî öğelerini oluşturandefter ve belgelerde Emeğin Partisi'nin 1996 yılı içindeki Genel Merkez gelirve giderlerinin 109.712.500.-TL., 2 il örgütünün gelir ve giderlerinin de219.425.000.-TL. olmak üzere toplam 329.137.500.-TL. olarak gösterildiği,gelir, gider ve devir rakamlarının birbirine denk olduğu görülmüştür.

A- Gelirlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

Parti Genel Merkezi'nin 1996 yılıiçindeki gelirleri 109.712.500.-TL. olarak gösterilmiştir.

Bu gelirin tümünün il örgütlerindengönderilen ödentilerden sağlandığı anlaşılmıştır.

2- İl Örgütleri Gelirleri

Parti'nin 2 il örgütünün bağlıilçelerini de kapsayan gelirler toplamı 219.425.000.-TL. olarak gösterilmiştir.

Bunun; 207.125.000.-TL.sının bağış ve aidatlardan,12.300.000.-TL.sının da bayrak rozet ve yayın satış giderlerinden sağlandığıanlaşılmıştır.

Örgütlerin kesinhesap çizelgeleriningelir bölümleri üzerinde yapılan incelemede gelirlerin 2820 sayılı SiyasîPartiler Yasası'nın 61. maddesinde belirtilen kaynaklardan sağlandığı, MerkezKarar ve Yönetim Kurulu kararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek bunlarınYasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

B- Giderlerin İncelenmesi

1- GenelMerkez Giderleri

Parti Genel Merkezi'nin 1996 yılıiçindeki giderleri 48.749.000.-TL. olarak gösterilmiştir.

Bunun; 34.057.000.-TL.sının kira vegenel giderlerin, 14.692.000.- TL.sının da posta, telgraf ve telefongiderlerinin oluşturduğu anlaşılmıştır.

Parti Genel Merkezi'nin geliri ilegideri arasındaki 60.963.500.-TL.lık müspet farkın gelecek yıla devir edildiğigörülmüştür.

Genel Merkez'in muhasebe defterkayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilenlerdışındaki giderlerin 2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası'na uygun olarakyapıldığı sonucuna varılmıştır.

a) Parti'ye Ait Olmayan ve Kiţi AdýnaDüzenlenmiţ Faturaya Dayanýlarak Kaydedilen Gider

Defterin 3. sırasında yazılı 1.057.000.-TL. tutarındaki su tüketim giderinin Parti ile ilgisi bulunmayan kişisel birgider olduğu anlaşılmaktadır.

Parti'ye ait olmayan ve 2820 sayılıSiyasî Partiler Yasası'nın 70. maddesindeki, bir siyasî partinin bütüngiderlerinin o siyasî parti tüzelkişiliği adına yapılacağına ilişkin kuralaaykırı olarak kişi adına düzenlenmiş faturaya dayanılarak yapılan söz konusuödeme tutarı 1.057.000.- TL.nın 2820 sayılı Yasa'nın 75. ve 76. maddeleriuyarınca Hazine'ye gelir yazılması uygun görülmüştür.

b) Belgesi Bulunmayan Gider

Defterin 2. sırasında "kapıcıtazminatı" adı altında yazılı 15.500.000.- TL. tutarındaki gidere ilişkinbelgenin bulunmadığı anlaşılmıştır.

2820 sayılı Siyasî Partiler Yasası'nın"Giderlerin yapılmasında usul" başlıklı 70. maddesinde, beşbin lirayakadar harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ile tevsik edilmesininzorunlu olmadığı belirtilerek, bu miktarı aşan harcamaların fatura veya makbuzgibi bir belge ile belgelendirilmesinin zorunlu olduğu öngörülmüştür. AynıYasa'nın 76. maddesinin son fıkrasında da belgelendirilmesi gerektiği haldebelgelendirilmeyen parti giderleri miktarınca parti malvarlığının, AnayasaMahkemesi kararıyla Hazine'ye irat kaydedileceği hükme bağlanmıştır.

2820 sayılı Yasa'nın 76. maddesinin sonfıkra hükmü uyarınca toplam 15.500.000.- TL. tutarındaki Parti malvarlığınınHazine'ye gelir yazılması uygun görülmüştür.

2- İl Örgütleri Giderleri

Parti'nin 2 il örgütünün bağlı ilçeleride kapsayan giderler toplamı 214.969.930.-TL. olarak gösterilmiştir.

Bunun; 76.206.900.-TL.sını kira ve genelgiderlerin, 14.850.530.- TL.sını posta, telgraf ve telefon giderlerinin,109.712.500.- TL.sının Genel Merkez'e gönderilen ödentilerin, 10.600.000.-TL.sını tanıtım, temsil, propaganda ve kırtasiye giderlerinin, 3.600.000.-TL.sını da basın, yayın ve ilân giderlerinin oluşturduğu anlaşılmıştır.

İl örgütlerinin geliri ile gideriarasındaki 4.455.070.- TL.lık müspet farkın gelecek yıla devir edildiğigörülmüştür.

İl örgütleri kesinhesap çizelgeleriningider bölümleri üzerinde yapılan incelemede giderlerin Merkez Karar ve YönetimKurulu kararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek bunların 2820 sayılı SiyasîPartiler Yasası'na uygun olarak yapıldığı sonucuna varılmıştır.

IV- SONUÇ

Emeğin Partisi'nin 1996 yılı hesabınınincelenmesi sonucunda;

1- Parti kesinhesabında gösterilen 329.137.500.-TL. geliri ile247.161.930.-TL. giderin, eldeki bilgi ve belgelere göre doğru ve 2820 sayılıSiyasî Partiler Kanunu'na uygun olduğuna,

2- Parti'ye ait bulunmayan ve kiţiadýna düzenlenmiţ belgeye dayanýlarak gider kaydedilen1.057.000.- TL. karţýlýđý Partimalvarlýđýnýn 2820 sayýlý SiyasîPartiler Kanunu'nun 75. ve 76. maddeleri uyarýnca Hazine'ye geliryazýlmasýna,

3- Belgesi bulunmayan 15.500.000.-TL.lıkgider karşılığı Parti malvarlığının 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun 76.maddesi uyarınca Hazine'ye gelir yazılmasına, 7.5.1998 gününde OYBİRLİĞİYLEkarar verildi.