Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2008/14, K.2010/14 Sayılı Karar - 10/03/2010

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2008/14 (SiyasîParti Malî Denetimi)

Karar Sayısı:2010/14

Karar Günü:10.3.2010

R.G.Tarih-Sayı:27.03.2010-27534

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Emek Partisi'nin 2007 yılı kesinhesabının incelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16. maddesi uyarınca,Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN,Mustafa YILDIRIM, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİve Zehra Ayla PERKTAŞ'ın katılmalarıyla 16.7.2009 gününde yapılan ilk incelemetoplantısında;

Emek Partisi'nin 2007 yılı kesinhesabınınincelenmesi sonucunda;

'1- Dosyada eksiklik bulunmadığındanişin esasının incelenmesine,

2- Parti Genel Merkez kesinhesabınındayanağını oluşturan defterler ile gelir ve gider belgelerinin asıllarının,Anayasa Mahkemesi'ne verilmesi için Parti'ye 30 gün süre verilmesine,

16.7.2009 gününde OYBİRLİĞİYLE' karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği 2007 yılıkesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerindeyapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve 2949sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçelerive diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:

Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerdeEmek Partisi'nin Genel Merkezi ile 63 il ve il - ilçe örgütü bulunmayan 1 belde(Kırıkkale-Merkez-Hacılar) örgütünün 2007 yılı gelirlerinin 227.982,17 lira,giderlerinin 220.336,57 lira, gelir fazlası nakit devrinin 7.645,60 liraolduğu, gelir ile gider ve nakit devir rakamlarının toplamının birbirine denkolduğu görülmüştür.

A- Gelirlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

Parti Genel Merkezi'nin gelirleri 44.383,59 lira olarakgösterilmiştir. Bunun 3.197,58 lirası önceki yıldan devreden nakit, 24.436,01lirası il ödentileri, 16.750.- lirası ise bağış gelirlerinden oluşmaktadır.

Genel Merkezin defter kayıtları ve gelir belgeleriüzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olaraksağlandığı sonucuna varılmıştır.

Ancak, Parti Genel Merkezinin 2007 yılı muhasebekayıtlarının tutulduğu işletme hesabı defteri mevcut olmakla beraber, defterinAnkara 25. Noteri tarafından 25/12/2006 tarih ve 53861 yevmiye numarası ilemühürlenip onaylandığı, 2820 sayılı Yasa'nın 60. maddesi gereğince Seçim KuruluBaşkanı tarafından mühürlenip onaylanmadığı görülmüştür.

2820 sayılı Yasa'nın 60. maddesinin altıncı fıkrasında 'Bütündefterlerin sayfaları ve kaç sayfadan ibaret oldukları teşkilatın bulunduğuilgili seçim kurulu başkanı tarafından mühürlenir ve tasdik edilir.'denilmek suretiyle, Parti defterlerinin ilgili seçim kurulu başkanı tarafındanmühürlenip tasdik edilmesi gerektiği belirtilmiştir.

2820 sayılı Yasa'nın 113. maddesinde de 'Bu Kanunun 60ıncı maddesinde yazılı defter ve kayıtları tutmayanlar, altı aydan bir yıla, budefter ve kayıtları tahrif veya yok edenler veya gizleyenler, bir yıldan üçyıla kadar hapis cezası ile cezalandırılırlar.' denilmiştir.

Açıklanan nedenlerle, defterleri ilgili seçim kurulubaşkanı yerine, notere tasdik ettiren Parti sorumluları hakkında, 2820 sayılı Yasa'nın60. ve 113. maddelerine istinaden Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'na suçduyurusunda bulunulması gerektiği sonucuna varılmıştır. Haşim KILIÇ, OsmanAlifeyyaz PAKSÜT ve Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamışlardır.

2- İl, İlçe ve Belde Örgütleri Gelirleri

Parti'nin il, ilçe ve belde örgütlerinin gelirleri183.598,58 lira olarak gösterilmiştir. Bunun 7.235,21 lirası önceki yıldandevreden nakit, 125.796,45 lirası ilçe ödentileri, 5.443,85 lirası sosyaletkinlik, 1.195,45 lirası yayın, 770.-lirası rozet, bayrak v.b. satış, 43.157,62lirası ise bağış gelirleridir.

İl, ilçe ve belde örgütleri kesinhesap çizelgeleriningelir bölümü üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

B- Giderlerinİncelenmesi

1- Genel Merkez Giderleri

Parti Genel Merkezi'nin giderleri 41.212,25 lira olarakgösterilmiştir. Bunun 30.157,50 lirası kira ve bina, 6.304,33 lirası PTT vekargo, 808,30 lirası tanıtım, temsil ve propaganda, 118.- lirası basın, yayınve ilan, 264,32 lirası kırtasiye, 235.- lirası demirbaş, 3.324,80 lirası isegenel giderlerden oluşmaktadır.

Parti Genel Merkezi'nin 2008 yılına devreden nakitmevcudu 3.171,34 liradır.

Genel Merkezin defter kayıtlarıve gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Yasa'yauygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2- İl, İlçe ve Belde Örgütleri Giderleri

Parti'nin İl, ilçe ve belde örgütleri giderleri179.124,32 lira olarak gösterilmiştir. Bunun 108.468,56 lirası kira ve bina,12.961,15 lirası PTT ve kargo, 9.255,37 lirası tanıtım, temsil ve propaganda,1.706,50 lirası basın, yayın ve ilan, 4.544.- lirası kırtasiye, 4.727.-lirasıkongre, 24.436,01 lirası genel merkez payı, 13.025,73 lirası ise genelgiderlerden oluşmaktadır.

Parti il, ilçe ve belde örgütleri'nin 2008 yılınadevreden nakit mevcudu 4.474,26 liradır.

İl ve ilçe örgütleri kesinhesap çizelgelerinin giderbölümü üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olarakgerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

C- Parti Malları

Parti'nin kesinhesabı, defter ve belgeleri üzerindeyapılan incelemede, Parti Genel Merkezi'nin 2007 yılında satınalma yoluyladeğeri yüz liranın üzerinde 1 adet bilgisayar yazıcısı ediniminin olduğu, bunundışında taşınmaz ve değeri yüz lirayı aşan taşınır mal, menkul kıymet ve hakediniminin bulunmadığı anlaşılmıştır.

Parti'nin satınalma yoluyla yaptığı edinimin 2820 sayılıYasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

IV- SONUÇ

Emek Partisi'nin 2007 yılı kesinhesabının incelenmesisonucunda;

1- Parti'ninkesinhesabında gösterilen 227.982,17 lira gelirin, 220.336,57 lira giderin ve7.645,60 lira nakit devrinin eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 2820sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygun olduğuna OYBİRLİĞİYLE,

2- PartiDefterinin ilgili seçim kurulu başkanı yerine notere tasdik ettirilmesinedeniyle 2820 sayılı Kanun'un 60. ve 113. maddelerine istinaden AnkaraCumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulmasına Haşim KILIÇ, OsmanAlifeyyaz PAKSÜT ve Fulya KANTARCIOĞLU'nun karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,

10.3.2010 gününde karar verildi.

KARŞIOY YAZISI

Siyasî Partiler Kanunu'nun 60. maddesine göre usulüneuygun olarak İlçe Seçim Kurulu'na tasdik edilmeyen defterler nedeniyle YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulmasına ilişkin FulyaKANTARCIOĞLU'nun karşıoyuna katılıyorum.

KARŞIOY YAZISI

Emek Partisi'nin 2007 yılıhesaplarının incelenmesinde, Parti'nin tutması gereken defterleri ilçe seçimkurulu başkanlığı yerine notere tasdik ettirmesinin Siyasî Partiler Kanunu'nun(SPK) 113. maddesinde düzenlenen suçu oluşturduğu düşüncesiyle anılan Partiyetkilileri hakkında suç duyurusunda bulunulmasına ilişkin karara aşağıdaki nedenlerlekatılmamaktayım:

SPK'nun 113. maddesindeki suç,genel kastla işlenebilecek bir suçtur. Bu nedenle, suçun oluştuğundan sözedebilmek için defter tutmama kastının varlığını aramak zorunludur. Partiyöneticileri, genel olarak tasdike yetkili bir mercide defterlerini tasdikettirmiş olduklarından, olayda artık kastın varlığına hükmedilemez. Ziradefterlerin noterde tasdik ettirilmiş olması, defter kayıtları üzerinde yasayaaykırı işlemler yapma olanağını ortadan kaldırmakta ve ceza yaptırımı altına alınanhukuki yarar gerçekleşmektedir.

Suçun unsurlarının yasalarda açıkçabelirtilmiş olması, ceza hukukunun temel ilkelerindendir. SPK'nun 60. maddesinde belirtilendefterleri tasdik ettirme yükümlülüğünün ihlali suçunun hangi eylemlerleoluşacağının SPK'da veya bu kanunun gönderme yaptığı diğer yasa hükümlerindeaçıkça tanımlanmış olmasıgerekir. Siyasi parti defterlerinin özel görevli merciden başka bir mercietasdik ettirilmesinin, diğer bir ifadeyle şekle uyulmamasının da suç oluşturacağı yasada açıkça belirtilmediğinden,noterde yapılan tasdik işleminin suç sayılması, ceza hukukunun temel ilkelerineaykırıdır. Hürriyeti bağlayıcı ceza gerektiren bir eylemin varlığına, ancakmevzuatta açıkça tanımlanan suç unsurlarının ve kastın varlığı halindehükmedilebilir.

Bu nedenle suç duyurusunugerektiren bir durum bulunmadığı düşüncesindeyim.

Emek Partisi'nin 2007yılı hesaplarının incelenmesinde gelir vegider defterinin Noter tarafından onaylandığı saptanmıştır.

2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası'nın 60. maddesinin ilkfıkrasında, 'Her kademedeki parti organları üye kayıt defteri, karar defteri,gelen ve giden evrak kayıt defteri, gelir ve gider defteri ile demirbaş eşyadefteri tutmak zorundadırlar.'; altıncı fıkrasında da 'Bütün defterlerinsayfaları ve kaç sayfadan ibaret oldukları teşkilâtın bulunduğu ilgili seçimkurulu başkanı tarafından mühürlenir ve tasdik edilir' denilmiş, aynı Yasa'nın113. maddesinde ise bu Kanun'un 60. maddesinde yazılı defter ve kayıtlarıtutmayanların, altı aydan bir yıla, bu defter ve kayıtları tahrif veya yokedenlerin veya gizleyenlerin, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ilecezalandırılacakları belirtilmiştir. 26.9.2004 günlü 5237 sayılı CezaYasası'nın 279. maddesinde de göreviyle ilgili olarak kamu adına soruşturma vekovuşturma gerektiren bir suçun işlendiğini öğrenip de yetkili makamlarabildirmeyen kamu görevlilerinin cezalandırılmaları öngörülmüştür. CezaYasa'sında belirtilen söz konusu bildirimin yapılabilmesi için öncelikle birsuç işlenmesi gerektiği açıktır.

2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası'nın 113. maddesinegöre suç oluşabilmesi için Yasa'nın 60. maddesinde yazılı defter ve kayıtlarınhiç tutulmaması veya tahrif ya da yok edilmesi gerekmektedir. Oysa Parti deftertutmuş, ancak bunun onayını Yasa ile belirli mercilere değil notereyaptırmıştır. Bu nedenle bir suç işlendiğinin, kabulüne olanak bulunmadığındanbunun duyurulması gibi bir yükümlülükten de söz edilemez.

Açıklanan nedenlerle suç duyurusunda bulunma koşullarıoluşmadığından bu konudaki çoğunluk görüşüne katılmıyorum.