Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2013/48, K.2015/37 Sayılı Karar - 01/07/2015

 ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2013/48 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2015/37

Karar Tarihi:1.7.2015

R.G. Tarih –Sayı:06.11.2015-29524

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Emek Partisi 2012 yılı kesin hesabının incelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca HaşimKILIÇ, Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, NuriNECİPOĞLU, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN ve M.Emin KUZ’un katılımlarıyla 11.2.2014 tarihinde yapılan ilk incelemetoplantısında öncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağı sorunugörüşülmüştür.

2. 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 73. maddesininüçüncü fıkrasında “İller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine aitolan kesin hesapların, Merkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek kararabağlanacağı” öngörülmüş ve aynı kanunun 74. maddesinin ikinci fıkrasında da“siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmişbulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan illerteşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadarAnayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermekzorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap dönemindeedindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkulkıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini veşekillerini de belirten listeleri eklenir.” denilerek il örgütlerindengönderilen kesin hesaplar ile parti genel merkezine ilişkin kesin hesabınmerkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağı vebirleştirileceği, birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin Anayasa Mahkemesinesunulacağı hükme bağlanmıştır.

3. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 19.2.2013 tarih veC.02.0.CBS.0.01.02. 04/218 sayılı yazılarına ekli listede Emek Partisinin GenelMerkez dışında 60 il ve bağlı ilçede örgütlendiği belirtilmesine rağmen, Partitarafından 16 il ve bağlı ilçe örgütlerine ilişkin 2012 yılı içerisinde herhangi bir gelir ve giderin gerçekleşmediği ifade edilerek, bu illere ait 2012yılı kesin hesaplarının gönderilmediği tespit edilmiştir.

4. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet, partiyetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasiparti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabeteden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

5. Ayrıca, partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb. bir takım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.

6. 2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinde, bir siyasipartinin bütün gelirlerinin, o siyasi partinin tüzelkişiliği adına eldeedileceği; 70. maddesinde, siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırıolamayacağı ve bir siyasi partinin bütün giderlerinin, o siyasi partitüzelkişiliği adına yapılacağı; 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendindede yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyenparti sorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyonliradan az olmamak üzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır.Bu hükümlere göre, parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendiimkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir. Parti yetkililerinin, bu şekildeyapmış oldukları gider bedellerini partiye bağış geliri olarak kaydetmeksuretiyle parti tüzelkişiliği adına hesaplara dâhil etmesi gerekir.

7. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılıKanun’un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.

8. Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi,hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider oluşturulması, inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan dolayı 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendine istinaden gerekli işlemlerin yapılmasını temin içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

9. Bu itibarla Emek Partinin 2012 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;

1- Genel Merkeze ait kesin hesapların sunulmasındandolayı işin esasının incelenmesine;

2- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için partiye bukararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,

3- Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerin istendiğişekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenininoluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılması, inceleme vearaştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan, Parti sorumluları hakkında2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarıncayasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulmasına OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

10. Emek Partisinin, Anayasa Mahkemesine verdiği 2012yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör Sadettin CEYHANtarafından heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğeryasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

11. Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter vebelgelerde Partinin 2012 yılı gelirlerinin 377.663,99 TL, giderler toplamının357.555,88 TL, gelecek yıla devreden nakit tutarının 20.108,11 TL olduğuanlaşılmaktadır.

12. Partinin 2012 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu haliyle 2012 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

A- Gelirlerinİncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

13. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 50.364,48 TLolup bunun 38.020,00TL’si üye aidatlarından, 4.785,00 TL’si bağışlarından,7.559,48 TL’si geçmiş yıl gelirlerinden oluşmaktadır.

14. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Gelirleri

15. Partinin 2012 Yılında il örgütlerine ilişkingelirleri 327.299,51 TL olup bunun275.848,14 TL’si üye aidatlarından, 28.112,49 TL’si para bağışlarından, 600,00TL’si yardımlardan, 3.999,21 yayın gelirlerinden, 7.613,97 TL’si geçmiş yılgelirlerinden, 11.125,70 TL’si faaliyet gelirlerinden oluşmaktadır.

16. Parti İl Örgütlerinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

B- Giderlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Giderleri

17. Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 38.515,62 TLolup bunun 857,00 TL’si kırtasiye giderlerinden, 4.294,88 TL’si haberleşmegiderlerinden, 649,00 TL’si basın-yayın giderlerinden, 27.870,00 TL’si kiragiderlerinden, 4.844,74 TL’si ısınma, aydınlanma giderlerinden oluşmaktadır.Gelecek yıla devreden nakit tutarı 11.848,86 TL’dir.

18. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Giderleri

19. Partinin 2012 Yılında il örgütlerine ilişkin giderlertoplamı 319.040,26 TL olup bunun 38.020,00 TL’si verilen örgüt yardımlarından,26.166,00 TL’si parti etkinlik giderlerinden, 6.007,01 TL’si gezi, seçimgiderlerinden, 10.439,90 TL’si kırtasiye giderlerinden, 17.127,43 TL’sihaberleşme giderlerinden, 182.320,55 TL’si kira giderlerinden, 4.845,00 TL’sibakım onarım giderlerinden, 27.514,17 TL’si ısınma, aydınlanma giderlerinden,982,55 TL’si vergi giderlerinden, 5.617,65 TL’si basın yayın giderlerindenoluşmaktadır. Gelecek yıla devreden nakit tutarı 8.259,25 TL’dir.

20. Parti İl Örgütlerinin defter kayıtları ve gider belgeleriüzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olaraksağlandığı sonucuna varılmıştır.

C- Parti Malları

21. Partinin 2012 yılı defter ve belgeleri üzerindeyapılan incelemede, herhangi bir taşınır, taşınmaz mal ve menkul kıymetediniminin olmadığı anlaşılmıştır.

IV- SONUÇ

Emek Partisinin 2012 yılı kesin hesabının incelenmesisonucunda;

Partinin 2012 yılı kesin hesabında gösterilen 377.663,99TL gelir ve 357.555,88 TL giderin eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygun olduğuna, 1.7.2015 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.