Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2005/12, K.2009/21 Sayılı Karar - 10/02/2009

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2005/12 (SiyasîParti Malî Denetimi)

Karar Sayısı:2009/21

Karar Günü:10.2.2009

R.G.Tarih-Sayı:21.02.2009-27148

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Eşitlik Partisi'nin 2004 yılı kesinhesabınınincelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16. maddesi uyarınca,Tülay TUĞCU, Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN,Mehmet ERTEN, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ veOsman Alifeyyaz PAKSÜT'ün katılımıyla 27.1.2006 gününde yapılan ilk incelemetoplantısında;

Eşitlik Partisi'nin 2004 yılı kesinhesabınınincelenmesi sonucunda;

'Dosyada eksiklikbulunmadığından işin esasının incelenmesine, oybirliğiyle' karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Parti'nin Anayasa Mahkemesine verdiği 2004 yılıkesinhesap çizelgeleri ile esas inceleme raporu, Anayasa ve 2949 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılıSiyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğeryasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Kesinhesap çizelgelerinde Eşitlik Partisi'nin GenelMerkezi ve il örgütlerinin 2004 yılı gelirlerinin 4.220.000.000.- lira,giderlerinin 4.220.000.000.- lira olduğu, gelir gider rakamlarının birbirinedenk olduğu görülmüştür.

A- Gelirlerinİncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

Parti Genel Merkezi'nin gelirleri 1.200.000.000.- liraolarak gösterilmiştir.

2- İl Örgütleri Gelirleri

Parti il örgütlerinin gelirleri 3.020.000.000.- liraolarak gösterilmiştir.

İl örgütlerinin kesinhesap çizelgelerinin gelir bölümündeyapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

B- Giderlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Giderleri

Parti Genel Merkezi'nin 2004 yılı giderleri1.200.000.000.- lira olarak gösterilmiştir.

Parti Genel Merkezi'nin gelir ve giderleri birbirine denkolduğundan 2005 yılına devreden nakit mevcudu bulunmamaktadır.

2- İl Örgütleri Giderleri

Parti il örgütlerinin giderleri 3.020.000.000.- liraolarak gösterilmiştir.

Bunun 2.820.000.000.- lirası kira giderleri ve200.000.000.- lirası telefon giderlerinden oluşmaktadır.

İl örgütünün gelir ve giderleri birbirine denk olduğundan2005 yılına devreden nakit mevcudu bulunmamaktadır.

İl örgütleri kesinhesap çizelgelerinin gider bölümleriüzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğusonucuna varılmıştır.

C- Açıklama

Eşitlik Partisi'nin 2004 yılı kesinhesabına ilişkin27.1.2006 tarihli ilk inceleme kararı Eşitlik Partisi Genel Başkanlığı'ndaAbuzer Avşar'a 9.3.2006 tarihinde tebliğ edilmiş olmasına rağmen, Parti'ninGenel Merkez kesinhesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgelerini vedefter kayıtlarını yasal saklama süresi içerisinde Anayasa Mahkemesi Başkanlığı'nasunmadığı görülmüştür.

Parti'ye tekrar 25.12.2008 tarih ve 213-1471 sayılı yazıgönderilmiş ve Genel Merkez kesinhesabının dayanağını oluşturan gelir-giderbelgeleri ve defter kayıtlarını göndermesi için on gün süre verilmiştir. Bunarağmen Parti tarafından herhangi bir belge ibraz edilmemiş ve yazıya da cevapverilmemiştir.

2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun 'Gelirlerinsağlanmasında usul' başlıklı 69 uncu maddesinde;

'Bir siyasi partinin bütün gelirleri, o siyasi partinintüzelkişiliği adına elde edilir.

Siyasi partilerin genel merkezlerinin ve teşkilatkademelerinin gelirleri, parti merkez karar ve yönetim kurulunca bastırılanmakbuzlar karşılığında alınır. Bastırılan ve parti teşkilat kademelerinegönderilen gelir makbuzlarının seri ve sıra numaralarına ait kayıtlar partigenel merkezinde tutulur. Parti teşkilat kademeleri aldıkları ve kullandıklarımakbuzlar dolayısıyla parti merkez karar ve yönetim kuruluna karşı malisorumluluk taşırlar.

Sağlanan gelirin türü ve miktarıyla, gelirin sağlandığıkimsenin adı, soyadı ve adresi, makbuzu düzenleyenin sıfatı, adı, soyadı veimzası, makbuzda ve dip koçanlarında yer alır.

Makbuzların asıl kısımlarıyla dip koçanlarında aynı sıranumarası bulunur. Makbuz dip koçanlarının saklama süresi, Anayasa Mahkemesininilk inceleme kararının ilgili partiye bildirilme tarihinden itibaren beşyıldır.', hükmüne yer verilmiştir.

2820 sayılı Kanunun 'Giderlerin yapılmasında usul'başlıklı 70 inci maddesinde, beşmilyon (2004 yılı için 37.134.949) liraya kadarharcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ile tevsik edilmesinin zorunluolmadığı, giderlere ait belgeleri saklama süresinin, özel kanunlarda gösterilendaha uzun süreye ilişkin hükümler saklı kalmak üzere, kesinhesabın Anayasa Mahkemesininilk inceleme kararının ilgili partiye bildirilme tarihinden itibaren beş yılolduğu belirtilmiştir.

Kanunun 'Denetim' başlıklı 75 inci maddesinde;

'Anayasa Mahkemesi, kesinhesaplara ait bilgilerin belgelendirilmesinisiyasi partilerden her zaman isteyebilir.

Anayasa Mahkemesi denetimini evrak üzerinde yapar. Budenetimi, Sayıştaydan yardım sağlanarak hazırlatacağı raporlar üzerindenyapabileceği gibi, siyasi partilerin genel merkezlerinde ve mahalliteşkilatlarında doğrudan doğruya veya kendi üyeleri arasından görevlendireceğibir naip üye veya mahallin en kıdemli adli veya idari yargı hakimi niyabetindeyaptıracağı inceleme ve araştırmalar üzerinden de yapabilir. Bu maksatla,yeminli bilirkişi görevlendirebilir.

Anayasa Mahkemesi, ilgili siyasi partinin başkanındanveya temsilcisinden yazılı mütalaa isteyebilir; gerekli görürse sorumlu uzmanmuhasipler de dahil ilgililerin sözlü açıklamalarını dinleyebilir.

Anayasa Mahkemesi denetimi sonunda, o siyasi partiningelir ve giderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veya kanuna uygunolmayan gelirler ile giderler dolayısıyla da bunların Hazineye gelirkaydedilmesine karar verir.

Siyasi partilerin büyük kongrelerinin kesinhesaplarhakkındaki kararları, Anayasa Mahkemesinin denetimini etkilemez. AnayasaMahkemesinin bu denetim sonucunda vereceği kararlar kesindir.' denilmiştir.

Kanunun 'Hazinece elkoyma' başlıklı 76 ncı maddesinde,Kanunun 69 uncu maddesinde belirtilen esaslara aykırı olarak bir siyasi partinintevsik edilmeyen kaynaklardan gelir sağladığı anlaşılırsa, Anayasa Mahkemesikararıyla bu gelirin Hazineye irat kaydedileceği ve belgelendirilmesi gerektiğihalde belgelendirilmeyen parti giderleri miktarınca parti malvarlığının,Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineye irat kaydedileceği kurala bağlanmıştır.

Buna göre Genel Merkez kesinhesabının dayanağınıoluşturan gelir-gider belgeleri ve defter kayıtlarını Anayasa Mahkemesinesunmayan Partinin, kesinhesabında gösterdiği gelir ve gider rakamları toplamıkadar parti malvarlığının Hazineye irat kaydedilmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.

Partinin 2004 yılı içinde elde ettiği vebelgelendiremediği 1.200.000.000.- lira geliri ile belgelendirmesi gerektiğihalde belgelendiremediği 1.200.000.000.- lira gideri olmak üzere toplam2.400.000.000.- lira tutarındaki Parti malvarlığının Hazineye gelir yazılmasıgerektiği sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan Kanunun 'Cumhuriyet Başsavcılığına veAnayasa Mahkemesine Gerekli Bilgilerin Verilmemesi' başlıklı 111. maddesinin cfıkrasında, siyasi partilerin 75. madde gereğince yapılan inceleme vearaştırmaları engelleyen sorumluları ile aynı madde gereğince istenen bilgilerivermeyen sorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyonliradan az olmamak üzere ağır para cezasına hükmedileceği belirtilmiştir.

Buna göre, kendilerine ilk inceleme kararının tebliğinden(9.3.2006) itibaren 30 gün ve ayrıca 25.12.2008 tarihli yazı ile 10 gün süreverildiği halde Kanun'un 75 inci maddesi hükmüne aykırı olarak Parti GenelMerkezinin gelir-gider belgeleri ile defter kayıtlarını Anayasa MahkemesiBaşkanlığı'na göndermeyen Parti sorumluları hakkında Ankara CumhuriyetBaşsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulması gerektiği sonucuna varılmıştır.

D- Parti Mallarının İncelenmesi

Eşitlik Partisi'nin 2004 yılı kesinhesap belgeleriüzerinde yapılan incelemede, Parti'nin 2004 yılında herhangi bir taşınmaz malve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır mal ve menkul kıymet edinimininolmadığı anlaşılmıştır.

IV- SONUÇ

Eşitlik Partisi'nin 2004 yılı kesinhesabının incelenmesisonucunda;

1- Parti'nin 2004 yılı kesinhesabında gösterilen3.020.000.000.- lira gelir ve 3.020.000.000.- lira giderinin eldeki bilgi vebelgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'na uygunolduğuna,

2- Kesinhesapta gösterilen gelirlerden 1.200.000.000.-lirası ile giderlerden 1.200.000.000.- lirasının belgelendirilmesi gerektiğihalde belgelendirilmediğinden toplam 2.400.000.000.- lira karşılığı Partimalvarlığının, 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun 75. ve 76. maddelerigereğince Hazine'ye gelir kaydedilmesine,

3- 2820 sayılı Kanun'un 75. maddesi hükmüne aykırıdavranan Parti sorumluları hakkında Kanun'un 111. maddesi uyarınca AnkaraCumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulmasına,

10.2.2009 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy