Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2015/9, K.2018/44 Sayılı Karar - 21/06/2018

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2015/9 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2018/44

Karar Tarihi:21/6/2018

R.G. Tarih – Sayı:29/11/2018– 30610

I. MALİ DENETİMİN KONUSU

Genç Anadolu Partisi 2013 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca BurhanÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,Alparslan ALTAN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ,Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ’in katılımlarıyla 26/5/2016tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle suç duyurusundabulunulup bulunulmayacağı sorunu görüşülmüştür.

2. 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 73. maddesininüçüncü fıkrasının ikinci cümlesinde, “İller teşkilatından gönderilenler veparti merkezine ait olan kesin hesaplar, merkez karar ve yönetim kuruluncaincelenerek karara bağlanır ve birleştirilir.” denilmiş ve aynı Kanun’un74. maddesinin ikinci fıkrasında da “Siyasi partilerin genel başkanları,karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlıilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birerörneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için YargıtayCumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasipartinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayıaşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ileedinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir.” denilerekil örgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile Parti Genel Merkezine ilişkinkesin hesabın Merkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek karara bağlanacağıve birleştirileceği ve birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin AnayasaMahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.

3. Genç Anadolu Partisi, karara bağlanarak birleştirilmişbulunan kesin hesap ile genel merkez ve il örgütlerine ait kesin hesapcetvellerini 17/6/2015 tarihinde Anayasa Mahkemesine sunmuş dolayısıyla 2820sayılı Kanun’un 74. maddesindeki “…Haziran ayı sonuna kadar AnayasaMahkemesine ve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na vermekzorundadırlar.” amir hükmüne uymamıştır.

4. 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (b) bendinde: “74 üncü madde hükümlerine aykırı hareket edensorumluları hakkında, üç aydan altı aya kadar hafif hapis ve onbeş milyonliradan otuz milyon liraya kadar hafif para cezası verilir.” denilmektedir.

5. 2820 sayılı Kanun’un 74. maddesi hükümlerine aykırı hareketeden parti sorumluları hakkında Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (b)bendi uyarınca gerekli işlemlerin yapılması için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

6. Bu itibarla Genç Anadolu Partisinin 2013 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;

- Genel Merkezeait kesin hesapların sunulmasından dolayı işin esasının incelenmesine,

- Esas incelemeninyapılabilmesi amacıyla Parti Genel Sekreteri ve Genel Saymanı’nın imzasınıtaşıyan yıl sonu kasa mevcudunu gösteren kasa sayım tutanağı ve Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterlerin Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bukararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,

- AnayasaMahkemesine, istenen bilgilerin istendiği sürede verilmemesi nedeniyle Partisorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının(b) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınasuç duyurusunda bulunulmasına,

OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

7. Genç Anadolu Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği2013 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığı tarafındanhazırlanıp Raportör Sadettin CEYHAN tarafından Heyete sunulan esas incelemeraporu, Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Kanun’un ilgilikuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendiktensonra gereği görüşülüp düşünüldü:

8. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter vebelgelerde Partinin 2013 yılı gelirlerinin 89.010,00 TL, giderler toplamının89.010,00 TL olduğu anlaşılmaktadır.

9. Partinin 2013 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu; bu hâliyle 2013 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır. Ancak Parti gelir ve giderlerini belgelendirmemiştir.

10. 2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinin birincifıkrasında, bir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzelkişiliği adına elde edileceği; 70. maddenin birinci ve ikinci fıkralarında,siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasipartinin bütün giderlerinin o siyasi parti tüzel kişiliği adına yapılacağı;111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde de yapılan inceleme vearaştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyen parti sorumlularıhakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamaküzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır.

11. Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi,inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemlerden olaraknitelendirildiğinde dolayı 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendine istinaden gerekli işlemlerin yapılmasını temin içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

A. Gelirlerinİncelenmesi

1. Genel Merkez Gelirleri

12. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 83.500,00 TLolup bunun 8.500,00 TL’si üye giriş aidatlarından, 75.000,00 TL’si üye yıllıkaidatlarından oluşmaktadır.

13. Parti 2013 yılı gelirlerini belgelendirmemiştir. 2820sayılı Kanun’un “Denetim” başlıklı 75. maddesinin birinci fıkrasında,Anayasa Mahkemesinin kesin hesaplara ait bilgilerin belgelendirilmesini siyasipartilerden her zaman isteyebileceği ifade edilmekte; “Hazinece elkoyma”başlıklı 76. maddesinde ise Kanun’un 69. maddesinde belirtilen esaslara aykırıolarak bir siyasi partinin tevsik edilmeyen kaynaklardan gelir sağladığınınanlaşılması durumunda Anayasa Mahkemesi kararıyla bu gelirin Hazineye iratkaydedileceği ve belgelendirilmesi gerektiği hâlde belgelendirilmeyen partigiderleri miktarınca parti mal varlığının Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineyeirat kaydedileceği hükümleri yer almaktadır.

14. Buna göre Genel Merkez kesin hesabında gösterilen vetevsik edilmeyen 83.500,00 TL gelir karşılığı Parti mal varlığının Hazineyeirat kaydedilmesi gerekir.

2. İl Örgütleri Gelirleri

15. Parti il örgütlerinin gelirleri toplamı 5.510,00 TLolup bunun 3.675,00 TL’si üye giriş aidatlarından, 1.835,00 TL’si üye yıllıkaidatlarından oluşmaktadır.

16. İl örgütlerinin 2013 yılı kesin hesap çizelgeleriningelir bölümü üzerinde yapılan incelemede gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolduğu sonucuna varılmıştır.

B. Giderlerin İncelenmesi

1. GenelMerkez Giderleri

17. Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 83.500,00 TLolup bunun 23.750,00 TL’si temsil ve ağırlama giderlerinden, 18.500,00 TL’sikırtasiye ve büro giderlerinden, 27.250,00 TL’si taşıma ve seyahatgiderlerinden, 14.000,00 TL’si kira giderlerinden oluşmaktadır.

18. Parti 2013 yılı Genel Merkez giderlerinibelgelendirmemiştir.

19. Genel Merkez kesin hesabında gösterilen ancak 2820sayılı Kanun’un 75. maddesi hükümlerine aykırı olarak belgelendirilmeyen83.500,00 TL gider karşılığı Parti mal varlığının Hazineye irat kaydedilmesigerekir.

2. İl Örgütleri Giderleri

20. Parti il örgütlerinin giderleri 5.510,00 TL olupbunun tamamı yönetim giderlerinden oluşmaktadır.

21. İl örgütlerinin 2013 yılı kesin hesap çizelgeleriningider bölümü üzerinde yapılan incelemede giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolduğu sonucuna varılmıştır.

C. Parti Mallarının İncelenmesi

22. Partinin 2013 yılı defter ve belgeleri üzerindeyapılan incelemede herhangi bir taşınır ve taşınmaz mal ile menkul kıymetediniminin olmadığı anlaşılmıştır.

IV. SONUÇ

Genç Anadolu Partisi 2013 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;

A. Partinin 2013yılı kesin hesabında gösterilen ve belgelendirilmeyen 83.500,00 TL gelir ile 83.500,00TL gider olmak üzere toplam 167.000,00 TL Parti mal varlığının 22/4/1983tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 76. maddesi uyarınca Hazineyeirat kaydedilmesine,

B. Partinin 2013yılı kesin hesabında gösterilen 89.010,00 TL gelir ve 89.010,00 TL giderinHazineye irat kaydedilenler dışında kalan bölümünün eldeki bilgi ve belgeleregöre doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğuna,

C. Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterlerin gönderilmemesinden dolayı Parti sorumluları hakkında 2820sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine istinadengerekli işlemlerin yapılmasını teminen Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulmasına,

21/6/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.