ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2015/33 (SiyasiParti Mali Denetimi)
Karar Sayısı:2018/81
Karar Tarihi:8/11/2018
R.G. Tarih – Sayı:8/12/2018 –30619
I. MALİ DENETİMİN KONUSU
Gezi Partisi 2014 yılı kesin hesabının incelenmesidir.
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca BurhanÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,Alparslan ALTAN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ,Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ’in katılımlarıyla 26/5/2016tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında;
2. Gezi Partisinin 2014 yılı kesin hesabının incelenmesisonucunda;
- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,
- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bukararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESİ
3. Gezi Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2014 yılıkesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerindeyapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığı tarafındanhazırlanıp Raportör Sadettin CEYHAN tarafından Heyete sunulan esas incelemeraporu, Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 22/4/1983 tarihli ve 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri vediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
4. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter vebelgelerde Partinin 2014 yılı gelirleri toplamının 62.739,13 TL, giderlertoplamının 67.921,38 TL olduğu anlaşılmaktadır.
5. Partinin 2014 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu; bu hâliyle 2014 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.
A. Gelirlerinİncelenmesi
1. GenelMerkez Gelirleri
6. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 22.733,36 TLolup bunun 5.595,00 TL’si üye yıllık aidatlarından, 17.138,36 TL’si bağışgelirlerinden oluşmaktadır.
7. Parti Genel Merkezinin 2014 yılı defter kayıtları vegelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede aşağıda belirtilenler dışındakigelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
Gezi Partisi Genel Merkezine gönderilen yazıyla;
“Partinizin 2014 yılı hesabı ile ilgili olarakaşağıda belirtilen bilgilere ve belgelere ihtiyaç duyulmuştur.
Yevmiye No
Yevmiye Tarihi
Açıklama
Tutar (TL)
3
8.01.2014
Burhan Akşahin
50,00
4
9.01.2014
Özcan Arslan
50,00
5
9.01.2014
Fatma Paraş
100,00
6
9.01.2014
Hasan Paraş
100,00
7
10.01.2014
İnci Şimşek
100,00
15
3.02.2014
Burhan Akşahin
50,00
16
4.03.2014
Ilgın Şeker
600,00
17
7.02.2014
Özcan Arslan
50,00
22
1.03.2014
Ferda Bekteşer
400,00
23
4.03.2014
Burhan Akşahin
50,00
24
4.03.2014
Kadri Aslan
50,00
25
7.03.2014
Serkan Duman
150,00
31
10.03.2014
Özcan Arslan
50,00
32
17.03.2014
Kadri Aslan
50,00
33
31.03.2014
Fatma Paraş
100,00
34
21.03.2014
Hasan Paraş
100,00
35
31.03.2014
İnci Şimşek
100,00
36
2.04.2014
Burhan Akşahin
50,00
38
4.04.2014
Ilgın Şeker
300,00
39
8.04.2014
Özcan Arslan
50,00
48
15.04.2014
Kadri Aslan
50,00
49
15.04.2014
Pınar Taşkın
300,00
50
5.05.2014
Ilgın Şeker
300,00
51
7.05.2014
Özcan Arslan
50,00
52
8.05.2014
M. Ali Bekteşer
250,00
53
13.05.2014
M. Ali Bekteşer
250,00
54
14.05.2014
Kadri Aslan
50,00
55
15.05.2014
Yasemin Conker
200,00
57
21.05.2014
Sezai Akdemir
150,00
58
22.05.2014
Berna Erer
200,00
59
22.05.2014
Gülin Bostan
300,00
60
22.05.2014
Mine Sarıbey
200,00
61
22.05.2014
Esra Öztuna
300,00
62
23.05.2014
Fatma Paraş
590,00
63
26.05.2014
Ayşe L. Akat
50,00
64
26.05.2014
Yalçın Akşahin
200,00
65
27.05.2014
İdil E. Türkoğlu
50,00
66
27.05.2014
Yasemin Conker
950,00
68
5.06.2014
Ayşe C. Tekman
40,00
69
9.06.2014
Özcan Arslan
50,00
72
16.06.2014
Kadri Aslan
50,00
73
30.06.2014
Cem Köksal
600,00
74
7.07.2014
Özcan Arslan
50,00
75
9.07.2014
Fatma Paraş
160,00
76
9.07.2014
Ayşe C. Tekman
40,00
79
14.07.2014
Kadri Aslan
50,00
80
15.07.201
Sermin Tuncay
120,00
81
24.07.204
Lütfiye Tere
300,00
82
31.07.2014
Sıdıka Bekteşer
600,00
83
1.08.2014
Azize Uslu
320,00
84
7.08.2014
Özcan Arslan
50,00
85
8.08.2014
Sıdıka Bekteşer
600,00
86
12.08.2014
Fatma Paraş
100,00
87
14.08.2014
Kadri Aslan
50,00
88
1.09.2014
Müge Çubukçu
200,00
89
3.09.2014
Ekin Kohen
200,00
90
3.09.2014
Feyza Berkman
200,00
91
5.09.2014
Cansın Çoloğlu
100,00
92
5.09.2014
Gökhan Sesen
100,00
93
5.09.2014
Vasıf Cımrık
200,00
94
05.0.92014
Sıdıka Bekteşer
150,00
95
5.09.2014
SMS Bağış
20,40
96
5.09.2014
Sebahat Çıdal
400,00
97
5.09.2014
Özcan Arslan
50,00
98
8.05.2014
Serkan Duman
50,00
99
8.05.2014
Sıdıka Bekteşer
50,00
100
8.09.2014
Elif T. Taht
150,00
101
8.09.2014
Soma İçin Bağış
1.000,00
102
8.09.2014
Pembe C. Erk
600,00
103
8.09.2014
Güzide Bırakın
200,00
104
12.09.2014
Kadri Aslan
50,00
105
15.09.2014
Cem Köksal
250,00
106
16.09.2014
Fatma Paraş
50,00
107
26.09.2014
Özcan Arslan
50,00
108
1.10.2014
Fatma Paraş
50,00
109
8.10.2014
Fatma Aksu
100,00
110
8.10.2014
Nurgül Güney
150,00
111
8.10.2014
Hakan A. Toker
300,00
112
9.10.2014
Güzide Bırakın
95,00
113
9.10.2014
İnci Şimşek
50,00
114
9.10.2014
Pınar Taşkın
50,00
115
9.10.2014
Y. Emre İpek
50,00
117
14.10.2014
Kadri Aslan
50,00
118
3.11.2014
Özcan Arslan
50,00
122
12.11.2014
Fatma Paraş
50,00
123
14.11.2014
Kadri Aslan
50,00
124
1.12.2014
Özcan Arslan
50,00
125
3.12.2014
Pınar Taşkın
50,00
129
11.12.2014
Fatma Paraş
50,00
130
15.12.2014
Kadri Aslan
50,00
131
18.12.2014
M. Ali Bekteşer
4,96
TOPLAM:
15.490,36
Partinizin 2014 yılı işletme defterinde kayıtlı olan veyukarıdaki tabloda ayrıntıları verilen toplam 15.490,36 TL tutarında gelireilişkin makbuz gelir evrakları içerisinde bulunmamaktadır.
Söz konusu belgelerin varsa gönderilmesi, aksi takdirdegönderilmeme nedenlerinin izahı”istenmiştir.
Parti tarafından sözkonusu yazıya cevap verilmemiştir.
2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinde “Bir siyasipartinin bütün gelirleri, o siyasi partinin tüzelkişiliği adına elde edilir. /Siyasi partilerin genel merkezlerinin ve teşkilat kademelerinin gelirleri,parti merkez karar ve yönetim kurulunca bastırılan makbuzlar karşılığındaalınır. Bastırılan ve parti teşkilat kademelerine gönderilen gelirmakbuzlarının seri ve sıra numaralarına ait kayıtlar parti genel merkezindetutulur. Parti teşkilat kademeleri aldıkları ve kullandıkları makbuzlardolayısıyla parti merkez karar ve yönetim kuruluna karşı mali sorumluluktaşırlar. / Sağlanan gelirin türü ve miktarıyla, gelirin sağlandığı kimseninadı, soyadı ve adresi, makbuzu düzenleyenin sıfatı, adı, soyadı ve imzası,makbuzda ve dip koçanlarında yer alır. / Makbuzların asıl kısımlarıyla dipkoçanlarında aynı sıra numarası bulunur. Makbuz dip koçanlarının saklamasüresi, Anayasa Mahkemesinin ilk inceleme kararının ilgili partiye bildirilmetarihinden itibaren beş yıldır.”, 75. maddesinin dördüncü fıkrasında, “AnayasaMahkemesi denetimi sonunda, o siyasi partinin gelir ve giderlerinin doğruluğunave kanuna uygunluğuna veya kanuna uygun olmayan gelirler ile giderlerdolayısıyla da bunların Hazineye gelir kaydedilmesine karar verir.” ve 76.maddesinin üçüncü fıkrasında “Bu Kanun’un 69 uncu maddesinde belirtilenesaslara aykırı olarak bir siyasi partinin tevsik edilmeyen kaynaklardan gelirsağladığı anlaşılırsa, Anayasa Mahkemesi kararıyla bu gelir Hazineye iratkaydedilir.” hükümleri yer almaktadır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri gereği siyasipartiler elde ettikleri gelirleri parti tüzel kişiliği adına ve parti merkez vekarar yönetim kurulunca bastırılan makbuzlar karşılığında ilgili defterlerekaydederek elde etmeleri gerekmektedir. Yine siyasi partilerin makbuz dipkoçanlarını, Anayasa Mahkemesinin ilk inceleme kararının ilgili partiyebildirilme tarihinden itibaren beş yıl süreyle saklamaları zorunludur. Busebeple Partinin işletme defterine kaydedilen ancak 2014 yılı gelir evraklarıiçinde makbuzu bulunmayan 15.490,36 TL gelir karşılığı Parti mal varlığının2820 sayılı Kanun’un 75. ve 76. maddeleri gereği Hazineye irat kaydedilmesigerekir.
2. İl Örgütleri Gelirleri
8. Parti il örgütlerinin gelirleri toplamı 40.005,77 TLolup bunun 17.343,13 TL’si üye yıllık aidatından, 22.557,64 TL’si bağışgelirlerinden, 105,00 TL’si faaliyet gelirlerinden oluşmaktadır.
9. İl örgütlerinin 2014 yılı kesin hesap çizelgeleriningelir bölümü üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolduğu sonucuna varılmıştır.
B. Giderlerin İncelenmesi
1. GenelMerkez Giderleri
10. Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 23.145,44 TLolup bunun 2.974,93 TL’si temsil ve ağırlama giderlerinden, 4.809,88 TL’sikırtasiye ve büro giderlerinden, 3.991,25 TL’si haberleşme giderlerinden, 9,45TL’si taşıma giderlerinden, 865,82 TL’si seyahat giderlerinden, 6.200,00 TL’sikira giderlerinden, 84,50 TL’si bakım onarım giderlerinden, 2.899,16 TL’sivergi sigorta ve noter giderlerinden, 477,00 TL’si demirbaş giderlerinden,833,45 TL’si teşkilata yardım giderlerden oluşmaktadır.
11. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede aşağıda belirtilenler dışındakigiderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucunavarılmıştır.
Gezi Partisi Genel Merkezine gönderilen yazıyla;
Yevmiye No
Yevmiye Tarihi
Açıklama
Tutar (TL)
2
02.01.2014
Kira
600,00
9
15.01.2014
Hire Express Kırtasiye
156,00
12
15.01.2014
Hire Express Kırtasiye
100,00
18
17.01.2014
Halıcılar Kırtasiye
42,57
21
20.01.2014
Ali Baba Kırtasiye
146,00
45
04.02.2014
Tom Flash kırtasiye
185,00
46
05.02.2014
Kira
600,00
54
05.03.2014
Kira
600,00
57
09.03.2014
Muaf Kafe- Temsil
105,00
64
05.04.2014
Civan Su- Temsil
260,00
65
06.04.2014
Kira
600,00
84
14.04.2014
Türk Telekom
23,50
85
14.04.2014
Türk Telekom
14,75
86
14.04.2014
Türk Telekom
20,00
87
16.04.2014
Türk Telekom
27,75
88
30.04.2014
CND Medya
206,38
91
06.05.2014
Kira
800,00
97
21.05.2014
Türk Telekom
19,75
98
05.06.2014
Kira
600,00
104
09.06.2014
Türk Telekom
40,00
105
09.06.2014
Türk Telekom
31,50
106
09.06.2014
AESAŞ
62,20
114
19.06.2014
Hoshila C Panel
350,00
115
23.06.2014
Türk Telekom
18,25
118
23.06.2014
İnternet
150,00
123
27.06.2014
İnternet
100,00
126
29.06.2014
Bismak Gıda
158,00
129
01.07.2014
Tesisat Bedeli
29,50
130
04.07.2014
Kira
600,00
133
07.07.2014
İnternet
50,00
136
09.07.2014
İnternet
100,00
139
10.07.2014
İnternet
50,00
142
14.07.2014
İnternet
350,00
145
14.07.2014
İnternet
70,00
148
14.07.2014
İnternet
50,00
151
18.07.2014
Türk Telekom
21,25
152
21.07.2014
İnternet
50,00
155
25.07.2014
Akcamlar gıda
235,00
156
31.07.2014
İnternet
200,00
159
31.07.2014
İnternet
100,00
162
31.07.2014
İnternet
100,00
168
02.08.2014
İnternet
100,00
171
05.08.2014
İnternet
60,00
174
05.08.2014
İnternet
50,00
178
06.08.2014
İnternet
140,00
181
08.08.2014
Kira
600,00
184
08.08.2014
Oset Reklam
141,60
186
11.08.2014
İnternet
50,00
190
16.08.2014
Ereller Gıda
119,15
194
18.0.82014
İnternet
50,00
197
18.08.2014
Türk Telekom
98,75
205
05.09.2014
Kira
600,00
214
11.09.2014
İnternet
150,00
217
11.09.2014
İnternet
80,00
220
11.09.2014
Teşkilat Yardımı
500,00
221
12.09.2014
İnternet
100,00
224
15.09.2014
İnternet
150,00
227
15.09.2014
İnternet
4,00
231
18.09.2014
Türk Telekom
18,50
232
19.09.2014
İnternet
100,00
235
21.09.2014
Oray Kırtasiye
150,00
237
22.09.2014
İnternet
100,00
240
23.09.2014
İnternet
50,00
243
30.09.2014
Oray Ofis
104,11
244
30.09.2014
Oray Ofis
110,90
246
01.10.2014
C Panel
100,00
255
09.10.2014
Kira
600,00
251
08.10.2014
Özka Kırtasiye
45,00
254
08.10.2014
Özka Kırtasiye
45,00
255
09.10.2014
Kira
600,00
259
09.10.2014
Mey Temsil
100,00
263
14.10.2014
İnternet
45,00
266
20.10.2014
İnternet
50,00
269
20.11.2014
Türk Telekom
18,25
270
24.11.2014
İnternet
100,00
273
24.11.2014
İnternet
29,00
278
02.12.2014
Türk Telekom
18,25
279
02.12.2014
İnternet
30,00
282
09.12.2014
İnternet
49,00
285
15.12.2014
İnternet
49,00
288
17.12.2014
Teşkilat Yardımı
50,00
TOPLAM:
13.577,91
Partinizin 2014 yılıişletme defterinde kayıtlı olan ve yukarıdaki tabloda ayrıntıları verilentoplam 13.577,91 TL tutarındaki harcamaya ait fatura veya fatura yerine geçenbelge gönderdiğiniz gider evrakları içerisinde bulunmamaktadır. Bu harcamalara ilişkin varsa faturaların, faturayerine geçen belgelerin veya harcamanın doğruluğunu gösterecek muhtevaya sahipdiğer tevsik edici belgelerin tarafımıza gönderilmesi; bu belgeler yok ise bubelgelerin bulunmama nedeninin izahı;” istenmiştir.
Parti söz konusu yazıyacevap vermemiştir.
2820 sayılı Kanun’un 74. maddesinin altıncıfıkrasında “Siyasi partiler harcamalarınıfatura, fatura yerine geçen belgeler ile bu belgelerin temin edilmesinin mümkünolmadığı hallerde harcamanın doğruluğunu gösterecek muhtevaya sahip olmakşartıyla diğer belgelerle tevsik ederler. Ancak kaybolma, yırtılma ve yanmagibi mücbir sebeplerle aslının temin edilmediği hallerde, fatura ve fatura yerinegeçen belgeler yerine bu belgeleri düzenleyenlerden alınacak tasdikli örneklerikullanılabilir.” 75. maddesinin dördüncüfıkrasında “Anayasa Mahkemesi denetimi sonunda, o siyasi partinin gelir vegiderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veya kanuna uygun olmayangelirler ile giderler dolayısıyla da bunların Hazineye gelir kaydedilmesinekarar verir.” ve 76. maddesinin son fıkrasında: “Belgelendirilmesigerektiği halde belgelendirilmeyen parti giderleri miktarınca parti malvarlığı,Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineye irat kaydedilir.” denilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri gereğince siyasipartiler harcamalarını fatura, fatura yerine geçen belgeler ile bu belgelerintemin edilmesinin mümkün olmadığı hâllerde harcamanın doğruluğunu gösterecekmuhtevaya sahip olmak şartıyla diğer belgelerle tevsik etmek zorundadırlar.Ayrıca kaybolma, yırtılma ve yanma gibi mücbir sebeplerle aslının teminedilmediği hâllerde de fatura ve fatura yerine geçen belgeler yerine bubelgeleri düzenleyenlerden alınacak tasdikli örneklerin kullanılması gerektiğiilgili Kanun maddesinde ifade edilmiştir. Yapılan incelemede ise giderbelgeleri içinde toplam değeri 13.577,91 TL olan harcamaya ait fatura, faturayerine geçen belge veya harcamanın doğruluğunu gösterecek muhtevaya sahiptevsik edici belgenin bulunmadığı tespit edilmiştir.
Bu sebeple Genel Merkez kesin hesabında gösterilen vetevsik edilmeyen 13.577,91 TL gider karşılığı Parti mal varlığının Hazineyeirat kaydedilmesi gerekir.
2. İl Örgütleri Giderleri
12. Parti il örgütlerinin giderleri 44.775,94 TL olupbunun 4.390,48 TL’si temsil ve ağırlama giderlerinden, 2.047,33 TL’si kırtasiyeve büro giderlerinden, 1.269,35 TL’si haberleşme giderlerinden, 659,81 TL’siseyahat giderlerinden, 28.885,00 TL’si kira giderlerinden, 153,48 TL’si bakımonarım giderlerinden, 2.203,74 TL’si ısınma, elektrik ve temizlikgiderlerinden, 4.109,37 TL’si vergi, sigorta ve noter giderlerinden, 1.057,38TL’si teşkilata yardım giderlerinden oluşmaktadır.
13. İl örgütlerinin 2014 yılı kesin hesap çizelgeleriningider bölümü üzerinde yapılan incelemede giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolduğu sonucuna varılmıştır.
C. Parti Mallarının İncelenmesi
14. Partinin 2014 yılı defter ve belgeleri üzerindeyapılan incelemede herhangi bir taşınmaz mal ve menkul kıymet edinimininolmadığı, edinilen 477,00 TL tutarındaki taşınırın ise Kanun’a uygun olarakedinildiği anlaşılmıştır.
IV. SONUÇ
Gezi Partisinin 2014 yılı kesin hesabının incelenmesisonucunda;
A. Kanun’a uygunolmayan 15.490,36 TL gelir, 13.577,91 TL gider olmak üzere toplam 29.068,27 TLkarşılığı Parti mal varlığının 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’nun 75. ve 76. maddeleri uyarınca Hazineye irat kaydedilmesine,
B. Partinin 2014yılı kesin hesabında gösterilen 62.739,13 TL gelir ve 67.921,38 TL giderin Hazineye irat kaydedilenler dışında kalanbölümünün eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’auygun olduğuna,
8/11/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Burhan ÜSTÜN
Başkanvekili
Engin YILDIRIM
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Kadir ÖZKAYA
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ