ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
EsasSayısı:2002/7 (Siyasî Parti Malî Denetimi)
KararSayısı:2003/8
KararGünü:16.4.2003
R.G.Tarih-Sayı:18.06.2003-25142
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Gönül Birliği Yeşiller Partisi'nin 2001 yılıkesinhesabının incelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün16. maddesi uyarınca Mustafa BUMİN, Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI,Ali HÜNER, Fulya KANTARCIOĞLU, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN,Enis TUNGA ve Mehmet ERTEN'in katılmalarıyla 17.12.2002 gününde yapılan ilkinceleme toplantısında;
Gönül Birliği Yeşiller Partisi'nin 2001yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda, 'Dosyada eksiklik bulunmadığındanişin esasının incelenmesine, oybirliğiyle' karar verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği2001 yılı kesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunile 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunlarıngerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
Denetimin maddî öğelerini oluşturandefter ve belgelerde, Parti'nin Genel Merkezi ile 3 il örgütünün 2001 yılıgelirlerinin 2.092.562.430.- lira, giderlerinin 2.045.889.301.- lira, 2002yılına nakit devrinin 46.673.129.- lira, gelir ile gider ve nakit devirrakamlarının toplamının birbirine denk olduğu görülmüştür.
A- Gelirlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
Parti Genel Merkezi'nin gelirleri1.602.562.430.- lira olarak gösterilmiştir.
Bunun 1.285.000.000.- lirası aidatgelirleri, 272.000.000.- lirası bağış gelirleri, 45.562.430.- lirası öncekiyıldan devreden nakit mevcududur.
Genel Merkez'in defter kayıtları vegelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Yasa'nın61-69. maddelerine uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Gelirleri
Parti'nin il örgütlerinin gelirleri490.000.000.- lira olarak gösterilmiştir.
Bunun 300.000.000.- lirası üyelikaidatları, 190.000.000.- lirası bağışlardır.
İl örgütlerinin kesinhesapçizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin, PartiMerkez Karar ve Yönetim Kurulu kararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek,2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
B- Giderlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
Parti Genel Merkezi'nin giderleri1.564.609.301.- lira olarak gösterilmiştir.
Bunun 228.000.000.- lirası Parti binasıgiderleri, 3.250.000.- lirası ulaşım giderleri, 4.000.000.- lirası temsilağırlama giderleri, 18.568.000.- lirası su giderleri, 335.300.000.- lirasıhaberleşme giderleri, 600.000.000.- lirası kira giderleri, 26.041.301.- lirasıelektrik giderleri, 26.700.000.- lirası kırtasiye giderleri, 292.500.000.-lirası rozet giderleri, 30.250.000.- lirası müteferrik giderlerdir.
Parti Genel Merkezi'nce 37.953.129.-lira nakit mevcudu olarak 2002 yılına devredilmiştir.
Genel Merkez'in defter kayıtları vegider belgeleri üzerinde yapılan incelemede giderlerin aşağıda gösterilenlerdışında 2820 sayılı Yasa'ya uygun olarak gerçekleştirildiği sonucunavarılmıştır.
a) Kişiler Adına Düzenlenmiş Belgeler
2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun70. maddesinde, bir siyasi partinin bütün giderlerinin o siyasi partitüzelkişiliği adına yapılacağı belirtilmiştir. Genel muhasebe kurallarına görede, bir gelir ve gider belgesinin muhasebe kayıtlarına esas alınabilmesi içinbunların kayıt sahibinin adına düzenlenmiş olması gerekir.
Aşağıda dökümü gösterilen, partitüzelkişiliği yerine kişiler adına düzenlenmiş belgelere dayanılarak kaydedilen65.009.000.- liralık gider karşılığının, 2820 sayılı Yasa'nın 75. maddesinindördüncü fıkrası uyarınca Hazine'ye gelir yazılması uygun görülmüştür.
Yevmiye Defteri No
Giderin Niteliği
Tutarı (TL)
3
Elektrik Gideri
14.091.000.-
13
Elektrik Gideri
5.300.000.-
26
Elektrik Gideri
6.650.000.-
6
Su-Kanalizasyon Gideri
16.774.000.-
10
Su-Kanalizasyon Gideri
1.794.000.-
30
Telefon Gideri
11.200.000.-
41
Telefon Gideri
9.200.000.-
TOPLAM :
65.009.000.-
b) Belgesiz Gider
2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun70. maddesinin üçüncü fıkrasında, beş milyon liraya kadar harcamaların makbuzveya fatura gibi bir belge ile belgelendirilmesinin zorunlu olduğubelirtildiğinden, bu tutarı (2820 sayılı Yasa'nın Ek Madde 6 hükmüne göre 2001yılı için 11.949.600.- lirayı) aşan tüm harcamaların makbuz veya fatura gibibir belgeye dayandırılması gerekmektedir.
2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun76. maddesinin dördüncü fıkrasında ise, 'Belgelendirilmesi gerektiği haldebelgelendirilmeyen parti gideri miktarınca parti mal varlığı, Anayasa Mahkemesikararıyla Hazineye irad kaydedilir.' denilmektedir.
Parti defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, 2001 yılında 'kira giderinin ödenmesi'işleminde bu kurallara uyulmadığı ve giderin tevsik edici belgelerlebelgelendirilmediği görülmüştür.
Bu durumda belgelendirilmeyen aşağıdadökümü gösterilen gider tutarı 600.000.000.- lira tutarındaki Partimalvarlığının Hazine'ye irad kaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Yevmiye No
Kayıt Tarihi
Miktarı
18
1.05.2001
250.000.000.-
20
4.06.2001
50.000.000.-
33
3.10.2001
200.000.000.-
39
20.11.2001
50.000.000.-
45
30.12.2001
50.000.000.-
Toplam
600.000.000.-
2- İl Örgütleri Giderleri
Parti'nin il örgütlerinin giderleri481.280.000.- lira olarak gösterilmiştir.
Bunun 11.000.000.- lirası kırtasiyegiderleri, 51.480.000.- lirası demirbaş alım giderleri, 90.000.000.- lirasıçiçek giderleri, 318.800.000.- lirası haberleşme giderleri, 10.000.000.- lirasısair giderlerdir.
Parti il örgütlerince 8.720.000.- liranakit mevcudu olarak 2002 yılına devredilmiştir.
İl ve ilçe örgütleri kesinhesapçizelgelerinin gider bölümü üzerinde yapılan incelemede, giderlerin PartiMerkez Karar ve Yönetim Kurulu kararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek,2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
C- Parti Malları
Parti'nin kesinhesabı ve ekleri üzerindeyapılan incelemede, 2001 yılında taşınmaz ve değeri yüzmilyon lirayı aşantaşınır mal, menkul kıymet ve her türlü hak ediniminin bulunmadığıanlaşılmıştır.
IV- SONUÇ
Gönül Birliği Yeşiller Partisi'nin 2001yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;
1- Parti'nin kesinhesabında gösterilen2.092.562.430.- lira gelir ile 1.380.880.301.- lira giderin eldeki bilgi vebelgelere göre doğru ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygun olduğuna,
2- 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun70. maddesine aykırı olarak yapılan
665.009.000.- lira giderin aynı Kanun'un75. maddesi uyarınca Hazine'ye gelir yazılmasına,
16.4.2003 gününde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.
Başkan
Mustafa BUMİN
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ertuğrul ERSOY
Üye
Tülay TUĞCU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Enis TUNGA
Üye
Mehmet ERTEN