ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2014/20 (SiyasiParti Mali Denetimi)
Karar Sayısı:2015/71
Karar Tarihi:1.7.2015
R.G.Tarih-Sayı:18.11.2015-29536
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Hak ve Eşitlik Partisi 2013 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca SerruhKALELİ, Alparslan ALTAN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, RecepKÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, CelalMümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN, M. Emin KUZ ve HasanTahsin GÖKCAN’ın katılımlarıyla 17.12.2014 tarihinde yapılan ilk incelemetoplantısında öncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağı sorunugörüşülmüştür.
2. 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 73. maddesininüçüncü fıkrasında “İller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine aitolan kesin hesapların, Merkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek kararabağlanacağı” öngörülmüş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikinci fıkrasındada “siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmişbulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan illerteşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadarAnayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermekzorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap dönemindeedindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkulkıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini veşekillerini de belirten listeleri eklenir.” denilerek il örgütlerindengönderilen kesin hesaplar ile parti genel merkezine ilişkin kesin hesabınmerkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağı vebirleştirileceği, birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin Anayasa Mahkemesinesunulacağı hükme bağlanmıştır.
3. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının göndermiş olduğuyazıya ekli listeye göre Hak ve Eşitlik Partisinin örgütlendiği belirtilen ilörgütlerine ilişkin 2013 yılı kesin hesaplarının gönderilmediği tespitedilmiştir.
4. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet, parti yetkililerineait veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasi parti faaliyettebulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabet eden tutarınpartiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.
5. Ayrıca, partilerin genel merkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarınınhayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta, telefon, kırtasiye,tutulacak defterlerin satın alınması vb. bir takım genel yönetim giderlerini deyapması gerekir.
6. 2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinde, bir siyasipartinin bütün gelirlerinin, o siyasi partinin tüzelkişiliği adına eldeedileceği; 70. maddesinde, siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırıolamayacağı ve bir siyasi partinin bütün giderlerinin, o siyasi partitüzelkişiliği adına yapılacağı; 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendindede yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyenparti sorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyonliradan az olmamak üzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır.Bu hükümlere göre, parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendiimkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir. Parti yetkililerinin, bu şekildeyapmış oldukları gider bedellerini partiye bağış geliri olarak kaydetmeksuretiyle parti tüzelkişiliği adına hesaplara dâhil etmesi gerekir.
7. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılıKanun’un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.
8. Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi,hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider oluşturulması, inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan dolayı 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendine istinaden gerekli işlemlerin yapılmasını temin içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.
9. Bu itibarla, Hak ve Eşitlik Partisinin 2013 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;
1- Genel Merkeze ait Kesin hesapların sunulmasındandolayı işin esasının incelenmesine,
2- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bukararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,
3- Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerin istendiğişekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenininoluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılması, inceleme ve araştırmayıengellemeye yönelik eylemler olduğundan, Parti sorumluları hakkında 2820 sayılıKanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlemyapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasınaOYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
10. Hak ve Eşitlik Partisinin, Anayasa Mahkemesineverdiği 2013 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter vebelgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör SadettinCEYHAN tarafından heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri vediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
11. Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter vebelgelerde Partinin 2013 yılı gelirlerinin 272.673,68 TL, giderler toplamının276.596,81 TL, gelecek yıla devreden nakit tutarının 9.835,78 TL olduğuanlaşılmaktadır.
12. Partinin 2013 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu haliyle 2013 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.
A- Gelirlerinİncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
13. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 165.874,00 TLolup bunun 69.726,00 TL’si üye yıllık aidatlarından, 96.148,00 TL’sibağışlardan oluşmaktadır.
14. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Gelirleri
15. Partinin 2013 yılında il örgütlerine ilişkingelirleri toplamı 106.799,68 TL olup, bunun26.838,50 TL’si üye yıllık aidatından, 45.678,50 TL’si bağışlardan, 33.227,59TL’si mobil aidat gelirlerinden, 357,59 TL’si faaliyet gelirlerinden, 697,50TL’si yardımlardan oluşmaktadır.
16. Parti İl Örgütlerinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
B- Giderlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
17. Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 166.479,86 TLolup, bunun 40.404,11 TL’si personel giderlerinden, 9.859,06 TL’si temsil,ağırlama ve yemek giderlerinden, 1.517,96 TL’si kırtasiye, büro ve matbaagiderlerinden, 16.777,68 TL’si haberleşme giderlerinden, 25.995,18 TL’siseyahat giderlerinden, 34.838,25 TL’si ofis kira ve aidat giderlerinden,1.180,00 TL’si bakım ve onarım giderlerinden, 3.015,10 TL’si ısıtma,aydınlatma, elektrik, su ve temizlik giderlerinden, 2.689,99 TL’si ilan,reklam, vergi, sigorta, noter giderlerinden, 26.830,80 TL’si icra, mahkeme,avukatlık ve harç giderlerinden, 1.902,00 TL’si muhasebe ve mali müşavirlik giderlerinden,1.469,73 TL’si diğer giderlerden oluşmaktadır. Genel merkezin 2013 yılsonu kasamevcudu ise 839,01 TL’dir.
18. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Giderleri
19. Partinin 2013 yılında il örgütlerine ilişkin giderlertoplamı 110.116,95 TL olup, bunun 90,00 TL’si personel giderlerinden, 5.150,47TL’si temsil, ağırlama ve yemek giderlerinden, 2.901,91 TL’si kırtasiye, bürove matbaa giderlerinden, 5.139,40 TL’si haberleşme giderlerinden, 35.183,78TL’si genel merkez aidat ve bağış giderlerinden, 4.317,50 TL’si miting,etkinlik ve tanıtım giderlerinden, 41.990,00 TL’si kira giderlerinden, 1.000,00TL’si bakım, onarım ve diğer giderlerden, 689,00 TL’si geçen yıldan kalan borçödemelerinden, 5.613,81 TL’si ısınma, aydınlatma ve temizlik giderlerinden,130,00 TL’si banka giderlerinden, 2.520,73 TL’si vergi, sigorta, notergiderlerinden, 5.390,35 TL’si taşıma ve ulaşım giderlerinden oluşmaktadır. İlörgütlerinin gelecek yıla devreden nakit mevcudu ise 8.996,77 TL’dir.
20. Parti İl Örgütlerinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
C- Parti Malları
21. Partinin 2013 yılı defter ve belgeleri üzerindeyapılan incelemede, herhangi bir taşınmaz mal ve değeri 100 TL’yi aşan taşınırmal ve menkul kıymet ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.
IV- SONUÇ
Hak ve Eşitlik Partisinin 2013 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;
Partinin 2013 yılı kesin hesabında gösterilen 272.673,68TL gelir ve 276.596,81 TL giderin eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygun olduğuna, 1.7.2015 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Burhan ÜSTÜN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Kadir ÖZKAYA
Üye
Rıdvan GÜLEÇ