ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2015/2 (SiyasiParti Mali Denetimi)
Karar Sayısı:2018/40
Karar Tarihi:21/6/2018
R.G. Tarih –Sayısı:19/10/2018-30570
I. MALİ DENETİMİN KONUSU
Hak ve Eşitlik Partisi 2014 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca BurhanÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,Alparslan ALTAN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ,Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA ve Rıdvan GÜLEÇ’in katılımlarıyla 26/5/2016tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle suç duyurusundabulunulup bulunulmayacağı sorunu görüşülmüştür;
2.2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 73. maddesininüçüncü fıkrasında “…İller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine aitolan kesinhesaplar, merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek kararabağlanır ve birleştirilir” denilmiş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikincifıkrasında da “Siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarakbirleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri dekapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziranayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynıhesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınırmalların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinimtarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir.” denilerek ilörgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile Parti Genel Merkezine ilişkin kesinhesabın Merkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek karara bağlanacağı,birleştirileceği ve birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin AnayasaMahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.
3. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının siyasi partiteşkilat listesinde aktif görünmesine rağmen Hak ve Eşitlik Partisininteşkilatlandığı kırkdört ile ait 2014 yılı kesin hesabının gönderilmediğitespit edilmiştir.
4. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet, partiyetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasiparti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabeteden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.
5. Ayrıca, partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb. bir takım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.
6. 2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinde, bir siyasipartinin bütün gelirlerinin, o siyasi partinin tüzelkişiliği adına eldeedileceği; 70. maddesinde, siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırıolamayacağı ve bir siyasi partinin bütün giderlerinin, o siyasi partitüzelkişiliği adına yapılacağı; 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendindede yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyenparti sorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyonliradan az olmamak üzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır.Bu hükümlere göre, parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendiimkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir. Parti yetkililerinin, bu şekildeyapmış oldukları gider bedellerini partiye bağış geliri olarak kaydetmeksuretiyle parti tüzelkişiliği adına hesaplara dâhil etmesi gerekir.
7. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılıKanun’un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.
8. Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi,hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider oluşturulması, inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan dolayı 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendine istinaden gerekli işlemlerin yapılmasını temin içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.
9. Bu itibarla Hak ve Eşitlik Partisinin 2014 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;
- Genel Merkeze ait kesin hesapların sunulmasından dolayıişin esasının incelenmesine,
- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bukararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,
- AnayasaMahkemesine istenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesapverilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışındagelir ve gider yapılması, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemlerolduğundan, Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESİ
10. Hak ve Eşitlik Partisinin, Anayasa Mahkemesineverdiği 2014 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter vebelgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığıtarafından hazırlanıp Raportör Sadettin CEYHAN tarafından heyete sunulan esasinceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nunilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
11. Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter vebelgelerde Partinin 2014 yılı gelirlerinin 699.853,92 TL, giderler toplamının698.800,36 TL olduğu anlaşılmaktadır.
12. Partinin 2014 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu haliyle 2014 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.
A. Gelirlerinİncelenmesi
1. Genel Merkez Gelirleri
13. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 345.476,58 TLolup, bunun 9.520,00 TL’si üye giriş aidatlarından, 249.921,19 TL’sibağışlardan ve 86.035,39 TL’sinin faaliyet gelirlerinden oluşmaktadır.
14. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
2. İl Örgütleri Gelirleri
15. Partinin il örgütlerine ait gelirler toplamı354.377,34 TL olup, bunun 16.337,00 TL’si üye giriş aidatlarından, 82.651,42TL’si üye yıllık aidatından, 247.421,48 TL’si bağışlardan, 7.917,44 TL’sifaaliyet gelirlerinden ve 50 TL’si diğer çeşitli gelirlerden oluşmaktadır.
16. İl örgütlerinin2014 yılı kesin hesap çizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan incelemede,gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
B. Giderlerin İncelenmesi
1. GenelMerkez Giderleri
17. Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 344.770,32 TLolup, bunun 37.177,59 TL’si personel giderlerinden, 1.064,00 TL’si temsil ve ağırlamagiderlerinden, 2.476,81 TL’si kırtasiye ve büro giderlerinden, 12.965,80 TL’siiletişim giderlerinden, 4.688,22 TL’si elektrik giderlerinden, 649,5 TL’sibakım onarım giderlerinden, 539,44 TL’si taşıma hizmet giderlerinden, 4.450,00TL’si mali danışmanlık giderlerinden, 2.590,43 TL’si diğer dışarıdan sağlananfayda ve hizmetlerden, 14.055,00 TL’si yolluk ve harcırah giderlerinden,28.080,00 TL’si kira giderlerinden, 4.290,00 TL’si aidat giderlerinden,109.025,97 TL’si dava icra ve noter giderlerinden, 8.910,14 TL’si yemek vetemizlik giderlerinden, 846,60 TL’si ilan ve reklam giderlerinden, 537,04 TL’sihavale giderlerinden, 2.207,80 TL’si çeşitli giderlerden ve 110.215,98 TL’sidiğer vergi, resim ve harç giderlerinden oluşmaktadır.
18. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
2. İl Örgütleri Giderleri
19. Partinin il örgütlerine ait giderler toplamının354.030,04 TL olup bunun 69.220,25 TL’si personel giderlerinden, 36.774,08TL’si temsil ağırlama giderlerinden, 24.906,35 TL’si kırtasiye-büro-matbaagiderlerinden, 8.983,60 TL’si haberleşme giderlerinden, 2.115,14 TL’si seyahatve konaklama giderlerinden, 2.509,00 TL’si miting, etkinlik ve tanıtımgiderlerinden, 142.974,17 TL’si kira giderlerinden, 8.104,00 TL’si bakım onarımve diğer giderlerden, 24.597,55 TL’si ısınma-aydınlatma ve temizlikgiderlerinden, 8.044,90 TL’si vergi-sigorta-noter giderlerinden, 25.801,00 TL’sitaşıma-ulaşım giderlerinden oluşmaktadır.
20. İl örgütlerinin2014 yılı kesin hesap çizelgelerinin gider bölümü üzerinde yapılan incelemede,giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
C. Parti Mallarının İncelenmesi
21. Partinin 2014 yılı defter ve belgeleri üzerindeyapılan incelemede, herhangi bir taşınır, taşınmaz mal ve menkul kıymetediniminin olmadığı anlaşılmıştır.
IV. SONUÇ
Hak ve Eşitlik Partisinin 2014 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;
Partinin 2014 yılı kesin hesabında gösterilen 699.853,92TL gelir ve 698.800,36 TL giderin eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygun olduğuna, 21/6/2018 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Burhan ÜSTÜN
Başkanvekili
Engin YILDIRIM
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Kadir ÖZKAYA
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ