ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2013/41 (Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı:2014/94
Karar Günü:17.12.2014
R.G. Tarih-Sayı:30.01.2015-29252
I- MALİ DENETİMİNKONUSU
Hak ve Hakikat Partisi 2012yılı kesin hesabının incelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca HaşimKILIÇ, Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, NuriNECİPOĞLU, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN ve M.Emin KUZ’un katılımlarıyla 11.2.2014 gününde yapılan ilk inceleme toplantısındaöncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağı sorunu görüşülmüştür.
2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 73. maddesininüçüncü fıkrasında “İller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine aitolan kesin hesapların, Merkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek kararabağlanacağı” öngörülmüş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikinci fıkrasındada “Siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmişbulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan illerteşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadarAnayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermekzorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap dönemindeedindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkulkıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini veşekillerini de belirten listeleri eklenir.” denilerek il örgütlerindengönderilen kesin hesaplar ile Parti Genel Merkezine ilişkin kesin hesabınMerkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek karara bağlanacağını vebirleştirileceğini ve birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin AnayasaMahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 19.2.2013 gün ve C.02.0.CBS.0.01.02.04/218sayılı yazılarına ekli listede Hak ve Hakikat Partisinin Genel Merkez dışında25 il ve bağlı ilçede örgütlendiği belirtilmesine rağmen, parti tarafından sözkonusu il ve bağlı ilçe örgütlerine ilişkin 2012 yılı içerisinde her hangi birgelir ve giderin gerçekleşmediği ifade edilerek, bu illere ait 2012 yılı kesinhesaplar gönderilmemiş, Sayıştay Başkanlığı tarafından kesin hesaplarıntamamlanması için Partiye gönderilen 7.10.2013 gün ve DenetimGrubu(25)/3793/2013-54-50444 sayılı yazıya da cevap verilmemiştir.
Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet, partiyetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasiparti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabeteden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.
Ayrıca, partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb. bir takım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.
2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinde, bir siyasi partininbütün gelirlerinin, o siyasi partinin tüzelkişiliği adına elde edileceği; 70.maddesinde, siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve birsiyasi partinin bütün giderlerinin, o siyasi parti tüzelkişiliği adınayapılacağı; 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde de yapılan incelemeve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkındaaltı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamak üzere ağırpara cezası verileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre, partiyetkililerinin genel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamalarımümkün değildir. Parti yetkililerinin, bu şekilde yapmış oldukları giderbedellerini partiye bağış geliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzelkişiliğiadına hesaplara dâhil etmesi gerekir.
Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılıKanun’un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.
Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi,hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider oluşturulması, inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan dolayı 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendine istinaden gerekli işlemlerin yapılmasını temin içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.
Bu itibarla Hak ve Hakikat Partisinin 2012 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;
1- Genel Merkezeait kesin hesapların sunulmasından dolayı işin esasının incelenmesine,
2- Esas incelemeninyapılabilmesi amacıyla Genel Merkez kesin hesabının dayanağını oluşturangelir-gider belgeleri ile bu belgelerin kaydedildiği defterleri SayıştayBaşkanlığına göndermesi için Partiye bu kararın tebliğinden itibaren 30 günsüre verilmesine,
3- Anayasa Mahkemesineistenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekildekayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gideryapılması, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan,Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III- ESASINİNCELENMESİ
Hak ve Hakikat Partisinin Anayasa Mahkemesineverdiği 2012 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter vebelgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör SadettinCEYHAN tarafından heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılıKanun’un ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleriokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Denetimin maddiöğelerini oluşturan defter ve belgelerde, Partinin 2012 yılı gelirleritoplamının 30.548,05 TL ve giderleri toplamının 77.456,32 TL olduğu, gelecekyıla devreden nakit tutarının ise 355,49 TL olduğu anlaşılmaktadır.
Parti 2012 yılı kesinhesabının gelir ve gider rakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu,bu hâliyle Partinin 2012 yılı kesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılıKanun’a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
A- Gelirlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
Partinin Genel Merkezgelirleri toplamı 20.380,00 TL olup bunun tamamı bağışlardan oluşmaktadır.
Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Gelirleri
Parti il örgütlerinin2012 yılı gelirleri toplamı 10.168,05 TL bunun tamamı bağışlardan oluşmaktadır.
Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve gelir belgeleriüzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olaraksağlandığı sonucuna varılmıştır.
B- Giderlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
Parti Genel Merkezinin 2012 yılı giderleri toplamı31.486,17 TL olup, bunun 3.515,00 TL’si temsil ağırlama giderlerinden, 200,83TL’si kırtasiye giderlerinden, 1.299,40 TL’si haberleşme giderlerinden,1.148,50 TL’si seyahat giderlerinden, 15.060,00 TL’si kira giderlerinden,986,90 TL’si ısınma, aydınlanma giderlerinden, 1.164,00 TL’si iletişimgiderlerinden, 8.111,54 TL’si geçen yıldan kalan borç ödemelerindenoluşmaktadır.
Parti Genel Merkezinin 2012 yılına devreden kasa ve bankamevcudu 17,34 TL’dir.
Parti Genel Merkezinin 2012 yılı defter kayıtları vegider belgeleri üzerinde yapılan incelemede giderlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Giderleri
Parti il örgütlerinin 2012 yılı giderleri toplamı45.970,15 TL olup bunun 125,00 TL’si haberleşme giderlerinden, 13.812,50 TL’sikira giderlerinden, 203,80 TL’si ısınma, aydınlanma giderlerinden, 15,00 TL’siteşkilata yardım giderlerinden, 31.813,85 TL’si geçen yıldan kalan borçödemelerinden oluşmaktadır.
Parti il örgütlerinin 2012 yılına devreden kasa bankamevcudu 338,15 TL’dir.
Partinin il örgütlerinin 2012 yılı kesin hesapçizelgelerinin gider bölümü üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılıKanun’a uygun olduğu görülmüştür.
C- Parti Mallarının İncelenmesi
Partinin 2012 yılı defter ve belgeleri üzerinde yapılanincelemede, herhangi bir taşınmaz mal ve değeri 100 TL’yi aşan taşınır mal vemenkul kıymet ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.
IV- SONUÇ
Hak ve Hakikat Partisinin 2012 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;
Partinin 2012 yılı kesin hesabında gösterilen 30.548,05 TLgelir ve 77.456,32 TL giderin eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygun olduğuna, 17.12.2014 günündeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN