ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
EsasSayısı:2000/1 (Siyasî Parti Mali Denetimi)
KararSayısı:2002/22
KararGünü:17.12.2002
R.G.Tarih-Sayı:04.02.2003-25014
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Halkın Demokrasi Partisi'nin 1999 yılıkesinhesabının incelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16.maddesi uyarınca Mustafa BUMİN, Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, AliHÜNER, Fulya KANTARCIOĞLU, Rüştü SÖNMEZ, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, AhmetAKYALÇIN ve Enis TUNGA'nın katılmalarıyla 30.10.2001 tarihinde yapılan ilkinceleme toplantısında 'Dosyadaki eksiklikler giderildiğinden işin esasınınincelenmesine oybirliğiyle' karar verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği1999 yılı kesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve2949 Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçelerive diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:
Denetimin maddi öğelerini oluşturandefter ve belgelerde, Halkın Demokrasi Partisi'nin 1999 yılı gelirlertoplamının 266.572.457.016.- lira, giderler toplamının 250.408.251.973.- liraolarak gösterildiği, gelir fazlası 16.164.205.043.- liranın gelecek yıladevredildiği, gelir ile gider ve devir rakamlarının birbirine denk olduğugörülmüştür.
A- Gelirlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
Parti Genel Merkezi'nin, 1999 yılıgelirleri 17.899.810.058.- lira olarak gösterilmiştir. Bunların 86.810.058.-lirası önceki yıldan devir, 17.813.000.000.- lirası ise 1999 yılı içindeedinilen bağış gelirleridir.
Genel Merkez'in defter kayıtları vegelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Yasa'yauygun olduğu sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Gelirleri
Parti il örgütlerinin 1999 yılındatoplam 248.672.646.958.- lira gelir sağladığı gösterilmiştir. Bunların6.170.421.399.- lirası önceki yıldan devreden tutar, 321.416.000.- lirası yılsonu borçları, 242.180.809.559.- lirası ise 1999 yılı içinde edinilen bağışgelirleridir.
İl örgütleri kesinhesap çizelgeleriningelir bölümü üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin birleşik kesinhesaba doğruolarak geçirildiği ve Parti Meclis Kararı ile de doğruluğunun onaylandığıgörülerek 2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
B- Giderlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
Parti Genel Merkezi'nin, 1999 yılıgelirleri 17.704.342.352.- lira olarak gösterilmiştir. Bunların10.979.952.802.- lirası büro giderleri, 1.461.210.000.- lirası yol, seçim vepropaganda giderleri, 4.313.179.550.- lirası işçi ücretleri, vergi ve sosyalsigorta prim giderleri, 950.000.000.- lirası ise danışmanlık giderleridir.
Parti Genel Merkezi'nin 1999 yılıgelirleri ile giderleri arasındaki gelir fazlası olarak ortaya çıkan195.467.706.- lira gelir fazlası fark ise 2000 yılına devrolmuştur.
Genel Merkez'in defter kayıtları vegider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilen dışındakigiderlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Parti tüzelkişiliği adına olmayangiderler:
Halkın Demokrasi Partisi GenelMerkezi'nce ayrıntısı aşağıdaki tabloda görüleceği üzere kişi adına (M. Salim Özalpve M. Selim Özalp) düzenlenmiş EGO Doğalgaz faturalarına istinaden ödemedebulunulduğu ve bunun parti gideri olarak gösterildiği görülmüştür.
Muhasebe Fişi No
Fatura No
Ödeme Tutarı
7
46036
20.000.000.-
7
46037
10.000.000.-
9
134784
10.000.000.-
9
134786
5.000.000.-
12
161697
15.000.000.-
12
161714
10.000.000.-
15
198144
20.000.000.-
15
198148
10.000.000.-
21
256227
15.000.000.-
21
256232
15.000.000.-
24
300441
15.000.000.-
24
300448
15.000.000.-
32
381946
30.000.000.-
32
381948
20.000.000.-
34
432253
30.000.000.-
34
432257
20.000.000.-
43
499343
20.000.000.-
43
499342
20.000.000.-
53
617648
20.000.000.-
53
617654
10.000.000.-
68
736489
20.000.000.-
68
736492
10.000.000.-
79
765352
20.000.000.-
96
846612
20.000.000.-
179
1199352
15.000.000.-
179
1199340
25.000.000.-
184
1265802
20.000.000.-
184
1265805
20.000.000.-
190
1323808
30.000.000.-
190
1323812
20.000.000.-
193
1425466
10.000.000.-
196
1455951
30.000.000.-
196
1455957
20.000.000.-
199
1524869
25.000.000.-
199
1524857
25.000.000.-
204
1611868
20.000.000.-
204
1611877
20.000.000.-
210
1736109
15.000.000.-
Toplam
695.000.000.-
2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun70. maddesinin ikinci fıkrasında 'Bir siyasi partinin bütün giderlerinin, osiyasi parti tüzelkişiliği adına yapılacağı', üçüncü fıkrasında 'beşmilyonliraya kadar (12.8.1999 günlü, 4445 sayılı Yasa'dan önce beşbin) harcamalarınmakbuz veya fatura gibi bir belge ile tevsik edilmesinin zorunlu olmadığı'belirtilmektedir. Buna göre parti tüzelkişiliği adına yapılan ve belirtilenmiktarı aşan tüm harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belgeyedayandırılması gerekmektedir.
2820 sayılı Yasa'nın 76. maddesinindördüncü fıkrasında ise 'Belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyenparti giderleri miktarınca parti mal varlığı Anayasa Mahkemesi kararıylaHazine'ye irad kaydedilir.' denilmektedir.
Bu durumda belgelendirilmeyen695.000.000.- lira tutarındaki mal varlığının Hazine'ye irad kaydedilmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Giderleri
Parti il örgütlerinin 1999 yılıgiderleri toplam 232.703.909.621.- liradır. Bunun 151.899.532.399.- lirası bürogiderleri, 80.257.377.222.- lirası yol, seçim ve propaganda giderleri,547.000.000.- lirası işçi ücretleri, vergi ve sosyal sigorta prim giderleridir.
İl örgütlerinin 1999 yılı gelirleri ilegiderleri arasındaki 15.968.737.337.- lira gelir fazlası fark ise 2000 yılınadevrolmuştur.
İl örgütleri kesinhesap çizelgeleriningelir bölümü üzerinde yapılan incelemede, giderlerin birleşik kesinhesaba doğruolarak geçirildiği ve Parti Meclis Kararı ile de doğruluğunun onaylandığıgörülerek 2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
IV- SONUÇ
Halkın Demokrasi Partisi'nin 1999 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda;
1- Parti'nin kesinhesabında gösterilen266.572.457.016.-lira gelir ile 249.713.251.973.- lira giderin eldeki bilgi vebelgelere göre doğru ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygun olduğuna,
2- 2820 sayılı Siyasî PartilerKanunu'nun 70. maddesine aykırı olarak gider kaydedilen 695.000.000.- lirakarşılığı Parti malvarlığının, 2820 sayılı Kanun'un 75. ve 76. maddeleri uyarıncaHazine'ye gelir yazılmasına,
17.12.2002 gününde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.
Başkan
Mustafa BUMİN
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ertuğrul ERSOY
Üye
Tülay TUĞCU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Enis TUNGA
Üye
Mehmet ERTEN