ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
EsasSayısı:2002/6 (Siyasî Parti Mali Denetimi)
KararSayısı:2003/5
KararGünü:16.4.2003
R.G.Tarih-Sayı:30.05.2003-25123
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Halkın Demokrasi Partisi'nin 2001 yılıkesinhesabının incelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16.maddesi uyarınca Mustafa BUMİN, Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, AliHÜNER, Fulya KANTARCIOĞLU, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN, EnisTUNGA ve Mehmet ERTEN'in katılmalarıyla 17.12.2002 tarihinde yapılan ilkinceleme toplantısında;
Halkın Demokrasi Partisi'nin 2001 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda 'Dosyada eksiklik bulunmadığından işinesasının incelenmesine; oybirliğiyle' karar verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği2001 yılı kesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve2949 Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri vediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Denetimin maddî öğelerini oluşturandefter ve belgelerde, Parti'nin Genel Merkezi ile 65 il örgütü ve il örgütübulunmayan 1 ilçe örgütünün 2001 yılı gelirlerinin 857.767.579.519.- lira,giderlerinin 808.465.373.281.- lira ve 2002 yılına nakit devrinin49.302.206.238.- lira, gelir ile gider ve nakit devir rakamlarının toplamınınbirbirine denk olduğu görülmüştür.
A- Gelirlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
Parti Genel Merkezi'nin gelirleri67.935.518.604.- lira olarak gösterilmiştir.
Bunun 67.550.000.000.- lirası bağış veaidat geliri, 385.518.604.- lirası ise önceki yıldan devreden nakit mevcududur.
Parti Genel Merkezi'nin defter kayıtlarıve gelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Yasa'nın61-69. maddelerine uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
2- İl ve İlçe Örgütleri Gelirleri
Parti il ve ilçe örgütlerinin gelirleri789.832.060.915.- lira olarak gösterilmiştir. Bunun 763.178.058.248.- lirasıbağış ve aidat gelirleri, 271.827.000.- lirası önceki yıldan devreden borçmevcudu, 26.382.175.667.- lirası ise önceki yıldan devreden nakit mevcududur.
İl ve ilçe örgütleri kesinhesapçizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin PartiMeclis Kararı ile doğruluğunun onaylandığı görülerek, 2820 sayılı Yasa'ya uygunolduğu sonucuna varılmıştır.
B- Giderlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
Parti Genel Merkezi'nin giderleri67.489.901.507.- lira olarak gösterilmiştir. Bunun 35.759.275.000.- lirası bürogiderleri, 14.386.356.477.- lirası yol, seçim ve propaganda giderleri,13.894.270.030.- lirası işçi ücretleri, vergi ve sosyal sigorta prim giderleri,3.450.000.000.- lirası ise danışmanlık giderleridir.
Parti Genel Merkezi'nce 445.617.097.-lira nakit mevcudu olarak 2002 yılına devredilmiştir.
2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun70. maddesinin ikinci fıkrasında 'Bir siyasi partinin bütün giderlerinin, osiyasi parti tüzelkişiliği adına yapılacağı', üçüncü fıkrasında 'beşmilyonliraya kadar harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ile tevsikedilmesinin zorunlu olmadığı' belirtilmektedir. Buna göre parti tüzelkişiliğiadına yapılan ve belirtilen miktarı (2820 sayılı Yasa'nın Ek Madde 6 hükmünegöre 2001 yılı için 11.949.600.- lirayı) aşan tüm harcamaların makbuz veyafatura gibi bir belgeye dayandırılması gerekmektedir.
2820 sayılı Yasa'nın 76. maddesinindördüncü fıkrasında ise 'Belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyenparti giderleri miktarınca parti mal varlığı Anayasa Mahkemesi kararıylaHazine'ye irad kaydedilir.' denilmektedir.
Parti Genel Merkezi'nin defter kayıtlarıve gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilen dışındakigiderlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olarak gerçekleştirildiği sonucunavarılmıştır.
Parti tüzelkişiliği adına olmayangiderler:
Halkın Demokrasi Partisi GenelMerkezi'nce ayrıntısı aşağıdaki tabloda görüleceği üzere bu kurallara uymadankişi adına (M. Salim Özalp ve M. Selim Özalp) düzenlenmiş EGO Doğalgazfaturalarına istinaden ödemede bulunulduğu ve bunun parti gideri olarak gösterildiğigörülmüştür.
Muhasebe Fişi No
Fatura No
Tutar (TL)
6
105497
20.000.000.-
6
105483
40.000.000.-
11
200414
30.000.000.-
11
200406
30.000.000.-
12
282874
30.000.000.-
12
282860
30.000.000.-
20
515136
30.000.000.-
20
515160
30.000.000.-
21
549063
40.000.000.-
21
549070
20.000.000.-
25
627630
30.000.000.-
25
627598
30.000.000.-
27
692547
40.000.000.-
27
692539
40.000.000.-
33
778125
30.000.000.-
35
827993
30.000.000.-
35
828007
20.000.000.-
42
913258
30.000.000.-
42
913257
30.000.000.-
45
944298
35.000.000.-
45
944303
15.000.000.-
48
981086
20.000.000.-
48
981082
20.000.000.-
49
1020090
40.000.000.-
51
1058984
20.000.000.-
51
1058978
40.000.000.-
58
1184683
40.000.000.-
58
1184694
20.000.000.-
61
1212050
20.000.000.-
66
1277074
50.000.000.-
75
1355342
60.000.000.-
84
1448342
50.000.000.-
96
1531209
40.000.000.-
113
1763814
50.000.000.-
117
1793085
50.000.000.-
130
1996065
60.000.000.-
134
2098396
50.000.000.-
134
2098394
50.000.000.-
135
2122100
15.000.000.-
135
2122085
25.000.000.-
138
2175466
40.000.000.-
142
2216019
50.000.000.-
142
2216021
30.000.000.-
145
2257845
75.000.000.-
145
2257830
125.000.000.-
147
2366606
50.000.000.-
147
2366633
50.000.000.-
151
2447023
75.000.000.-
151
2447018
125.000.000.-
156
2548015
50.000.000.-
156
2547983
50.000.000.-
157
2662562
130.000.000.-
157
2662601
70.000.000.-
2.270.000.000.-
Bu durumda 2820 sayılı Yasa'nın yukarıdaaçıklanan hükümlerine aykırı olarak belgelendirilmeyen 2.270.000.000.- liratutarındaki mal varlığının Hazine'ye irad kaydedilmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
2- İl ve İlçe Örgütleri Giderleri
Parti il ve ilçe örgütlerinin giderleri740.975.471.774.- lira olarak gösterilmiştir. Bunun 540.146.749.779.- lirasıbüro giderleri, 195.188.147.995.- lirası yol, seçim ve propaganda giderleri,5.640.574.000.- lirası işçi ücretleri, vergi ve sosyal sigorta primgiderleridir.
Parti il ve ilçe örgütlerince48.856.589.141.- lira nakit mevcudu olarak 2002 yılına devredilmiştir.
İl ve ilçe örgütleri kesinhesapçizelgelerinin gider bölümü üzerinde yapılan incelemede, giderlerin PartiMeclis Kararı ile doğruluğunun onaylandığı görülerek 2820 sayılı Yasa'ya uygunolduğu sonucuna varılmıştır.
C- Parti Malları
Parti'nin kesinhesabı ve ekleri üzerindeyapılan incelemede, 2001 yılında taşınmaz ve değeri yüzmilyon lirayı aşantaşınır mal, menkul kıymet ve her türlü hak ediniminin bulunmadığıanlaşılmıştır.
IV- SONUÇ
Halkın Demokrasi Partisi'nin 2001 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;
1- Parti'nin kesinhesabında gösterilen857.767.579.519.- lira gelir ile 806.195.373.281.- lira giderin, eldeki bilgive belgelere göre doğru ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygun olduğuna,
2- Parti Genel Merkezi'nce 2820 sayılıKanun'un 70. maddesine aykırı olarak yapılan 2.270.000.000.-TL. giderin; 2820sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun 76. maddesi uyarınca Hazine'ye geliryazılmasına,
16.4.2003 gününde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.
Başkan
Mustafa BUMİN
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ertuğrul ERSOY
Üye
Tülay TUĞCU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Enis TUNGA
Üye
Mehmet ERTEN