ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2015/35 (SiyasiParti Mali Denetimi)
Karar Sayısı:2018/17
Karar Tarihi:4.1.2018
R.G.Tarih-Sayısı:16.3.2018-30362
I. MALİ DENETİMİN KONUSU
Halkın Kurtuluş Partisi 2014 yılı kesin hesabının incelenmesidir.
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca BurhanÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,Alparslan ALTAN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ,Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA ve Rıdvan GÜLEÇ’in katılımlarıyla 26.5.2016tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle suç duyurusundabulunulup bulunulmayacağı sorunu görüşülmüştür.
2. 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 73. maddesininüçüncü fıkrasında “İller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine aitolan kesin hesapların, Merkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek kararabağlanacağı” öngörülmüş ve aynı kanunun 74. maddesinin ikinci fıkrasında da“Siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmişbulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan illerteşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadarAnayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermekzorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap dönemindeedindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkulkıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini veşekillerini de belirten listeleri eklenir.” denilerek il örgütlerindengönderilen kesin hesaplar ile Parti Genel Merkezine ilişkin kesin hesabınMerkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek karara bağlanacağı vebirleştirileceği ve birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin Anayasa Mahkemesinesunulacağı hükme bağlanmıştır.
3. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının siyasi partiteşkilat listesinde aktif görünmesine rağmen Halkın Kurtuluş Partisininteşkilatlandığı 37 ile ait 2014 yılı kesin hesabının gönderilmediği tespitedilmiştir.
4. Siyasi partiler, genel merkez, il ve ilçebaşkanlıklarının faaliyetlerini yürüttükleri taşınmazların maliki olabileceğigibi kiracısı da olabilir. Şayet parti yetkililerine ait taşınmazlarda siyasifaaliyette bulunuluyor ise (genel merkez, il, ilçe teşkilatının faaliyettebulunduğu binalar) bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabet eden tutarınpartiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.
5. Ayrıca, Partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb. bir takım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.
6. 2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinde, bir siyasipartinin bütün gelirlerinin, o siyasi partinin tüzelkişiliği adına elde edileceği;70. maddesinde, siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı vebir siyasi partinin bütün giderlerinin, o siyasi parti tüzelkişiliği adınayapılacağı; 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde de yapılan incelemeve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyen parti sorumlularıhakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamaküzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre,parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamalarımümkün değildir. Parti yetkililerinin, bu şekilde yapmış oldukları harcamalarıpartiye bağış geliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzelkişiliği adınahesaplara dâhil etmesi gerekir.
7. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılıKanun’un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.
8. Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi,hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider oluşturulması, inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan dolayı 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendine istinaden gerekli işlemlerin yapılmasını temin içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.
9. Bu itibarla Halkın Kurtuluş Partisinin 2014 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;
- Genel Merkeze ait kesin hesapların sunulmasından dolayıişin esasının incelenmesine,
- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bukararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,
- Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerin istendiğişekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenininoluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılması, inceleme vearaştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan, Parti sorumluları hakkında2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarıncayasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulmasına,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESİ
10. Halkın Kurtuluş Partisinin, Anayasa Mahkemesineverdiği 2014 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter vebelgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığıtarafından hazırlanıp Raportör Sadettin CEYHAN tarafından heyete sunulan esasinceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nunilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
11. Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter vebelgelerde Partinin 2014 yılı gelirlerinin 119.522,91 TL, giderler toplamının119.486,22 TL, gelecek yıla devreden nakit tutarının 731,22 TL olduğuanlaşılmaktadır.
12. Partinin 2014 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu haliyle 2014 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.
A. Gelirlerinİncelenmesi
1. Genel Merkez Gelirleri
13. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 16.700,00 TLolup, bunun tamamı bağış gelirlerinden oluşmaktadır.
14. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olaraksağlandığı sonucuna varılmıştır.
2. İl Örgütleri Gelirleri
15. Parti il örgütlerinin gelirleri toplamı 102.822,91 TLolup, bunun 90,00 TL’si üye giriş aidatından, 10.869,00 TL’si üye yıllıkaidatından ve 91.863,91 TL’si bağış gelirlerden oluşmaktadır.
16. İl örgütlerinin 2014 yılı kesin hesap çizelgeleriningelir bölümü üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolduğu sonucuna varılmıştır.
B. Giderlerin İncelenmesi
1. GenelMerkez Giderleri
17. Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 16.677,92 TLolup, bunun 1.632,79 TL’si haberleşme giderlerinden, 12.560,00 TL’si kiragiderlerinden ve 2.485,13 TL’si ısınma, aydınlatma ve temizlik giderlerindenoluşmaktadır.
18. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gider belgeleriüzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarakgerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
2. İl Örgütleri Giderleri
19. Parti il örgütlerinin gelirleri toplamı 102.808,30 TLolup, bunun 845,00 TL'si kırtasiye ve büro giderlerinden, 4.847,79 TL'sihaberleşme giderlerinden, 122,00 TL'si taşıma giderlerinden, 87.638,25 TL'sikira giderlerinden, 100,00 TL’si bakım ve onarım giderlerinden ve 9.255,26TL'si ısınma, aydınlatma, temizlik giderlerinden oluşmaktadır.
20. İl örgütlerinin 2014 yılı kesin hesap çizelgeleriningider bölümü üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolduğu sonucuna varılmıştır.
C. Parti Mallarının İncelenmesi
21. Partinin 2014 yılı defter ve belgeleri üzerindeyapılan incelemede, herhangi bir taşınır, taşınmaz mal ve menkul kıymetediniminin olmadığı anlaşılmıştır.
IV. SONUÇ
Halkın Kurtuluş Partisinin 2014 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;
Partinin 2014 yılı kesin hesabında gösterilen 119.522,91TL gelir ve 119.486,22 TL giderin eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygun olduğuna, 4.1.2018 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Burhan ÜSTÜN
Başkanvekili
Engin YILDIRIM
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Kadir ÖZKAYA
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ