ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2013/4 (SiyasiParti Mali Denetimi)
Karar Sayısı:2015/32
Karar Tarihi:1.7.2015
R.G. Tarih –Sayı:05.11.2015-29523
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Halkın Yükselişi Partisi 2012 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca HaşimKILIÇ, Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU,Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN ve M. EminKUZ’un katılımlarıyla 11.2.2014 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısındaöncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağı sorunu görüşülmüştür.
2. 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 73. maddesininüçüncü fıkrasında “İller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine aitolan kesin hesapların, Merkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek kararabağlanacağı” öngörülmüş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikinci fıkrasında da“siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmişbulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan illerteşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadarAnayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermekzorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap dönemindeedindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkulkıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini veşekillerini de belirten listeleri eklenir.” denilerek il örgütlerindengönderilen kesin hesaplar ile parti genel merkezine ilişkin kesin hesabınmerkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağı vebirleştirileceği, birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin Anayasa Mahkemesinesunulacağı hükme bağlanmıştır.
3. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 19.2.2013 tarih veC.02.0.CBS.0.01.02. 04/218 sayılı yazılarına ekli listede Halkın YükselişiPartisinin 2012 yılı itibariyle 72 il ve bağlı ilçede örgütlendiğibildirilmiştir.
4. Halkın Yükselişi Partisinin kesin hesap dosyasında 72il teşkilatına ait kesin hesap bulunmakta fakat 58 il teşkilatına ait kesinhesap çizelgelerinde bu illere ait her hangi bir gelir-giderin bulunmadığıbeyan edilmektedir.
5. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet, partiyetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasiparti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabeteden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.
6. Ayrıca, Partilerin Genel Merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb. bir takım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.
7. 2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinde, bir siyasipartinin bütün gelirlerinin, o siyasi partinin tüzelkişiliği adına eldeedileceği; 70. maddesinde, siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırıolamayacağı ve bir siyasi partinin bütün giderlerinin, o siyasi partitüzelkişiliği adına yapılacağı; 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendindede yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyenparti sorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyonliradan az olmamak üzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır.Bu hükümlere göre, parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendiimkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir. Parti yetkililerinin, bu şekildeyapmış oldukları gider bedellerini partiye bağış geliri olarak kaydetmeksuretiyle parti tüzelkişiliği adına hesaplara dâhil etmesi gerekir.
8. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılıKanun’un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.
9. Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi,hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider oluşturulması, inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan dolayı 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendine istinaden gerekli işlemlerin yapılmasını temin içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.
10. Bu itibarla Halkın Yükselişi Partisinin 2012 yılıkesin hesabının incelenmesi sonucunda;
1- Genel Merkeze ait kesin hesapların sunulmasındandolayı işin esasının incelenmesine;
2- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için partiye bukararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,
3- Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerin istendiğişekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenininoluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılması, inceleme vearaştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan, Parti sorumluları hakkında2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarıncayasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulmasına OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
11. Halkın Yükselişi Partisinin, Anayasa Mahkemesineverdiği 2012 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter vebelgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör SadettinCEYHAN tarafından heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri vediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
12. Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter vebelgelerde Partinin 2012 yılı gelirlerinin 128.248,72 TL, yılsonu borçlartoplamının 9.392,31 TL, giderler toplamının 140.616,72 TL, gelecek yıladevreden nakit tutarının 2.322,82 TL olduğu anlaşılmaktadır.
13. Partinin 2012 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu haliyle 2012 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.
A- Gelirlerinİncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
14. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 126.218,75 TLolup bunun 125.870,00 TL’si bağışlardan, 348,75 TL’si hazinece karşılanan SGKpriminden oluşmaktadır. Geçen yıldan devreden nakit tutarı 3.468,25 TL,yılsonundaki borçlar toplamı ise 9.392,31 TL’dir.
15. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Gelirleri
16. Halkın Yükselişi Partisinin il örgütlerinin 2012 yılıgelirleri toplamı 2.030,72 TL olup; bunun tamamı geçen yıldan devreden nakittutarıdır.
17. Parti İl Örgütlerinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
B- Giderlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
18. Halkın Yükselişi Partisi Genel Merkezinin 2012 yılıgiderleri toplamı 138.586,00 TL olup bunun 12.770,61 TL’si personelgiderlerinden, 750,87 TL’si temsil ve ağırlama giderlerinden, 7.633,37 TL’sikırtasiye ve büro giderlerinden, 5.877,38 TL’si haberleşme giderlerinden,761,60 TL’si taşıma giderlerinden, 90.000,00 TL’si kira giderlerinden, 2.022,37TL’si bakım onarım giderlerinden, 8.678,35 TL’si ısınma, aydınlatma ve temizlikgiderlerinden, 2.379,45 TL’si vergi, sigorta, noter giderlerinden, 1.697,00TL’si demirbaş giderlerinden, 15,00 TL’si tanıtıcı unsur ve yayıngiderlerinden, 6.000,00 TL’si geçen yıldan kalan borç ödemelerindenoluşmaktadır. Gelecek yıla devreden nakit tutarı 292,10 TL, yılsonundakialacaklar ise 201,21 TL’dir.
19. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Giderleri
20. Halkın Yükselişi Partisi il örgütlerinin 2012 yılındaher hangi bir gideri olmamıştır. Gelecek yıla devreden nakit tutarı 2.030,72TL’dir.
21. Parti İl Örgütlerinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
C- Parti Malları
22. Halkın Yükselişi Partisinin 2012 yılı defter vebelgeleri üzerinde yapılan incelemede, Partinin 2012 yılında herhangi birtaşınmaz ediniminde bulunmadığı anlaşılmıştır.
23.Parti 2012 yılında 15.456,00 TL değerinde taşınır malı ayni bağış olarak,2.448,00 TL değerindeki hakkı bağış olarak, 27.563,27 TL değerindeki taşınırmalı ise satın alma yoluyla edinmiştir. Partinin 2012 yılı içinde edindiğitaşınır mal ve hakların Kanun’a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
IV- SONUÇ
Halkın Yükselişi Partisinin 2012 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;
Partinin 2012 yılı kesin hesabında gösterilen 128.248,72TL gelir ve 140.616,72 TL giderin eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygun olduğuna, 1.7.2015 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Burhan ÜSTÜN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Kadir ÖZKAYA
Üye
Rıdvan GÜLEÇ