ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2007/12 (SiyasîParti Malî Denetimi)
Karar Sayısı:2009/1
Karar Günü:10.2.2009
R.G.Tarih-Sayı:21.02.2009-27148
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Halkın Yükselişi Partisi'nin 2006 yılı kesinhesabınınincelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Halkın Yükselişi Partisi'nin 2006 yılı kesinhesabının ilkincelenmesi sonucunda;
'Dosyada eksiklikbulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle' karar verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği 2006 yılıkesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerindeyapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve 2949sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleriile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:
Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerdeHalkın Yükselişi Partisi'nin 2006 yılı gelirleri toplamının 467.811,59 YTL ve giderleritoplamının 349.098,76 YTL olduğu, 125.705,85 YTL kasa ve banka mevcudunun 2007yılına devrettiği anlaşılmaktadır.
A- Gelirlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
Parti Genel Merkezi'nin 2006 yılı gelirleri toplamı239.488,23 YTL olup, bunun 86.327,59 YTL.si bağış, 153.160,64 YTL.si geçenyıldan devreden kasa ve banka mevcudundan oluşmaktadır.
Parti Genel Merkezi'nin 2006 yılı defter kayıtları vegelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerinin 2820 sayılı Yasa'yauygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
2- İl ÖrgütleriGelirleri
Parti il örgütlerinin gelirleri 228.323,36 YTL olarakgösterilmiştir.
Bunun 24.011 YTL.si giriş ve üyelik aidatı, 40 YTL.sibayrak, flama, rozet vb. satış gelirleri, 640 YTL.si toplantı ve etkinlikgeliri, 15 YTL.si basın yayın satış geliri, 189.584,34 YTL.si bağış veyardımlar, 435 YTL.si hazine yardımı, 967,69 YTL.si sair gelirler, 8.425,18YTL.si teşkilattan alınan nakit, 4.205,15 YTL.si geçen yıldan devreden kasa vebanka mevcudundan oluşmaktadır.
İl örgütlerinin 2006 yılı kesinhesap çizelgelerinin gelirbölümü üzerinde yapılan incelemede, gelirlerinin 2820 sayılı Yasaya uygunolduğu sonucuna varılmıştır.
B- Giderlerinİncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
Parti Genel Merkezinin 2006 yılı giderleri toplamı123.586,35 YTL olup, bunun 47.427,29 YTL.si kira ve yönetim gideri, 18.212,71YTL.si bayrak, flama, rozet vb.gideri, 2.207,81 YTL.si toplantı ve etkinlikgideri, 33.940,42 YTL.si seçim ve propaganda gideri, 17.517,92 YTL.si demirbaşeşya gideri, 4.280,20 YTL.si sair giderlerden oluşmaktadır.
Parti Genel Merkezinin 2007 yılına devreden kasa ve bankamevcudu 115.901,88 YTL.dir.
Halkın Yükselişi Partisi Genel Merkezi'nin 2006 yılıdefter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıdabelirtilenler dışındaki giderlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olarakgerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
Vergi Usul Kanunu'nun 229. maddesinde 'Fatura, satılanemtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermeküzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticarivesikadır' şeklinde tarif yapılmış ve 'Fatura Kullanma Mecburiyeti'başlıklı 232. maddesindeki hükmüne göre de, faturanın hangi hallerde ve kimler tarafındanalınması ve verilmesinin gerektiği ifade edilmiştir. Bu bağlamda mal ve hizmetalımlarında bu işlemlerin fatura ile belgelendirilmesi zorunlu tutulmuş vegerekli muhasebe kayıtlarının tutulmasında da faturanın tevsik edici belgeolarak kullanılması gerektiği ifade edilmiştir.
2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesinin üçüncü fıkrasına görebeş milyon (2006 yılı için 45,336 YTL) liraya kadar olan harcamaların makbuzveya fatura gibi bir belge ile tevsik edilmesi zorunlu olmadığından, bu miktarıgeçen harcamaların geçerli ve kanıtlayıcı belgeye dayanması gerekmektedir.
2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 70. maddesinin birve ikinci fıkralarında, 'Siyasi partilerin giderleri amaçlarına aykırıolamaz.
Bir siyasî partinin bütün giderleri, o siyasi parti tüzelkişiliğiadına yapılır' ve aynı Kanun'un 75.maddesinde, 'Anayasa Mahkemesi denetimi sonunda, o siyasi partinin gelir vegiderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veya kanuna uygun olmayangelirler ile giderler dolayısıyla da bunların Hazineye gelir kaydedilmesinekarar verir' ve 76. maddesinde de, 'Belgelendirilmesi gerektiği haldebelgelendirilmeyen parti giderleri miktarınca parti malvarlığı, AnayasaMahkemesi kararıyla Hazineye irad kaydedilir' hükümleri yer almıştır.
A- Aşağıdakitabloda belirtilen otobüs biletleri ile bir adet uçak biletinin kişiler adınaveya isimsiz olarak düzenlendiği, bu giderlerinde parti bütçesinden ödendiğigörülmüştür.
Parti sorumluları savunmalarında bu biletleri Anadoluyürüyüşünde görev alan parti ve MYK üyesi kişilerin kullandığını belirten biryazı sunmuşlar ve görevlendirmelerin sözlü yapıldığını ifade etmişlerdir.
Seyahat harcamalarının parti adına yapıldığına ilişkinbilgi ve belge bulunmadığından dolayı parti adına yapılmayan seyahat ( otobüsbiletleri ile uçak biletinin) giderleri parti amaçlarına uygun ve parti tüzelkişiliği adına yapılmış bir harcama olarak kabul edilmemiştir.
Seyahat Giderlerine Ait Tablo
Yevmiye tarih ve No
Yolcunun Adı Soyadı
Türü
Tutarı
30.8.2006/183
Yasemin Yunakçı
Otobüs bileti
28
' '
Yasemin Yunakçı
' '
28
' '
Yasemin Yunakçı
' '
28
' '
Yasemin Yunakçı
' '
28
' '
' '
240
' '
Hasan Çeri
' '
45
20.9.2006/202
' '
17,25
' '
' '
17,25
' '
' '
17,25
' '
' '
20
' '
' '
4
' '
' '
40
' '
' '
10
' '
' '
10
' '
' '
10
' '
' '
10
21.9.2006/206
Hakkı Sürücü
' '
35
' '
Meltem Kaynaş
' '
62
25.9.2006/207
' '
50
' '
' '
50
' '
' '
80
28.9.2006/212
' '
38
' '
Deniz İnanç
' '
40
16.10.2006/238
' '
30
' '
Deniz İnanç
' '
25
' '
' '
60
' '
Uçak bileti
55
' '
Otobüs bileti
40
30.10.2006/246
Sinan Keçeli
' '
30
' '
Sinan Keçeli
' '
30
' '
' '
30
' '
Şevket Aksoy
15
' '
Mehmet Karabaş
' '
15
' '
Şevket Aksoy
15
' '
Aysel İçli
' '
30
' '
Deniz İnanç
' '
20
20.11.2006/273
Mehmet Aydıner
' '
56
' '
Mehmet Aydıner
' '
56
' '
Mehmet Aydıner
' '
56
' '
Mehmet Aydıner
' '
56
' '
Mehmet Aydıner
' '
56
' '
Taliha Kundakçı-Cengiz Tahir
' '
80
' '
Tülay Aksoy
' '
20
' '
Aytaç Özdemir
' '
20
' '
Saim Deniz
' '
20
' '
Fatma öztürk
' '
20
' '
Mehmet aydıner
' '
20
' '
Cengiz Tahir
' '
37,25
' '
Taliya Kundakçı
' '
38
Toplam: 1.838 YTL
B- Parti'nin26.7.2006 tarihli 37. Merkez Kurulu toplantısında Anadolu yürüyüşü programınınhayata geçirilmesi için çalışmalar yapmak üzere genel sekreterin başkanlığındabir komisyon kurulmasına karar verilmiştir. 6 etaptan oluşan program 11 Ağustos2006 tarihinde Ankara'dan başlamış ve 16.11.2006 tarihinde İstanbul'da sonaermiştir. Program dahilinde bir çok il ziyaret edilmiştir.
Anadolu yürüyüşünde kullanılan ve giderleri particekarşılanan 34 L 9697 plakalı aracın kime ait olduğunun Parti yetkililerinesorulması üzerine tarafımıza söz konusu aracın 5 ay süre ile Keskin Turizmdenkiralandığına dair 28.7.2006 tarihli kira sözleşmesi ibraz edilmiştir. Kirasözleşmesinde yer alan hükümler ile yevmiye defterinin incelenmesinde bufirmaya 2006 yılında herhangi bir ödeme yapılmadığı gibi firmayaborçlanıldığına dair muhasebe kaydına da rastlanılmamıştır. Bunun sebebininParti yetkililerine sorulması üzerine verilen cevabi yazıda ''01 Ağustos2006 ' 31.12.2006 tarihleri arasında verilen hizmetlerle ilgili 06.11.2008tarihine kadar bir fatura kesilmediğinden 2006 yılından bu güne kadar herhangibir tahakkuk yapılmamıştır.' denilmiştir.
Vergi Usul Kanunu'nun 'Faturanın Nizamı' başlıklı 231.maddesinin 5. fıkrası, 'Fatura, malın teslimi veya hizmetin yapıldığıtarihten itibaren azami yedi gün içinde düzenlenir. Bu süre içerisindedüzenlenmeyen faturalar hiç düzenlenmemiş sayılır.' hükmüne göre sözleşmesindeiş bitim tarihinin en geç 31.12.2006 olarak öngörüldüğü dikkate alındığında,faturanın en geç 7.1.2007 tarihine kadar düzenlenmesi gerekir. Keskin Turizmtarafından her hangi bir fatura düzenlenmemesi, ödemenin yapıldığına ve firmayaolan borca ilişkin herhangi bir muhasebe kaydının olmaması dikkate alındığında5.000.- YTL nin Hazine'ye irad kaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Giderleri
Parti il örgütlerinin giderleri 225.512,41 YTL olarakgösterilmiştir.
Bunun 157.909,67 YTL.si kira ve yönetim gideri, 3.433,36YTL.si personel gideri, 3.519.- YTL.si yolculuk gideri, 674,64 YTL.si bayrak,flama, rozet vb.gideri, 12.874,32 YTL.si toplantı ve etkinlik gideri, 8.189,97YTL.si basın yayın gideri, 989,97 YTL.si seçim ve propaganda gideri, 5.260,24YTL.si demirbaş eşya gideri, 24.326,06 YTL.si sair gider ve 8.425,18 YTL.siteşkilatlara verilen nakit mevcudundan oluşmaktadır.
Parti il örgütlerinin 2007 yılına devreden kasa ve banka mevcudu 9.803,97 YTL dir.
Parti il örgütlerinin 2006 yılı kesinhesap çizelgeleriningider bölümü üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygunolduğu sonucuna varılmıştır.
C- Parti Mallarının İncelenmesi
Parti'nin 2006 yılı defter ve belgeleri üzerinde yapılanincelemede taşınmaz mal ediniminin olmadığı anlaşılmaktadır.
Parti'nin 2006 yılı içinde edindiği 22.778,16 YTL.tutarındaki taşınır malın Kanun'a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
IV- SONUÇ
1- Parti'nin 2006 yılı kesinhesabında gösterilen467.811,59 YTL gelir ile 6.993,02 YTL borcun, 342.260,76 YTL gider ile125.705,85 YTL kasa ve banka devrinin eldeki bilgi ve belgelere göre doğru ve2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygun olduğuna,
2- 2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesine aykırı olarakpartinin amaçlarına uygun olmayan ve parti tüzel kişiliği adına yapılmışharcama olarak kabulü mümkün görülmeyen 6.838.- YTL karşılığı Partimalvarlığının, aynı Yasa'nın 75. maddesi uyarınca Hazine'ye gelirkaydedilmesine,
10.2.2009 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Sacit ADALI
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Mustafa YILDIRIM
Üye
A. Necmi ÖZLER
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Şevket APALAK
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ