Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2008/21, K.2014/89 Sayılı Karar - 17/12/2014

 ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2008/21 (Siyasi Parti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2014/89

Karar Günü:17.12.2014

R.G. Tarih-Sayı:30.01.2015-29252

I- MALİ DENETİMİNKONUSU

İşçi Partisi 2007 yılıkesin hesabının incelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 16. maddesiuyarınca Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, MehmetERTEN, Mustafa YILDIRIM, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, SerruhKALELİ ve Zehra Ayla PERKTAŞ’ın katılımlarıyla 16.7.2009 gününde yapılan ilkinceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

İşçi Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği2007 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör Sadettin CEYHANtarafından heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ile diğeryasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Denetimin maddiöğelerini oluşturan defter ve belgelerde, Partinin 2007 yılı gelirleritoplamının 1.544.501,79 TL ve giderleri toplamının 1.466.098,80 TL olduğu,gelecek yıla devreden nakit tutarının ise 175.410,43 TL olduğu anlaşılmaktadır.

Parti 2007 yılı kesinhesabının gelir ve gider rakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu,bu hâliyle Partinin 2007 yılı kesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılıKanun’a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Osman Alifeyyaz PAKSÜT bu görüşe katılmamıştır.

A- Gelirlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

Parti Genel Merkezinin2007 yılı gelirleri toplamı 166.170,00 TL olup bunun 1.132,00 TL’si üye yıllıkaidatlarından, 39.222,58 TL’si bağışlardan, 101.718,08 TL’si alınan örgüt yardımlarından,24.097,34 TL’si önceki yıl gelirlerinden oluşmaktadır.

Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

Osman Alifeyyaz PAKSÜT bu görüşe katılmamıştır.

2- İl Örgütleri Gelirleri

Partisi il örgütlerinin 2007 yılı gelirleri toplamı1.378.331,79 TL olup bunun 447.858,70 TL’si üye yıllık aidatlarından,623.787,46 TL’si bağışlardan, 200.338,70 TL’si alınan örgüt yardımlarından,10.998,24 TL’si parti etkinlik gelirlerinden, 28.400,13 TL’si satışgelirlerinden, 365,50 TL’si diğer gelirlerden, 66.583,06 TL’si önceki yılgelirlerinden oluşmaktadır.

Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve gelir belgeleriüzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olaraksağlandığı sonucuna varılmıştır.

Osman Alifeyyaz PAKSÜT bu görüşe katılmamıştır.

B- Giderlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Giderleri

Parti Genel Merkezinin 2007 yılı giderleri toplamı239.864,80 TL olup bunun 97.301,34 TL’si yönetim giderlerinden, 79.356,32 TL’sipersonel giderlerinden, 1.687,04 TL’si verilen örgüt yardımlarından, 9.016,80TL’si gezi, seçim, toplantı giderlerinden, 2.573,20 TL’si basın, yayın,propaganda giderlerinden, 49.930,10 TL’si geçmiş yıl giderlerindenoluşmaktadır.

Parti Genel Merkezinin 2007 yılına devreden kasa ve bankamevcudu 20.831,66 TL’dir.

Parti Genel Merkezinin 2007 yılı defter kayıtları vegider belgeleri üzerinde yapılan incelemede aşağıda belirtilenler dışındakigiderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucunavarılmıştır.

Parti adına düzenlenmeyip kişiler adına düzenlenen vedetayı aşağıdaki tabloda gösterilen seyahat harcamaları parti bütçesindenkarşılanmıştır.

Yukarıda detayıverilen seyahat giderlerinin Parti bütçesinden yapılması nedenleri 18.6.2014gün ve 33787353-107.02-831 sayılı yazımızla Partiye sorulmuştur. Partiyetkilileri göndermiş oldukları yazıda, seyahat giderleri parti bütçesindenkarşılanan kişilerin Merkez Karar Kurulu üyesi kişiler olduğu, söz konusuharcamaların parti amaçları doğrultusunda yapılan seyahatlere ilişkin giderlerolduğu cevabını vermişlerdir.

Ancak harcamabelgeleri arasında, söz konusu seyahatlerin parti adına ve parti faaliyeti içinyapıldığını gösteren herhangi bir belge bulunmadığı gibi cevap yazısı ekinde desöz konusu harcamaların siyasi parti faaliyetleriyle ilişkili olduğunukanıtlayıcı bir belge ibraz edilmemiştir.

Dolayısıyla sözkonusu seyahat giderlerinin parti amaçlarına uygun ve parti tüzel kişiliğiadına yapılmış bir harcama olarak kabul edilmesi mümkün görülmediğinden; 2820sayılı Kanun’un 70. maddesine aykırı olarak yapılan toplam 6.771,98 TL’nin,aynı Kanun’un 75. maddesi hükmü uyarınca Hazineye irat kaydedilmesi gerekir.

Osman Alifeyyaz PAKSÜT bu görüşe katılmamıştır.

2- İl Örgütleri Giderleri

Partinin 81 il örgütünü kapsayan 2007 yılı giderleritoplamı 1.226.234,00 TL olup bunun 702.176,44 TL’si yönetim giderlerinden,3.304,80 TL’si personel giderlerinden, 300.294,74 TL’si verilen örgütyardımlarından, 32.591,86 TL’si parti etkinlik giderlerinden, 97.836,21 TL’sigezi, seçim, toplantı giderlerinden, 38.528,26 TL’si basın, yayın, propagandagiderlerinden, 3.315,17 TL’si demirbaş alım giderlerinden, 5.800,48 TL’sivergi, mahkeme vb. giderlerden, 42.362,64 TL’si diğer parti giderlerinden,23,40 TL’si geçmiş yıl giderlerinden oluşmaktadır.

Parti il örgütlerinin 2007 yılına devreden kasa bankamevcudu 154.578,77 TL’dir.

Parti il örgütlerinin 2007 yılı kesin hesapçizelgelerinin gider bölümü üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılıKanun’a uygun olduğu görülmüştür.

Osman Alifeyyaz PAKSÜT bu görüşe katılmamıştır.

C- Parti Mallarının İncelenmesi

Partinin sunmuş olduğu defter ve belgeler üzerindeyapılan incelemelerde partinin 2007 yılında herhangi bir taşınmaz ile menkulkıymet ve hak ediniminde bulunmadığı, edinmiş olduğu toplam 3.315,17 TLtutarındaki taşınır mal edinimlerinin ise 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’nun 68. maddesine uygun olduğu anlaşılmıştır.

Osman Alifeyyaz PAKSÜT bu görüşe katılmamıştır.

IV- SONUÇ

İşçi Partisinin 2007 yılı kesin hesabının incelenmesisonucunda;

1- 2820 sayılı Kanun’un 70. maddesine aykırı olarakpartinin amaçlarına uygun olmayan ve parti tüzel kişiliği adına yapılmışharcama olarak kabulü mümkün görülmeyen 6.771,98 TL karşılığı parti malvarlığının, 2820 sayılı Kanun’un 75. maddesi uyarınca Hazineye iratkaydedilmesine,

2- Partinin 2007 yılı kesin hesabında gösterilen1.544.501,79 TL gelir, 1.466.098,80 TL gider, 175.410,43 TL gelecek yıladevreden nakit miktarının ve 3.315,17 TL tutarındaki taşınır mal edinimininHazineye gelir kaydedilenler dışında kalan bölümünün eldeki bilgi ve belgeleregöre doğru, denk ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygun olduğuna,

Osman Alifeyyaz PAKSÜT’ün kararın tümü açısından karşıoyuve OYÇOKLUĞUYLA,

17.12.2014 gününde karar verildi.

KARŞIOY YAZISI

İşçi Partisinin 2007 yılı mali denetimi konusunda16.7.2009 tarihinde ilk inceleme yapılmış; Partinin 2007 yılı kesin hesabınınesas incelenmesi sonucunda da 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 69. ve 70.maddelerine uygun olarak belgelendirilmeyen toplam 6.771,98 TL karşılığı Partimalvarlığının Kanun’un 75. maddesi gereğince Hazineye gelir kaydedilmesinekarar verilmiştir.

İlk incelemesi 2009 yılında yapılan dosya üzerinde 17.12.2014 günü denetim yapılarak karar verilmiştir. Buna göre, Partinin 2007 yılımali denetimi 7 yıl sonra yapılabilmiş olmaktadır.

Siyasi partilerin mali denetimlerinde, genel olarakkanuni belge saklama yükümlülüğüne ilişkin hukukumuzda geçerli olan ve 2820sayılı Kanun’da da ilk inceleme kararından itibaren 5 yıl olarak öngörülensürenin sona ermesinden sonra, kanunen saklanması zorunluluğu dahi kalkanharcamalar nedeniyle Hazineye irat kaydetme kararı verilmesinin yasal dayanağıolmadığı düşüncesindeyim. Kaldı ki, hukukumuzda genel olarak geçerli olan belgesaklama süresinin yanı sıra, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’ndada vergi alacağının, doğduğu takvim yılını takip eden yılın başından başlayarakbeş yıl içinde tarh ve mükellefe tebliğ edilmemesi halinde zamanaşımınauğrayacağı öngörülmüştür.

Anayasa Mahkemesinin siyasi partilerin gelir ve giderlerineilişkin mali denetim, Anayasa’nın 69. maddesinin üçüncü fıkrasına göre yapılan,kendine özgü bir yargısal denetimdir. Mahkeme bu denetimi yaparken Sayıştay’danyardım almakla birlikte Sayıştay denetiminin sonuçları ile bağlı kalmaksızınbağımsız olarak karar verir.

Anayasa Mahkemesinin yaptığı mali denetim, yargısal birdenetim olmakla, Anayasa’nın 2. maddesinde güvence altına alınan demokratikhukuk devleti ve 36. maddesinde yer alan adil yargılanma hakkına uygun olmakzorunluluğundadır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin ve Anayasa Mahkemesininbireysel başvuruları karara bağlamaya başladığı iki yılı aşkın sürede istikrarkazanan içtihatlarına göre, tek dereceli ve dosya üzerinden yapılan biryargılamada, hesap yılından yedi yıl sonra karar verilmesi makul olmayan birsürenin geçtiğini açıkça göstermektedir. Uzun yargılamanın, parti tüzelkişiliğinin Anayasal haklarını ihlal edip etmediği değerlendirilmeksizinHazineye irat kararı verilmesinin bu yönden de büyük bir hata olduğunudüşünmekteyim.

Beş yıldan eski dönemlere ilişkin irat kaydetmekararlarına ilişkin görüşüm Esas: 2001/20, Karar: 2009/48 sayılı ve ResmîGazete’nin 26.11.2009 tarihli mükerrer nüshasında yayımlanan Anayasa Mahkemesisiyasi parti mali denetimi kararına karşı yazdığım karşıoyda da açıklanmıştır.

Yukarıdaki nedenlerle İşçi Partisinin 2007 yılı malidenetimine ilişkin karara katılmıyorum.

Üye

 Osman Alifeyyaz PAKSÜT