Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.1997/9, K.1998/29 Sayılı Karar - 07/07/1998

 ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

EsasSayısı:1997/9 (Siyasi Parti Malî Denetimi)

KararSayısı:1998/29

KararGünü:7.7.1998

R.G.Tarih-Sayı:23.07.1998-23411

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

İşçi Partisi Genel Merkezi ile ilçeörgütlerini de kapsayan 58 il örgütünün 1996 yılı kesinhesabınınincelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16.maddesi uyarınca; Yekta Güngör ÖZDEN, Selçuk TÜZÜN, Ahmet N. SEZER, SamiaAKBULUT, Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Mustafa BUMİN, Sacit ADALI, Ali HÜNER,Lütfi F. TUNCEL ve Fulya KANTARCIOĞLU'nun katılmalarıyla yapılan toplantıda;'Dosyada eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından işin esasının incelenmesine,21.11.1997 gününde oybirliğiyle' karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği1996 yılı kesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunile 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunlarıngerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü :

Denetimin maddî ögelerini oluşturandefter ve belgelerde İşçi Partisi'nin 1996 yılı içindeki Genel Merkez gelir vegiderleri 3.135.689.521.- TL., 58 il örgütü gelir ve giderleri 13.146.527.379.-TL. olmak üzere toplam 16.282.216.900.- TL. gösterildiği, gelir, gider ve devirrakamlarının birbirine denk olduğu görülmüştür.

A- Gelirlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

Parti Genel Merkezi'nin 1996 yılıiçindeki gelirleri 3.135.689.521.- TL. gösterilmiştir.

 Bunun; 140.554.365.- TL.nın geçen yılnakit devrinden, 157.500.000.- TL.nın aidatlardan, 361.827.263.- TL.nınbağışlardan, 1.584.800.000.- TL.nın örgüt yardımından, 69.195.000.- TL.nınyayın satış gelirlerinden, 178.725.000.- TL.nın bayrak, rozet vs. satışından,542.950.000.- TL.nın yapılan etkinliklerden, 39.485.872.- TL.nın önceki yılalacaklarının tahsilinden, 60.652.021.- TL.ın borçlanmadan sağlandığıgörülmüştür.

Genel Merkez'in defter kayıtları vegelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede; aşağıda belirtilenler dışındakigelirlerin 2820 sayılı Yasa'nın 61-69. maddeleri hükümlerine uygun olaraksağlandığı sonucuna varılmıştır.

Parti'nin 3.500.000.- TL. gelirinin ise;2820 sayılı Yasa'nın 66. ve 69. maddelerinde belirtilen usule uygun olaraksağlanmadığı görülmüştür.

Şöyleki; Parti'nin 1.4.1996 gün ve 32sayılı makbuzu karşılığında sağladığı 2.500.000.- TL. ile 1.4.1996 gün ve 33sayılı makbuz karşılığında sağladığı 1.000.000.- TL. gelirin kimden sağlandığımakbuzda belirtilmemiştir.

Yasa'nın, 66. maddesinin ikincifıkrasında, '... bağış ve bağışların bağışta bulunanın veya yetkilitemsilcisine veya vekiline ait olduğunun partice verilen makbuzda açıkçabelirtilmesi gerekir. Böyle bir belgeye dayanmaksızın siyasî partilerce bağışkabul edilemez' 69. maddesinin üçüncü fıkrasında da, 'Sağlanan gelirin türü vemiktarıyla, gelirin sağlandığı kimsenin adı, soyadı ve adresi, makbuzudüzenleyenin sıfatı, adı, soyadı ve imzası, makbuzda ve dipkoçanlarında yeralır' denilmektedir.

Yukarıda açıklanan Yasa hükümlerineuyulmadan sağlanan toplam 3.500.000.- TL.nın Yasa'nın 76. maddesi gereğinceHazine'ye irat kaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Gelirleri

Parti'nin 58 il örgütünce sağlanangelirleri toplamı 13.146.527.379.- TL. gösterilmiştir.

Bunun; 220.347.056.- TL.nın önceki yılnakit devrinden, 4.479.034.400.- TL.nın aidatlardan, 6.226.953.240.- TL.nınbağışlardan, 2.121.267.708.- TL.nın örgüt yardımlarından, 71.485.000.- TL.nınyayın satış gelirlerinden, 2.000.000.- TL.nın bayrak, rozet vs. satışından,25.439.975.- TL.nın yapılan etkinliklerden sağlandığı anlaşılmıştır.

Parti il örgütlerinin kesinhesapçizelgelerinin gelir bölümleri üzerinde yapılan incelemede; gelirlerin 2820sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nda belirtilen kaynaklardan sağlandığı, MerkezKarar ve Yönetim Kurulu kararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek bunlarınYasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

B- Giderlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Giderleri

Parti Genel Merkezi'nin 1996 yılıiçindeki giderleri 2.831.112.009.- TL. gösterilmiştir.

Bunun; 953.948.351.- TL.nın yönetimgiderlerine, 283.200.200.- TL.nın personel giderlerine, 103.240.000.- TL.nıngeçici görev yolluğu giderlerine, 389.843.125.- TL.nın basın, yayın, tanıtımgiderlerine, 237.940.500.- TL.nın temsil, tören, ağırlama giderlerine,743.564.812.- TL.nın toplantı, seçim, propaganda giderlerine, 4.300.000.-TL.nın demirbaş alım giderlerine, 32.733.021.- TL.nın geçen yıl borçödemelerine, 82.342.000.- TL.nın depozit ve avans ödemelerine yapıldığıgörülmüştür.

3.135.689.521.- TL. gelir ile2.831.112.009.- TL. gider arasındaki farkı oluşturan 304.577.512.- TL., nakitmevcudu olarak 1997 yılına devretmiştir.

Genel Merkez'in defter kayıtları vegider belgeleri üzerinde yapılan incelemede; aşağıda belirtilenler dışındakigiderlerin 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

Toplam tutarı 14.875.000.- TL. olanParti giderinin ise 2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesi hükmüne aykırı olarak belgeyebağlanmadan yapıldığı anlaşılmıştır.

1- Yevmiye defterine 11.4.1996 gün ve130 sayılı muhasebe fişiyle 27.810.000.- TL. gider kaydına karşılık13.431.000.- TL. telefon faturası ile 14.375.000.- TL. 11.4.1996 gün ve 1905sayılı sevk irsaliyesi belge olarak ibraz edilmiştir.

Sevk irsaliyesi, ödemenin yapıldığınıgösteren fatura yerine geçemeyeceğinden 2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesindeöngörülen gider belgesi olarak kabul edilemez.

Bu nedenle, 14.375.000.- TL. giderinYasa'nın 76. maddesi gereğince Hazine'ye irat kaydedilmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.

2- Yevmiye defterine 2.11.1996 gün ve366 sayılı muhasebe fişiyle 2.000.000.- TL. gider kaydına karşılık 1.500.000.-TL. fatura ibraz edilmiştir.

2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesineaykırılık oluşturan 500.000.- TL. faturasız giderin Yasa'nın 76. maddesinin sonfıkrası gereğince Hazine'ye irat kayıt edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Giderleri

Parti'nin 58 il örgütünün giderleritoplamı 12.446.204.206.- TL. gösterilmiştir.

Bunun; 7.552.397.839.- TL.nın yönetimgiderlerine, 211.175.000.-TL.nın geçici görev yolluğu giderlerine,3.706.067.708.- TL.nın örgüt yardımlarına, 104.476.400.- TL.nın basın, yayın,tanıtım giderlerine, 135.552.734.- TL.nın temsil, tören, ağırlama giderlerine,666.339.525.- TL.nın toplantı, seçim propaganda giderlerine, 48.690.000.-TL.nın demirbaş alım giderlerine, 21.505.000.- TL.nın borçlanmaya yapıldığıgörülmüştür.

İl örgütlerinin geliri ile gideriarasındaki 700.323.173.- TL.nın sene sonu nakit mevcudu olarak gelecek yıladevredildiği görülmüştür.

İ1 örgütleri kesinhesap çizelgelerigider bölümleri üzerinde yapılan incelemede; giderlerin; Merkez Karar veYönetim Kurulu kararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek bunların 2820sayılı Yasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

IV- SONUÇ

İşçi Partisi'nin 1996 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda;

1- Kesinhesapta gösterilen gelirlerden16.278.716.900.- TL.nın; giderlerden 15.262.441.215.- TL.nın eldeki bilgi ve belgeleregöre doğru ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygun olduğuna,

2- Bağışta bulunan kimsenin ad ve soyadıbelirtilmeksizin sağlanan 3.500.000.- TL. gelirin, Yasa'nın 76. madde gereğinceHazine'ye gelir yazılmasına,

3- Belgeleri eksik bulunan 14.875.000.-TL. gider karşılığı malvarlığının 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun 76.maddesi gereğince, Hazine'ye gelir yazılmasına, 7.7.1998 gününde OYBİRLİĞİYLEkarar verildi.