Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2001/6, K.2006/49 Sayılı Karar - 09/06/2006

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

EsasSayısı:2001/6 (Siyasî Parti Malî Denetimi)

KararSayısı:2006/49

KararGünü:9.6.2006

R.G.Tarih-Sayı:04.10.2006-26309

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

İşçi Partisi'nin 2000 yılıkesinhesabının incelenmesidir.

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16.maddesi uyarınca, Mustafa BUMİN, Haşim KILIÇ, Samia AKBULUT, Yalçın ACARGÜN,Sacit ADALI, Nurettin TURAN, Aysel PEKİNER, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, AhmetAKYALÇIN ve Enis TUNGA'nın katılmalarıyla 17.4.2002 gününde yapılan ilkinceleme toplantısında;

İşçi Partisi'nin 2000yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda; 'Dosyada eksiklik bulunmadığındanişin esasının incelenmesine, oybirliğiyle' karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği2000 yılı kesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunile 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunlarıngerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:

Denetimin maddi öğelerini oluşturandefter ve belgelerde İşçi Partisi'nin Genel Merkezi ile 61 il örgütünün 2000yılı gelirlerinin 183.193.291.455.-TL, giderlerinin 172.244.544.512.-TL,borçlarının 893.582.641.-TL, alacaklarının 756.637.745.-TL ve 2001 yılına nakitdevrinin 11.085.691.839.-TL, gelir ve borç rakamlarının toplamı ile gider,alacak ve nakit devir rakamlarının toplamının birbirine denk olduğugörülmüştür.

B- Gelirlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

Parti Genel Merkezi'nin gelirleri31.678.077.861.-TL olarak gösterilmiştir.

Bunun 6.914.336.200.- TL üye aidatları,11.023.202.730.- TL bağışlar, 10.946.500.000.-TL örgüt yardımları,190.000.000.- TL parti etkinlikleri, 1.681.100.000.-TL parti bayrağı ve yayınısatış, 100.000.000.-TL demirbaş satış ve 822.938.931.-TL ise önceki yıl gelirleridir.

Parti Genel Merkezi'nin 2001 yılınadevreden alacakları 723.637.745.-TL olup; bunun 61.620.000.-TL yol avansları,72.750.000.-TL mutemet avansları, 333.717.745.-TL verilen depozitolar (kira,elektrik ve su için ödenen) ve 255.550.000.-TL de mahsup edilecek vergistopajlarıdır.

Genel Merkezin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilen dışında kalangelirlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

'Parti gelir makbuzusatış geliri' olarak 5.000.000.- TL ve 'Parti yayın satış geliri' olarak3.000.000.- TL şeklinde Gelir Makbuzu düzenlenmiş olduğu halde, bu gelirin,Muhasebe Fişine Parti gelir makbuzu satış geliri olarak 500.000.- TL ve Partiyayın satış geliri olarak da 2.500.000.- TL şeklinde kaydedildiği görülmüştür.

2820 sayılı Yasa'nın60. maddesinde Parti adına elde edilen gelirlerin alındığı ve yapılangiderlerin ne gibi işlere ve yerlere harcandığı ilgili defterlere sıra ile vebelgeleri de belirtilerek geçirileceği, 61. maddesinde partilerin gelirkaynakları ve 69. maddesinde de gelirlerin sağlanmasındaki usullerbelirtilmiştir.

Buna göre, yukarıdaayrıntısı gösterilen Gelir Makbuzlarında elde edilen gelir miktarlarının Partidefter ve kayıtlarına ve dolayısıyla kesinhesaba yapılan hatalı kaydınındüzeltilmesi ve bu işlemin düzeltme kaydının yapıldığı yıl hesabı içindeizlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Gelirleri

Partinin il örgütlerinin gelirleri151.515.213.594.-TL. olarak gösterilmiştir.

Bunun 58.150.037.356.-TL üye aidatları,63.594.059.688.-TL bağışlar, 20.874.500.203.-TL örgüt yardımları,130.500.000.-TL parti etkinlikleri, 549.035.400.-TL yayın satış ve8.217.080.947.- TL ise önceki yıldan devir gelirleridir.

Parti İl Örgütleri'nin 2001 yılınadevreden alacakları 33.000.000.-TL olup, verilen depozitolar karşılığıdır.

İl örgütlerinin kesinhesapçizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılıYasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

B- Giderlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Giderleri

Parti Genel Merkezi'nin giderleri31.000.469.944.-TL olarak gösterilmiştir.

Bunun 14.469.407.160.-TL yönetim,4.977.863.980.-TL personel, 90.000.000.-TL örgütlere verilen yardımlar,90.575.000.-TL parti etkinlikleri, 3.136.030.000.-TL gezi, seçim ve toplantı,2.401.830.863.-TL basın ve yayın, 972.000.000.-TL demirbaş alım,2.596.443.000.-TL vergi, hukuk ve mahkeme, 2.266.320.141.-TL ise önceki yılgiderleridir.

Parti GenelMerkezi'nce 847.552.813.-TL nakit mevcudu olarak 2001 yılına devredilmiştir.

Parti Genel Merkezi'nin borçları893.582.641.-TL.dir. 2000 yılından 2001 yılına devreden toplam 893.582.641.-TLborç tutarının 1.773.000.-TL ödenecek vergi stopajları, 120.815.016.-TLödenecek SSK primleri ve 770.994.625.-TL de satıcılardan alınan mal ve hizmetkarşılığıdır.

Genel Merkezin defterkayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilendışında kalan giderler ile borçların 2820 sayılı Yasa'ya uygun olarakgerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

Ayrıntısı aşağıdagösterilen şahıs adına ve adresine kayıtlı telefon faturasının ödendiğigörülmüştür.

2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu'nun 70. maddesinde siyasi partilerin giderlerinin amaçlarınaaykırı olamayacağı ve bütün giderlerinin o siyasi parti tüzelkişiliği adınayapılacağı belirtilmiştir. Ayrıca genel muhasebe kurallarına göre de, bir gelirveya gider belgesinin muhasebe kayıtlarına alınabilmesi için, kayıt sahibininadına düzenlenmesi gerekir.

 Açıklanan nedenlerleşahıs adına düzenlenmiş fatura karşılığı olarak yapılan ödemeler Partitüzelkişiliği adına yapılmış ödeme sayılamayacağından, 2820 sayılı Yasa'nın 70.maddesine aykırı olarak yapılan 24.550.000.-TL tutarındaki ödemenin, aynıYasa'nın 75. maddesi uyarınca Hazine'ye irad kaydedilmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.

2- İl Örgütleri Giderleri

Partinin il örgütlerinin giderleri141.244.074.568.-TL. olarak gösterilmiştir.

Bunun 98.800.358.141.-TL yönetim,31.731.000.203.-TL örgüt yardımları, 302.707.125.-TL parti etkinlikleri,5.829.853.900.-TL gezi, seçim ve toplantı, 3.826.018.679.-TL basın ve yayın,366.165.500.-TL demirbaş alım, 287.197.520.-TL vergi, hukuk ve mahkeme,100.773.500.-TL ise diğer genel giderleridir.

Parti İl Örgütleri'nce10.238.139.026.-TL nakit mevcudu olarak 2001 yılına devredilmiştir.

İl örgütleri kesinhesap çizelgelerinin giderbölümleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin ve borçların 2820 sayılıYasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

D- Parti Malları

Partinin 2000 yılında herhangi birtaşınmaz ediniminde bulunmadığı anlaşılmıştır.

Parti 2000 yılında 2820 sayılı Yasa'nın74. Maddesi uyarınca -her birinin değeri yüz milyon lirayı aşan- toplam 3 adetve 1.122.000.000.-TL tutarında taşınır mal edinmiştir.

Bunun; 972.000.000.-TL'si Parti GenelMerkezi'nce satınalma yoluyla edinilen bilgisayar ve fotokopi makinesine,150.000.000.-TL'si ise Ankara il örgütünce bağış yoluyla edinilen bilgisayarailişkindir.

 Parti'nin kesinhesabı ve ekleri üzerindeyapılan incelemede, satınalma ve bağış yoluyla elde edilen değerlerin 2820sayılı Yasa'ya uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

IV- SONUÇ

İşçi Partisi'nin 2000 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda;

1- Parti'nin kesinhesabında gösterilen183.188.291.455.-TL gelirin, 172.219.994.512.-TL giderin, 893.582.641.-TLborcun, 756.637.745.-TL alacağın ve 11.085.691.839.-TL nakit devrinin eldekibilgi ve belgelere göre doğru ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'na uygunolduğuna,

2- 2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesine aykırı olarakyapılan 24.550.000.-TL gider karşılığı Parti malvarlığının, aynı Yasa'nın 75.maddesi uyarınca Hazine'ye irad kaydedilmesine,

3- Parti Gelir Makbuzu ile gelir kaydedilen miktarın,parti defter ve kayıtlarına hatalı olarak geçirilmesi sonucu ortaya çıkan5.000.000.-TL tutarındaki farka ilişkin düzeltme kaydının yapılması ve buişlemin düzeltme kaydının yapıldığı yıl hesabı içinde izlenmesi gereğininParti'ye bildirilmesine,

9.6.2006 gününde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.