Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2003/4, K.2006/51 Sayılı Karar - 09/06/2006

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

EsasSayısı:2003/4 (Siyasî Parti Malî Denetimi)

KararSayısı:2006/51

KararGünü:9.6.2006

R.G.Tarih-Sayı:04.10.2006-26309

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16.Maddesi uyarınca, Mustafa BUMİN, Haşim KILIÇ, Samia AKBULUT, Yalçın ACARGÜN,Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Aysel PEKİNER, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU,Ahmet AKYALÇIN ve Mehmet ERTEN'in katılmalarıyla 22.10.2003 gününde yapılan ilkinceleme toplantısında;

İşçi Partisi'nin 2002 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;'Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, oybirliğiyle'karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği2002 yılı kesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunile 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunlarıngerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:

Denetimin maddi öğelerini oluşturandefter ve belgelerde İşçi Partisi'nin Genel Merkezi ile 73 il örgütünün 2002yılı gelirlerinin 761.956.235.758.-TL, giderlerinin 704.772.681.602.-TL,borçlarının 13.986.896.257.-TL, alacaklarının 2.060.953.155.-TL ve 2003 yılınanakit devrinin 69.109.497.258.-TL, gelir ve borç rakamlarının toplamı ilegider, alacak ve nakit devir rakamlarının toplamının birbirine denk olduğugörülmüştür.

A- Gelirlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

Parti Genel Merkezi'nin gelirleri81.023.193.205.-TL olarak gösterilmiştir.

Bunun 6.430.000.000.-TL üye aidatları,22.318.685.000.-TL bağışlar, 20.323.500.000.-TL örgüt yardımları,1.175.000.000.-TL parti etkinlikleri, 7.889.150.000.-TL satış,21.731.465.000.-TL yargı kararlarına göre parti adına tahsil edilen tazminat ve1.155.393.205.-TL ise önceki yıl gelirleridir.

Parti Genel Merkezi'nin 2003 yılınadevreden alacakları 1.665.953.155.-TL olup; bunun 473.923.410.-TL yolavansları, 766.817.000.-TL mutemet avansları, 418.717.745.-TL verilendepozitolar (kira, elektrik ve su için ödenen) ve 6.495.000.-TL de mahsupedilecek vergi stopajlarıdır.

Genel Merkezin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilen dışında kalangelirlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

1- 'Parti tüzüğüsatış geliri' olarak (rakam ve yazıyla) 40.000.000.- TL olarak Kastamonu İlBaşkanlığı adına Gelir Makbuzu düzenlenmiş olduğu halde, bu gelirin, MuhasebeFişine 8.000.000.-TL olarak kaydedildiği;

2- 'Parti gelirmakbuzu satış geliri' olarak 2.500.000.- TL Sincan İlçe Başkanlığı adına GelirMakbuzu düzenlenmiş olduğu halde, bu gelirin, Muhasebe Fişine 8.000.000.-TLolarak kaydedildiği;

Görülmüştür.

2820 sayılı Yasa'nın60. maddesinde Parti adına elde edilen gelirlerin alındığı ve yapılangiderlerin ne gibi işlere ve yerlere harcandığı ilgili defterlere sıra ile vebelgeleri de belirtilerek geçirileceği, 61. maddesinde partilerin gelirkaynakları ve 69. maddesinde de gelirlerin sağlanmasındaki usullerbelirtilmiştir.

Buna göre, yukarıda ayrıntısı gösterilen GelirMakbuzlarında elde edilen gelir miktarlarının Parti defter ve kayıtlarına vedolayısıyla kesinhesaba yapılan hatalı kaydının düzeltilmesi ve bu işlemindüzeltme kaydının yapıldığı yıl hesabı içinde izlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.

2- İl Örgütleri Gelirleri

Partinin il örgütlerinin gelirleri680.933.042.553.-TL olarak gösterilmiştir.

Bunun 178.459.191.656.-TL üye aidatları,414.990.424.845.-TL bağışlar, 56.643.265.000.-TL örgüt yardımları,6.469.300.000.-TL parti etkinlikleri, 4.842.219.000.-TL yayın satış,275.000.000.-TL malvarlığı ve 19.253.642.052.- TL ise önceki yıldan devirgelirleridir.

Parti İl Örgütleri'nin 2003 yılınadevreden alacakları 395.000.000.-TL olup; bunun 112.000.000.-TL mutemetavansları ve 283.000.000.-TL de verilen depozitolar karşılığıdır.

İl örgütlerinin kesinhesapçizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılıYasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

1- Genel Merkez Giderleri

Parti Genel Merkezi'nin giderleri89.283.239.430.-TL olarak gösterilmiştir.

Bunun 25.139.274.000.-TL yönetim,10.564.839.958.-TL personel, 5.125.000.000.-TL örgütlere verilen yardımlar,520.017.000.-TL parti etkinlikleri, 22.350.932.090.-TL gezi, seçim ve toplantı,19.638.956.316.-TL basın ve yayın, 2.454.580.000.-TL demirbaş alım,1.037.650.000.-TL vergi, hukuk ve mahkeme, 2.451.990.066.-TL ise önceki yılgiderleridir.

Parti GenelMerkezi'nce 2.893.461.877.-TL nakit mevcudu olarak 2003 yılına devredilmiştir.

Parti Genel Merkezi'nin borçları12.819.461.257.-TL'dir. 2002 yılından 2003 yılına devreden toplam12.819.461.257.-TL borç tutarının 3.290.883.000.-TL ödenecek vergi stopajları,3.535.852.624.-TL ödenecek SSK primleri ve 5.992.725.633.-TL de satıcılardanalınan mal ve hizmet karşılığıdır.

Genel Merkezin defterkayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilenlerdışında kalan giderler ile borçların 2820 sayılı Yasa'ya uygun olarakgerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

a) Ayrıntısı aşağıdagösterilen Parti adına kayıtlı olmayan özel şirket ve şahıs adlarınadüzenlenmiş ve fatura bedellerinin ödendiği görülmüştür.

2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu'nun 70. maddesinde siyasi partilerin giderlerinin amaçlarınaaykırı olamayacağı ve bütün giderlerinin o siyasi parti tüzelkişiliği adınayapılacağı belirtilmiştir. Ayrıca genel muhasebe kurallarına göre de, bir gelirveya gider belgesinin muhasebe kayıtlarına alınabilmesi için, kayıt sahibininadına düzenlenmesi gerekir.

Açıklanan nedenlerleözel kişiler adına düzenlenmiş fatura karşılığı olarak yapılan ödemeler Partitüzelkişiliği adına yapılmış ödeme sayılamayacağından, 2820 sayılı Yasa'nın 70.maddesine aykırı olarak yapılan 610.100.000.-TL tutarındaki ödemenin, aynıYasa'nın 75. maddesi uyarınca Hazine'ye irad kaydedilmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.

b) Anayasa Mahkemesiİçtüzüğü'nün 17. maddesine göre, işin esasına ilişkin inceleme siyasipartilerin gelir ve giderlerinin doğru ve Yasa'ya uygun olup olmadığıyönlerinden yapılır.

2820 sayılı Yasa'nın60. maddesinde, parti adına yapılan giderlerin ne gibi işlere ve yerlereharcandığının ilgili defterlere sıra ile belgeleri de gösterilerek geçirileceğiöngörülmektedir. Yasa'da ki 'belgelendirme' gelir-gider belgeleriyle bunlarailişkin açıklamaların da defter ve kayıtlarda yer almasını kapsamaktadır.

Parti'ninkesinhesabına ilişkin bazı belge ve kayıtlarda gidere ilişkin açıklama yeralmadığından, Parti adına düzenlenen faturalarla yapılan yolculuk giderleri vearaç plakası belirsiz benzin giderleri gibi giderlerin niteliğisaptanamamıştır.

Bu nedenle, muhasebe kayıtlarınınaçıklama içerir şekilde düzenlenmesi gerektiği hususunun Parti'yebildirilmesinin uygun olacağı sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Giderleri

Partinin il örgütlerinin giderleri615.489.442.172.-TL. olarak gösterilmiştir.

Bunun 405.222.885.139.-TL yönetim,116.347.250.-TL personel, 71.841.765.000.-TL örgüt yardımları,11.442.535.000.-TL parti etkinlikleri, 100.679.741.265.-TL gezi, seçim vetoplantı, 20.751.015.573.-TL basın ve yayın, 2.860.633.810.-TL demirbaş alım,1.899.948.800.-TL vergi, hukuk ve mahkeme, 674.570.335.-TL ise diğer genelgiderleridir.

Parti il örgütlerinin borçları1.167.435.000.-TL olup, tamamı satıcılardan alınan mal ve hizmet karşılığıdır.

Parti İl Örgütleri'nce 66.216.035.381.-TL nakit mevcudu olarak2003 yılına devredilmiştir.

İl örgütleri kesinhesap çizelgeleriningider bölümleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin ve borçların 2820sayılı Yasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

C- Parti Malları

Partinin 2002 yılında herhangi bir taşınmaz ediniminde bulunmadığıanlaşılmıştır.

Parti 2002 yılında 2820 sayılı Yasa'nın74. Maddesi uyarınca -her birinin değeri yüz milyon lirayı aşan-13.958.880.000.-TL. tutarında taşınır mal edinmiştir.

Parti'nin kesinhesabı ve ekleri üzerindeyapılan incelemede, satınalma ve bağış yoluyla elde edilen değerlerin 2820sayılı Yasa'ya uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

IV- SONUÇ

İşçi Partisi'nin 2002 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda;

1- Parti'nin kesinhesabında gösterilen761.918.735.758.-TL gelirin, 704.162.581.602.-TL giderin, 13.986.896.257.-TLborcun, 2.060.953.155.-TL alacağın ve 69.109.497.258.-TL nakit devrinin eldekibilgi ve belgelere göre doğru ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'na uygunolduğuna,

2- 2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesine aykırı olarakyapılan 610.100.000.-TL gider karşılığı Parti malvarlığının, aynı Yasa'nın 75.maddesi uyarınca Hazine'ye irad kaydedilmesine,

3- a) Parti Gelir Makbuzu ile gelir kaydedilenmiktarların, parti defter ve kayıtlarına hatalı olarak geçirilmesi sonucuortaya çıkan 37.500.000.-TL tutarındaki farka ilişkin düzeltme kaydınınyapılması ve bu işlemin düzeltme kaydının yapıldığı yıl hesabı içindeizlenmesi,

b) Mali işlemlerin 2820 sayılı Yasa'yauygun olup olmadığının tespiti için, Anayasa Mahkemesi'ne verilen defter vebelgelerin denetime elverişli olması gerektiğinden, bundan sonra gönderilecekgelir, gider belgeleri ile muhasebe kayıtlarının, açıklama içerir şekildedüzenlenmesi gereğinin Parti'ye bildirilmesine,

9.6.2006 gününde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.