Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2007/16, K.2011/34 Sayılı Karar - 30/11/2011

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2007/16 (SiyasîParti Malî Denetimi)

Karar Sayısı:2011/34

Karar Günü:30.11.2011

R.G.Tarih-Sayı:15.12.2011-28143

 I- MALİ DENETİMİN KONUSU

 İşçi Partisi'nin 2006 yılı kesinhesabınınincelenmesidir.

 II- İLK İNCELEME

 İşçi Partisi'nin 2006 yılı kesinhesabının incelenmesisonucunda; 'Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesineoybirliğiyle' karar verilmiştir.

 III- ESASIN İNCELENMESİ

 Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği 2006 yılıkesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerindeyapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılıSiyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğeryasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

 Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerdeİşçi Partisi'nin Genel Merkezi ile il örgütlerinin 2006 yılı gelirlerinin1.077.772,25 YTL., borçlarının 49.937,43 YTL., giderlerinin 1.037.019,28 YTL.,alacaklarının 9.493,34 YTL., 2007 yılına devreden nakit mevcudunun 81.197,06YTL. olduğu, gelir ve borç rakamları toplamı ile gider, alacak ve nakit devirrakamları toplamının birbirine denk olduğu görülmüştür.

 A- Gelirlerinİncelenmesi

 1- Genel Merkez Gelirleri

 Parti Genel Merkezi gelirleri 237.968,81 YTL. olarakgösterilmiştir.

 Bunun 49.740,02 YTL. si gelecek yıla devreden borçlar,10.645,84 YTL. si geçen yıldan devreden alacaklar, 5.716,87 YTL. si geçenyıldan devreden nakit mevcudu, 44.162,68 YTL. si bağış gelirleri ve 127.703,40YTL. si alınan örgüt yardımlarından oluşmaktadır.

 Genel Merkezin defter kayıtları ve gelir belgeleriüzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olaraksağlandığı sonucuna varılmıştır.

 2- İl Örgütleri Gelirleri

 Parti'nin il örgütleri gelirleri 889.740,87 YTL. olarakgösterilmiştir.

 Bunun 197,41 YTL. si gelecek yıla devreden borçlar, 497YTL. si geçen yıldan devreden alacaklar, 66.406,47 YTL. si geçen yıldandevreden nakit mevcudu, 378.142,88 YTL. si aidat gelirleri, 304.010,58 YTL. sibağış gelirleri, 20.576,55 YTL. si satış ve etkinlik gelirleri, 3.953 YTL. sidiğer gelirler ve 115.956,98 YTL. si alınan örgüt yardımlarından oluşmaktadır.

 İl örgütlerinin kesinhesap çizelgelerinin gelirbölümünde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğusonucuna varılmıştır.

 B- Giderlerin İncelenmesi

 1- Genel Merkez Giderleri

 Parti Genel Merkezi giderleri 223.364,81 YTL. olarakgösterilmiştir.

 Bunun 31.481,89 YTL. si geçen yıldan devreden borçlar,9.493,34 YTL. si gelecek yıla devreden alacaklar, 38.246,42 YTL. si personelgiderleri, 81.094,66 YTL. si genel yönetim giderleri, 3.967,50 YTL. si gezi,seçim ve toplantı giderleri, 40.356 YTL. si etkinlik giderleri ve 18.725 YTL:si verilen örgüt yardımlarından oluşmaktadır.

 Parti Genel Merkezi'nin 2007 yılına devreden nakitmevcudu 14.604 YTL. dir.

 Genel Merkezin defter kayıtları ve gider belgeleriüzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilen konular dışında, giderlerin2820 sayılı Yasa'ya uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

 AÇIKLAMA

 2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası'nın 70. maddesininüçüncü fıkrasına göre beş milyon liraya (2006 yılı için 45,33 YTL.) kadar olanharcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ile tevsik edilmesi zorunluolmadığından, bu miktarı geçen harcamaların geçerli bir kanıtlayıcı belgeyedayanması gerekmektedir.

 2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesinin bir ve ikincifıkralarında; 'Siyasi partilerin giderleri amaçlarına aykırı olamaz.

Bir siyasî partinin bütün giderleri, o siyasi partitüzelkişiliği adına yapılır' ve aynıYasa'nın 75. maddesinde, 'Anayasa Mahkemesi denetimi sonunda, o siyasi partiningelir ve giderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veya kanuna uygunolmayan gelirler ile giderler dolayısıyla da bunların Hazineye gelirkaydedilmesine karar verir' ve 76. maddesinde de, 'Belgelendirilmesigerektiği halde belgelendirilmeyen parti giderleri miktarınca parti malvarlığı,Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineye irad kaydedilir' hükümleri yeralmıştır.

 İşçi Partisi Genel Merkezi'nin 2006 yılı defterkayıtları ve gider belgelerinin incelenmesi sonucunda tespit edilen bazıkonular 19.9.2011 tarih ve 124-3335 sayılı yazıyla Parti Genel Başkanlığı'nasorulmuş, söz konusu yazıya parti tarafından 11.10.2011 tarih ve 35 sayılıyazıyla cevap verilmiştir.

 1- Parti adınadüzenlenmemiş ve kişiler adına düzenlenmiş seyahat harcamalarının gideryazılması nedeninin açıklanması ve varsa bu harcamaların parti adına ve partifaaliyeti için yapıldığını gösteren belgelerin gönderilmesi partiden istenmiş,parti yetkilileri söz konusu harcamaların parti başkanlık kurulunun 3.1.2005gün ve 88 sayılı kararı gereği parti faaliyeti için yapıldığını, seyahatbelgelerinin parti tüzel kişiliği adına tanzimi mümkün olmadığından yolculuğuyapan üyeler adına düzenlendiğini belirtmişlerdir.

 Parti yetkililerince ibraz edilen başkanlık kurulukararı, örgütlenme bürosu kurulmasına ve bu büroda kimleringörevlendirileceğine ilişkin olup, 3.1.2005 tarihinde alınmıştır. Kararda,örgütlenme bürosunda görevlendirilen üyelerin isimleri sıralanmış ve buüyelerin olanaklarının elvermemesi durumunda ulaşım giderlerinin partitarafından, yiyecek ve diğer giderlerinin ise kendilerince karşılanmasışeklinde genel ifadeler yer almıştır. Söz konusu seyahat harcamaları 2006yılında yapılmış olup, parti yetkililerince söz konusu kişilerin bu seyahatleribelirtilen parti faaliyetleri için yaptığını gösteren bir belge sunulmamıştır.

 Partinin gider yazdığı seyahat belgelerinin çoğunda yaparti adına fatura kesilmiş ya da kişi adıyla beraber parti adına da belgedeyer verilmiştir. Aşağıda belirtilen seyahat belgeleri ise bunların dışındakalanlar olup, gider belgeleri arasında bu kişilerin söz konusu seyahatleriparti adına ve parti faaliyeti için yaptıklarını gösteren herhangi bir belgebulunmadığı gibi cevap yazısı ekinde de herhangi bir belge ibraz edilmemiştir.

 Parti adına düzenlenmemiş ve kişiler adına düzenlenmişbelgelerle yapılan ve aşağıda ayrıntısı gösterilen toplam 2.932,50 YTL.tutarındaki harcama parti tüzel kişiliği adına ve parti amaçlarına uygunyapılmış bir harcama olarak kabul edilmemiştir.

2- Aşağıdaayrıntısı gösterilen 4.876,47 YTL. tutarındaki telefon ve sigorta primi gecikmebedellerinin gider yazılması nedeni partiye sorulmuş, parti yetkilileri sözkonusu harcamaların partinin amaçlarına uygun, parti tüzel kişiliği adına,belgeye dayalı ve parti yetkili organlarının bilgisi dahilinde yapılmış sigortabildirimleri gereği yapıldığını, 2820 sayılı Yasa'da parti görevlilerininkişisel kusurlarından kaynaklanan harcamaların usulsüz olacağı yönünde birdüzenleme bulunmadığını, bu giderlerin doğruluğunda kuşku bulunmadığı vebelgeye dayalı olduğu için hazineye irat kaydının düzenlendiği Yasa'nın 75. ve76. maddeleri kapsamında da değerlendirilemeyeceğini bildirmişlerdir.

 Parti genel merkezi bir önceki yıldan bu yıla toplam5.716,87 YTL. ve bu yıldan sonraki yıla 14.604 YTL. tutarında nakit devrindebulunmuştur. Partinin yeterli kaynağı bulunmasına rağmen parti görevlilerininödemeleri zamanında yapmamaları nedeniyle gecikme bedeli ödemek zorundakalınmıştır.

 Parti görevlilerinin yükümlülüklerini zamanındayapmamaları ve gerekli özeni göstermemeleri sonucu oluşan gecikme bedellerindenParti tüzel kişiliğini sorumlu tutmak mümkün değildir. Bu ödemelerin kişiselsorumluluk kapsamında değerlendirilmesi gerekir.

 Bu nedenle, aşağıda ayrıntısı gösterilen toplam 4.876,47YTL. tutarındaki telefon faturası ve sigorta primi gecikme bedellerininparti tüzel kişiliği adına ve parti amaçlarına uygun yapılmış bir harcamaolarak kabul edilmemiştir.

Yukarıdaki açıklamalara göre, Parti adına ve amaçlarınauygun olarak yapılmayan toplam 7.808,97 YTL. gider karşılığı partimalvarlığının 2820 sayılı Yasa'nın 75. ve 76. maddeleri uyarınca Hazineye iradkaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Giderleri

 Parti il örgütlerinin giderleri 823.147,81 YTL. olarakgösterilmiştir.

 Bunun 4.120,97 YTL. si geçen yıldan devreden borçlar,540.004,15 YTL. si genel yönetim giderleri, 9.400,43 YTL. si gezi, seçim vetoplantı giderleri, 28.317,31 YTL. si etkinlik giderleri, 14.081,17 YTL. sibasın, yayın ve propaganda giderleri, 2.288,40 YTL. si demirbaş alım giderlerive 224.935,38 YTL: si verilen örgüt yardımlarından oluşmaktadır.

 Parti il örgütlerinin 2007 yılına devreden nakit mevcudu66.593,06 YTL. dir.

 İl örgütleri kesinhesap çizelgelerinin gider bölümleriüzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğusonucuna varılmıştır.

 C- Parti Malları

 İşçi Partisi'nin 2006 yılı belgeleri üzerinde yapılanincelemede,

 Parti'nin 2006 yılında 2820 sayılı Yasa'nın 74. maddesiuyarınca değeri yüz YTL. yi aşan 2.288,40 YTL. değerinde demirbaş eşyaniteliğinde taşınır mal ediniminin olduğu ve taşınmaz mal ediniminin olmadığıanlaşılmıştır.

 Parti tarafından 2006 yılında edinilen, değerleritoplamı 2.288,40 YTL. olan taşınır malların tamamı il örgütleri tarafındanedinilmiştir. Bu mallar muhtelif büro malzemeleri (Bilgisayar, yazıcı, telefon,dolap vb.) olup, 1.160,40 YTL. si satınalma ve 1.128 YTL. si bağış suretiyleedinilmiştir.

 İşçi Partisi'nin 2006 yılı kesinhesabının ve eklerininincelenmesinde, Parti'nin 2006 yılında edindiği değeri yüz YTL. yi aşan taşınırmal edinimlerinin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olarak sağlandığı sonucunavarılmıştır.

 IV- SONUÇ

 İşçi Partisi'nin 2006 yılı kesinhesabının incelenmesisonucunda;

 1- Parti'nin 2006yılı kesinhesabında gösterilen 1.077.772,25 YTL. geliri, 49.937,43 YTL.borçları, 1.037.019,28 YTL. gideri ve 9.493,34 YTL. alacakları ile 81.197,06YTL. nakit devrinin Hazine'ye irat kaydedilenler dışında kalan bölümünün eldekibilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Yasası'nauygun olduğuna,

 2- Kesinhesaptagösterilen giderlerden Parti amacına uygun ve Parti tüzelkişiliği adınayapılmış harcama olarak kabulü mümkün görülmeyen 7.808,97 YTL. karşılığıParti malvarlığının 2820 sayılı Siyasî Partiler Yasası'nın 75. ve 76. maddelerigereğince Hazine'ye gelir kaydedilmesine,

 30.11.2011 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.