ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2009/37 (Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı:2014/86
Karar Günü:17.12.2014
R.G. Tarih-Sayı:30.01.2015-29252
I- MALİ DENETİMİNKONUSU
İşçi Partisi 2008 yılıkesin hesabının incelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 16. maddesiuyarınca Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, MehmetERTEN, Mustafa YILDIRIM, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, SerruhKALELİ ve Zehra Ayla PERKTAŞ’ın katılımlarıyla 16.7.2009 gününde yapılan ilkinceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
İşçi Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği2008 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör Sadettin CEYHANtarafından heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ile diğeryasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Denetimin maddiöğelerini oluşturan defter ve belgelerde, Partinin 2008 yılı gelirleritoplamının 1.456.688,54 TL ve giderleri toplamının 1.355.973,67 TL olduğu,gelecek yıla devreden nakit tutarının ise 210.039,78 TL olduğu anlaşılmaktadır.
Parti 2008 yılı kesinhesabının gelir ve gider rakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu,bu hâliyle Partinin 2008 yılı kesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılıKanun’a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Osman Alifeyyaz PAKSÜT bu görüşe katılmamıştır.
A- Gelirlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
Parti Genel Merkezinin2008 yılı gelirleri toplamı 170.485,46 TL olup bunun 71.545,76 TL’sibağışlardan, 68.255,95 TL’si alınan örgüt yardımlarından, 30.683,75 TL’siönceki yıl gelirlerinden oluşmaktadır.
Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
Osman Alifeyyaz PAKSÜT bu görüşe katılmamıştır.
2- İl Örgütleri Gelirleri
Parti il örgütlerinin 2008 yılı gelirleri toplamı1.286.203,08 TL olup bunun 488.761,51 TL’si üye yıllık aidatlarından,430.362,83 TL’si bağışlardan, 183.744,27 TL’si alınan örgüt yardımlarından,7.195,70 TL’si parti etkinlik gelirlerinden, 21.065,00 TL’si satışgelirlerinden, 350,00 TL’si diğer gelirlerden, 154.723,77 TL’si önceki yılgelirlerinden oluşmaktadır.
Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve gelir belgeleriüzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olaraksağlandığı sonucuna varılmıştır.
Osman Alifeyyaz PAKSÜT bu görüşe katılmamıştır.
B- Giderlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
Parti Genel Merkezinin 2008 yılı giderleri toplamı253.487,55 TL olup bunun 99.084,51 TL’si yönetim giderlerinden, 46.118,01 TL’sipersonel giderlerinden, 3.706,60 TL’si gezi, seçim, toplantı giderlerinden,199,88 TL’si vergi vb. giderlerden, 104.378,55 TL’si geçmiş yıl giderlerindenoluşmaktadır.
Parti Genel Merkezinin 2008 yılına devreden kasa ve bankamevcudu 22.709,32 TL’dir.
Parti Genel Merkezinin 2008 yılı defter kayıtları vegider belgeleri üzerinde yapılan incelemede aşağıda belirtilenler dışındakigiderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucunavarılmıştır.
1- Parti adınadüzenlenmeyip kişiler adına düzenlenen ve detayı aşağıdaki tabloda gösterilenseyahat harcamaları parti bütçesinden karşılanmıştır.
Yevmiye Tarihi ve Numarası
Yolcunun Adı Soyadı
Tutarı (TL)
1.1.2008/2
Hasan AKSEN
33
12.1.2008/12
Hüseyin KARANLIK
22
15.1.2008/13
“ “
16,5
22.1.2008/21
Hasan BEY
33
23.1.2008/22
Bayram YURTÇİÇEK
30
29.1.2008/30
Hasan AKSEN
33
30.1.2008/32
Bayram YURTÇİÇEK
40
13.2.2008/46
Hasan AKSEN
33
21.2.2008/54
“ “
33
28.2.2008/64
-
5
28.2.2008/68
Bayram YURTÇİÇEK
15
12.3.2008/78
“ “
140
31.3.2008/99
“ “
99
4.4.2008/106
Mehmet AKKAYA
15
5.4.2008/106
Mehmet Bedri GÜLTEKİN
17
21.4.2008/124
Hasan AKSEN
58
24.4.2008/127
“ “
35
23.4.2008/126
Hüseyin GÖKALP
40
3.5.2008/135
Hasan AKSEN
66
13.5.2008/143
Mehmet AKKAYA
25
22.5.2008/152
“ “
29
23.5.2008/153
-
40
4.6.2008/166
-
29
9.6.2008/172
Mehmet AKKAYA
30
27.6.2008/191
Bayram YURTÇİÇEK
20
28.6.2008/192
“ “
20
14.7.2008/208
“ “
46
15.7.2008/209
“ “
42
17.7.2008/212
“ “
45
7.8.2008/238
“ “
148
23.8.2008/256
Kamil DEDE
33
18.9.2008/277
Mehmet Bedri GÜLTEKİN
430,06
10.10.2008/301
Bayram YURTÇİÇEK
35
12.10.2008/303
“ “
12
13.10.2008/305
“ “
26,5
24.10.2008/316
Mehmet Bedri GÜLTEKİN
1082,94
31.10.2008/322
Hasan AKŞEN
32,50
1.11.2008/324
“ “
40
9.11.2008/332
“ “
30
25.12.2008/374
Bayram YURTÇİÇEK
25
TOPLAM
2.984,50
Yukarıda detayıverilen seyahat giderlerinin Parti bütçesinden yapılması nedenleri 18.6.2014gün ve 33787353-107.2.829 sayılı yazımızla Partiye sorulmuştur. Partiyetkilileri göndermiş oldukları yazıda, seyahat giderleri parti bütçesindenkarşılanan kişilerin Merkez Karar Kurulu üyesi kişiler olduğu, söz konusuharcamaların parti amaçları doğrultusunda yapılan seyahatlere ilişkin giderlerolduğu cevabını vermişlerdir.
Ancak harcama belgeleriarasında, söz konusu seyahatlerin parti adına ve parti faaliyeti içinyapıldığını gösteren herhangi bir belge bulunmadığı gibi cevap yazısı ekinde desöz konusu harcamaların siyasi parti faaliyetleriyle ilişkili olduğunukanıtlayıcı bir belge ibraz edilmemiştir.
Dolayısıyla sözkonusu seyahat giderlerinin parti amaçlarına uygun ve parti tüzel kişiliğiadına yapılmış bir harcama olarak kabul edilmesi mümkün görülmediğinden; 2820sayılı Kanun’un 70. maddesine aykırı olarak yapılan toplam 2.984,50 TL’nin,aynı Kanun’un 75. maddesi hükmü uyarınca Hazineye irat kaydedilmesi gerekir.
2- Aşağıdaki tablodadetayı gösterilen gecikme bedelleri parti bütçesinden karşılanmıştır.
Yevmiye Tarihi ve Numarası
Alındı Tarih ve Numarası
Mahiyeti
Tutarı
24.3.2008/90
20080324100190002640
Gelir Vergisi gecikme zammı
357,76
24.3.2008/90
20080324100190002630
Gelir Vergisi gecikme zammı
187,96
27.3.2008/94
A2FP-00002
Sigorta Primi gecikme zammı
224,85
27.3.2008/94
A2FP-00001
Sigorta Primi gecikme zammı
2803,61
27.3.2008/94
165025
Sigorta Primi gecikme zammı
217,16
27.3.2008/94
165026
Sigorta Primi gecikme zammı
249,57
27.3.2008/94
165022
Sigorta Primi gecikme zammı
30,78
27.3.2008/94
165023
Sigorta Primi gecikme zammı
98,76
16.5.2008/145
016018
Sigorta Primi gecikme zammı
257,17
16.5.2008/145
016017
Sigorta Primi gecikme zammı
2835,68
23.10.2008/314
40165
Sigorta Primi gecikme zammı
180,64
23.10.2008/314
40158
Sigorta Primi gecikme zammı
1982,84
31.12.2008/384
40653
Sigorta Primi gecikme zammı
1716,93
31.12.2008/384
40653
Sigorta Primi gecikme zammı
155,54
TOPLAM
11.299,25
Yukarıda detayıverilen gecikme cezalarına ilişkin giderlerinin parti bütçesinden yapılmasınedenleri 18.6.2014 gün ve 33787353-107.2-829 sayılı yazımızla Partiyesorulmuştur. Parti yetkilileri göndermiş oldukları yazıda söz konusu gecikmecezalarının partinin amaçlarına uygun olduğunu, parti tüzel kişiliği adınayapıldığını, belgeye dayandığını ve parti yetkililerinin bilgisi dahilindeyapıldığını ifade etmişlerdir. 2820 sayılı Kanun’da parti görevlilerininkişisel kusurlarından kaynaklanan harcamaların usulsüz olacağı yönünde birdüzenleme bulunmadığını, bu giderlerin doğruluğunda kuşku bulunmadığı vebelgeye dayalı olduğu için hazineye irat kaydının düzenlendiği Kanun’un 75. ve76. maddeleri kapsamında da değerlendirilemeyeceğini bildirmişlerdir.
Partinin siyasi faaliyetlerine ilişkin harcamalara aitgecikme bedellerinin ve gecikme faizlerinin parti bütçesinden ödenmesininusulüne uygun olduğunun kabulü gerekir.
Alparslan ALTAN, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Erdal TERCAN ileZühtü ARSLAN bu görüşe katılmamıştır.
2- İl Örgütleri Giderleri
Partinin 81 il örgütünü kapsayan 2008 yılı giderleritoplamı 1.102.486,12 TL olup bunun 700.313,70 TL’si yönetim giderlerinden,10.863,15 TL’si personel giderlerinden, 252.000,22 TL’si verilen örgütyardımlarından, 52.493,55 TL’si parti etkinlik giderlerinden, 26.332,76 TL’sigezi, seçim, toplantı giderlerinden, 26.541,74 TL’si basın, yayın, propagandagiderlerinden, 1.130,00 TL’si demirbaş alım giderlerinden, 11.355,30 TL’sivergi, mahkeme vb. giderlerinden, 18.829,72 TL’si diğer parti giderlerinden,2.625,98 TL’si geçmiş yıl giderlerinden oluşmaktadır. Parti il örgütlerinin2008 yılına devreden kasa banka mevcudu 187.330,46TL’dir.
Parti il örgütlerinin 2008 yılı kesin hesapçizelgelerinin gider bölümü üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılıKanun’a uygun olduğu görülmüştür.
Osman Alifeyyaz PAKSÜT bu görüşe katılmamıştır.
C- Parti Mallarının İncelenmesi
Partinin sunmuş olduğu defter ve belgeler üzerindeyapılan incelemelerde Partinin 2008 yılında herhangi bir taşınmaz ile menkulkıymet ve hak ediniminde bulunmadığı, edinmiş olduğu toplam 1.130,00 TLtutarındaki taşınır mal edinimlerinin ise 2820 sayılı Kanun’un 68. maddesineuygun olduğu anlaşılmıştır.
Osman Alifeyyaz PAKSÜT bu görüşe katılmamıştır.
IV- SONUÇ
İşçi Partisinin 2008 yılı kesin hesabının incelenmesisonucunda;
1- 2820 sayılı Kanun’un 70. maddesine aykırı olarakpartinin amaçlarına uygun olmayan ve parti tüzel kişiliği adına yapılmışharcama olarak kabulü mümkün görülmeyen 2.984,50TL karşılığı parti malvarlığının, 2820 sayılı Kanun’un 75. maddesi uyarınca Hazineye iratkaydedilmesine,
2- Partinin 2008 yılı kesin hesabında gösterilen 1.456.688,54TL gelir, 1.355.973,67 TL gider, 210.039,78 TL gelecek yıla devreden nakitmiktarının ve 1.130,00 TL tutarındaki taşınır mal ediniminin Hazineye gelirkaydedilenler dışında kalan bölümünün eldeki bilgi ve belgelere göre doğru,denk ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygun olduğuna, Alparslan ALTAN,Erdal TERCAN, Zühtü ARSLAN’ın Genel Merkez giderleri yönünden, Osman AlifeyyazPAKSÜT’ün ise kararın tümü yönünden karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
17.12.2014 gününde karar verildi.
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN
KARŞI OY GEREKÇESİ
İşçi Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2008 yılıkesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerindeyapılan incelemede, Parti görevlilerinin sigorta primi ödemeleriyle ilgiliyükümlülüklerini zamanında yerine getirmemeleri sonucu oluşan toplam 11299,25TL gecikme zammı bedellerinin Parti bütçesinden ödendiği görülmüştür. Partiyetkilileri göndermiş oldukları açıklamada, “gecikme cezalarının Partininamaçlarına uygun olduğunu, Parti tüzel kişiliği adına yapıldığını, belgeyedayandığını ve Parti yetkililerinin bilgisi dahilinde yapıldığını” ifadeetmişlerdir. Mahkememiz çoğunluğu tarafından yapılan değerlendirmede ise, Partininsiyasi faaliyetlerine ilişkin harcamalara ait gecikme bedellerinin Partibütçesinden ödenmesinin usulüne uygun olduğu kabul edilmiştir.
Mali denetim, öncelikle siyasi parti yönetiminde yeralamayan parti üyeleri açısından önem taşımaktadır. Böylece partililer, partiyönetici ve sorumlularının hesapları, gelir ve giderleri yapma yöntemlerininkanun ve mevzuata, partinin ilkelerine ve amaçlarına uygunluğunu saptama vegerektiğinde parti içi mekanizmaları devreye sokarak gerekli tedbirleri alma,buna imkân bulamamaları halinde ise, gerekirse partiyle ilişkilerinisonlandırma fırsatlarını elde ederler. Mali denetimin bu etkisi siyasi partifaaliyetlerinde saydamlığın sağlanmasına yol açarak demokratik siyasi hayatıngelişmesine yardım eder.
Mali denetimin diğer önemli etkisi ise parti seçmenlerive kamuoyu açısından söz konusudur. Seçmen tercihlerinin belirlenmesi vekamuoyu desteği için saydamlık, hesap verebilirlik ve mevzuata uygunluk tercihnedenlerinden bazılarını oluşturur.
Anayasa Mahkemesi mali denetim sonucunda gelir vegiderlerin kanuna uygun olmadığını saptadığı hallerde sadece Hazineye gelirkaydetme şeklindeki mali denetimi uygulayabilir. Bu bakımdan Mahkeme ya ilgilisiyasi partinin gelir ve giderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna ya dakanuna uygun olmayan gelir ve giderler dolayısıyla Hazineye gelir kaydedilmesişeklinde iki tür karar vermektedir.
2820 sayılı Kanun gereğince Anayasa Mahkemesi malidenetimi sonucunda Parti hesaplarının doğru olmadığı veya gelir ve giderleriile mal edinimlerinin kanuna aykırılıklar taşıdığı kanaatine ulaşırsa Hazineceel koyma kararı verir. Giderlerin irad kaydedilmesi ile ilgili sistemineleştiriye açık olduğu söylenebilir. Gerçekten de, 2820 sayılı Kanun’un malidenetime ilişkin anılan düzenlemeleri ile getirilen sistem kanuna aykırıgelirlerin irad kaydedilmesi açısından yerinde bir yaptırım ise de, kanunaaykırı giderler açısından ilgili siyasi parti aleyhine bir sonuç doğurabilir.Zira, siyasi parti adına birincisi kanuna aykırı gider, ikincisi ise irad kaydıolmak üzere mükerrer ödeme gerçekleşmektedir. Bu durum karşısında olmasıgereken yönünden doğrudan parti tüzel kişiliğine yaptırım uygulanmamasını,bunun yerine kanuna aykırı giderleri yapan parti sorumlularının bu miktarıpartiye ödemelerini öngören bir mekanizmanın kurulmasının daha yerinde olacağısöylenebilir. Ancak, bu gerekçeyle Anayasa Mahkemesinin kanuna aykırı gidertespit etmesine rağmen mevcut açık ve emredici mevzuat hükümlerini göz ardıetmesi anılan kanun hükümlerini etkisiz hale getirecek ve Mahkemenin kendigörevini yerine getirmemesi sonucunu doğuracaktır.
2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 70. ve 71.maddelerinde siyasi partilerin bütün giderlerinin o siyasi partinin tüzelkişiliği adına yapılacağı belirtilmiş ve siyasi partilerin giderlerininamaçlarına aykırı olamayacağı kuralı getirilmiştir. Siyasi partilerin amaçlarıSiyasi Partiler Kanunu’nda özel olarak düzenlenmemiştir. Ancak genel olarakKanunun 3. maddesinde siyasi partilerin tanımı yapılırken dolaylı olarakdeğinilmiştir. Buna göre, siyasi partiler,Anayasa ve kanunlara uygun olarak; milletvekili ve mahalli idareler seçimleriyoluyla, tüzük ve programlarında belirlenen görüşleri doğrultusunda çalışmalarıve açık propagandaları ile milli iradenin oluşmasını sağlayarak demokratik birDevlet ve toplum düzeni içinde ülkenin çağdaş medeniyet seviyesine ulaşmasıamacını güden ve ülke çapında faaliyet göstermek üzere teşkilatlanan tüzelkişiliğe sahip kuruluşlardır. Siyasi partilerin harcamalarını denetleyen AnayasaMahkemesi harcamaların niteliğini gözeterek amaca uygunluk konusunda birdeğerlendirme yapmak durumundadır.
Parti görevli ve sorumlularının yükümlülüklerinizamanında yerine getirmemeleri sonucu oluşan gecikme zammı ve faiz gibiödemelerin Partinin amacına ve kanuna uygun harcamalar olarak kabul edilmesiParti giderlerinin Anayasa Mahkemesi tarafından denetimini etkisiz ve anlamsızhale getirecektir.
Parti görevli ve sorumlularının yükümlülüklerinizamanında yerine getirmemeleri sonucu oluşan gecikme zammı ve faiz gibiödemelerin ilgililerin şahsi sorumluluklarını doğurması yanında, siyasipartilerin amaçlarına da uygun bulunmaması nedeniyle Anayasa Mahkemesininşimdiye kadar istikrarlı uygulaması bu tutarda giderin Hazineye iradkaydedilmesi yönünde olmuştur. Eldeki işte de bu istikrarlı uygulamadandönülmesini gerektirecek bir durum bulunmamaktadır.
Belirtilen nedenlerle, söz konusu gecikme zammıgiderlerinin Parti amaçlarına uygun ve Parti tüzel kişiliği adına yapılmış birharcama olarak kabul edilmesi mümkün görülmediğinden 2820 sayılı Kanun’un 70.maddesine aykırı olarak yapılan toplam 11299,25 TL’nin aynı Kanun’un 75.maddesi uyarınca Hazineye irat kaydedilmesine karar verilmesi gerektiğidüşüncesiyle, çoğunluğun Parti gelir ve giderlerinin “eldeki bilgi vebelgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununa uygunolduğuna” ilişkin görüşüne katılmamız mümkün olmamıştır.
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Erdal TERCAN
KARŞIOY YAZISI
İşçi Partisinin 2008 yılı mali denetimi konusunda16.7.2009 tarihinde ilk inceleme yapılmış; Partinin 2008 yılı kesin hesabının esasincelenmesi sonucunda da 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 69. ve 70.maddelerine uygun olarak belgelendirilmeyen toplam 14.283,75 TL karşılığı Partimalvarlığının Kanun’un 75. maddesi gereğince Hazineye gelir kaydedilmesinekarar verilmiştir.
İlk incelemesi 2009 yılında yapılan dosya üzerinde17.12.2014 günü denetim yapılarak karar verilmiştir. Buna göre, Partinin 2008yılı mali denetimi 6 yıl sonra yapılabilmiş olmaktadır.
Siyasi partilerin mali denetimlerinde, genel olarakkanuni belge saklama yükümlülüğüne ilişkin hukukumuzda geçerli olan ve 2820sayılı Kanun’da da ilk inceleme kararından itibaren 5 yıl olarak öngörülensürenin sona ermesinden sonra, kanunen saklanması zorunluluğu dahi kalkanharcamalar nedeniyle Hazine’ye irat kaydetme kararı verilmesinin yasal dayanağıolmadığı düşüncesindeyim. Kaldı ki, hukukumuzda genel olarak geçerli olan belgesaklama süresinin yanı sıra, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’ndada vergi alacağının, doğduğu takvim yılını takip eden yılın başından başlayarakbeş yıl içinde tarh ve mükellefe tebliğ edilmemesi halinde zamanaşımınauğrayacağı öngörülmüştür.
Anayasa Mahkemesinin siyasi partilerin gelir ve giderlerineilişkin mali denetim, Anayasa’nın 69. maddesinin üçüncü fıkrasına göre yapılan,kendine özgü bir yargısal denetimdir. Mahkeme bu denetimi yaparken Sayıştaydanyardım almakla birlikte Sayıştay denetiminin sonuçları ile bağlı kalmaksızınbağımsız olarak karar verir.
Anayasa Mahkemesinin yaptığı mali denetim, yargısal birdenetim olmakla, Anayasa’nın 2. maddesinde güvence altına alınan demokratikhukuk devleti ve 36. maddesinde yer alan adil yargılanma hakkına uygun olmakzorunluluğundadır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin ve Anayasa Mahkemesininbireysel başvuruları karara bağlamaya başladığı iki yılı aşkın sürede istikrarkazanan içtihatlarına göre, tek dereceli ve dosya üzerinden yapılan biryargılamada, hesap yılından altı yıl sonra karar verilmesi makul olmayan birsürenin geçtiğini açıkça göstermektedir. Uzun yargılamanın, parti tüzelkişiliğinin Anayasal haklarını ihlal edip etmediği değerlendirilmeksizinHazineye irat kararı verilmesinin bu yönden de büyük bir hata olduğunudüşünmekteyim.
Beş yıldan eski dönemlere ilişkin irat kaydetmekararlarına ilişkin görüşüm Esas: 2001/20, Karar: 2009/48 sayılı ve ResmîGazete’nin 26.11.2009 tarihli mükerrer nüshasında yayımlanan Anayasa Mahkemesisiyasi parti mali denetimi kararına karşı yazdığım karşıoyda da açıklanmıştır.
Yukarıdaki nedenlerle İşçi Partisinin 2008 yılı malidenetimine ilişkin karara katılmıyorum.
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
KARŞIOY GEREKÇESİ
İşçi Partisinin 2008 yılı kesin hesabının incelenmesisonucunda 11.299, 25 TL tutarındaki gecikme bedelleri ile gecikme faizlerininparti bütçesinden ödenmesinin 2820 sayılı Kanuna uygun olduğuna, dolayısıylasöz konusu giderin irat kaydedilmemesine karar verilmiştir.
Mahkememiz çoğunluğunun gerekçesi şu şekildedir: “Partininsiyasi faaliyetlerine ilişkin harcamalara ait gecikme bedellerinin ve gecikmefaizlerinin parti bütçesinden ödenmesinin usulüne uygun olduğunun kabulügerekir.” Bu görüşe katılmak mümkün değildir.
Siyasi partiler, demokrasinin vazgeçilmez unsurlarıdır.Ülkeyi yönetmeye talip olan bu kuruluşların gelir ve giderlerinin kanunlarauygun olması ve bu konuda azami özenin gösterilmesi gerektiği izahtan varestedir.Bu kapsamda, parti görevlilerinin partiye ait ödemelerin zamanında yapılmasıhususunda gerekli tedbirleri alması zorunludur. Kişisel sorumluluk kapsamındaolan bu tedbirlerin alınmaması ve gerekli özenin gösterilmemesi sonucu ortayaçıkan gecikme bedellerinin ya da gecikme faizlerinin parti tüzel kişiliğineyüklenmesi söz konusu olamaz.
Nitekim Mahkememiz, önceki kararlarında bu şekildekigiderlerin Hazineye irat kaydedilmesine hükmetmiştir. Mahkememiz iratgerekçesini şu şekilde açıklamıştır:
“Parti yetkililerinin ödemelerin zamanında yapılması içingerekli tedbirleri almaları gerekir. Parti görevlilerinin yükümlülüklerinizamanında yapmamaları sonucu oluşan gecikme bedelleri ile cezalı köprü geçişücretlerinden parti tüzel kişiliğini sorumlu tutma imkânı bulunmamaktadır. Buödemelerin kişisel sorumluluk kapsamında olduğu açıktır.
Parti görevlilerinin kusurlarından kaynaklanan söz konusuharcamaların parti amaçlarına uygun ve parti tüzel kişiliği adına yapılmış birharcama olarak kabul edilmesi mümkün görülmediğinden, 4.553,32 TL tutarındakigider karşılığı Parti malvarlığının Hazineye irat kaydedilmesi gerekir.” (E.2011/14 (Siyasi Parti Mali Denetimi), K.2013/113, 25.9.2013.Aynı yöndeki kararlardan bazıları için bkz. E.2008/16 (Siyasi Parti MaliDenetimi), K.2010/28, 13.5.2010; E.2007/19 (Siyasi Parti Mali Denetimi),K.2011/13, 21.6.2011; E.2011/14 (Siyasi Parti Mali Denetimi), K.2013/113, 25.9.2013;E.2008/16 (Siyasi Parti Mali Denetimi), K.2010/28, 13.5.2010; E.2009/18 (SiyasiParti Mali Denetimi), K.2013/124, 11.12.2013; E.2008/37 (Siyasi Parti MaliDenetimi), K.2014/34, 4.6.2014)
Anayasa Mahkemesinin bu kararlarında belirttiği gibi,parti yetkililerinin kişisel hata ya da ihmallerinden kaynaklanan gecikmebedelleri ile gecikme faizlerinin Hazineye irat kaydedilmesi gerekmektedir. Busonuçtan ayrılmayı haklı kılacak bir gerekçe bulunmadığından, yukarıdabelirtilen giderin usulüne uygun olduğu yönündeki çoğunluk görüşünekatılmıyorum.
Üye
Zühtü ARSLAN