Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2013/13, K.2015/9 Sayılı Karar - 05/03/2015

 ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2013/13 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2015/9

Karar Tarihi:5.3.2015

R.G.Tarih-Sayı:27.5.2015-29368

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

İşçilerin Sosyalist Partisi 2012 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca HaşimKILIÇ, Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, NuriNECİPOĞLU, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN ve M.Emin KUZ’un katılımlarıyla 11.2.2014 tarihinde yapılan ilk incelemetoplantısında öncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağı sorunugörüşülmüştür.

2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 73. maddesininüçüncü fıkrasında, “İller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine aitolan kesin hesapların, Merkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek kararabağlanacağı” öngörülmüş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikinci fıkrasındada, “siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmişbulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan illerteşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadarAnayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na vermekzorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap dönemindeedindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkulkıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini veşekillerini de belirten listeleri eklenir.” denilerek il örgütlerindengönderilen kesin hesaplar ile parti genel merkezine ilişkin kesin hesabınmerkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağını vebirleştirileceğini ve birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin AnayasaMahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.

Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığının 19.2.2013 tarihli ve C.02.0.CBS.0.01.02.04/218 sayılıyazılarına ekli listede İşçilerin Sosyalist Partisi’nin Genel Merkez dışında 7il ve bağlı ilçede örgütlendiği belirtilmesine rağmen, 2012 yılı içerisinde buörgütlere ait her hangi bir gelir ve giderin gerçekleşmediği ifade edilerek2012 yılı kesin hesaplarının gönderilmediği tespit edilmiştir.

Siyasi partilerinfaaliyetlerini yürüttükleri genel merkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına aityerler partilerin kendilerine ait olabileceği gibi kiralık olarak dakullanılabilecektir. Şayet, parti yetkililerine ait veya bunların kendilerininkullandıkları yerlerde siyasi parti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kirasözleşmesi düzenlenerek isabet eden tutarın Partiye bağış olarak kaydedilmesigerekir.

Ayrıca, PartilerinGenel Merkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarının hayatın olağan akışı gereğikira, su, elektrik, posta, telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satınalınması vb. bir takım genel yönetim giderlerini de yapması gerekir.

2820 sayılı Kanun’un69. maddesinde, bir siyasi partinin bütün gelirlerinin, o siyasi partinintüzelkişiliği adına elde edileceği; 70. maddesinde, siyasi partileringiderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasi partinin bütüngiderlerinin, o siyasi parti tüzelkişiliği adına yapılacağı; 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendinde de yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyenve istenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında altı aydan bir yılakadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezasıverileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre, parti yetkilileriningenel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir.Parti yetkililerinin, bu şekilde yapmış oldukları gider bedellerini partiyebağış geliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzelkişiliği adına hesaplaradâhil etmesi gerekir.

Yönetim giderlerininhesaplarda görülmemesi kayıt dışı gelir ve gider oluşturulmuş olduğunugöstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılı Kanun’un 69. ve 70. maddelerine aykırıdavranılmış olmaktadır.

Mahkemeye bilgilerinistendiği şekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belgedüzeninin oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider oluşturulması,inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan dolayı 2820sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine istinadengerekli işlemlerin yapılmasını temin için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulması gerekir.

Bu itibarla İşçilerinSosyalist Partisinin 2012 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;

1- Genel Merkeze aitkesin hesapların sunulmasından dolayı işin esasının incelenmesine,

2- Esas incelemeninyapılabilmesi amacıyla Genel Merkez kesin hesabının dayanağını oluşturangelir-gider belgeleri ile bu belgelerin kaydedildiği defterleri SayıştayBaşkanlığına göndermesi için Partiye bu kararın tebliğinden itibaren 30 günsüre verilmesine,

3- AnayasaMahkemesine istenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesapverilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışındagelir ve gider yapılması, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemlerolduğundan, Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

11.2.2014 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

İşçilerin Sosyalist Partisinin, Anayasa Mahkemesineverdiği 2012 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter vebelgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör SadettinCEYHAN tarafından heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820sayılı Kanun’un ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasamabelgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerdePartinin 2012 yılı gelirlerinin 43.206,00 TL, giderlerinin 43.322,85 TL olduğu,nakit mevcudu olarak devredilen tutarın ise 187,37 TL olduğu anlaşılmaktadır.

Partinin 2012 yılı kesin hesabının gelir ve gider rakamlarınınyukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu hâliyle 2012 yılı kesin hesabınındoğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

A- Gelirlerinİncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

Partinin Genel Merkez gelirleri 9.500,00 TL olarakgösterilmiş olup bunun 4.600,00 TL’si üye aidatlarından, 4.000,00 TL’sibağışlardan, 900,00 TL’si ise yayın gelirlerinden oluşmaktadır.

Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Gelirleri

Parti il örgütlerinin 2012 yılı gelirleri toplamı33.706,00 TL olup bunun 1.420,00 TL’si üye giriş aidatlarından, 28.086,00 TL’siüye aidatlarından, 5.550,00 TL’si bağışlardan oluşmaktadır.

Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve gelir belgeleriüzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olaraksağlandığı sonucuna varılmıştır.

B- Giderlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Giderleri

Parti Genel Merkezinin 2012 yılı giderleri toplamı9.500,00 TL olup bunun 800,00 TL’si kırtasiye giderlerinden, 900,00 TL’sihaberleşme giderlerinden, 7.800,00 TL’si kira giderlerinden oluşmaktadır.

Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Giderleri

Parti il örgütlerinin 2012 yılı giderleri toplamı33.822,85 TL olup bunun 165,00 TL’si kırtasiye giderlerinden, 3.483,00 TL’si ilpaylarından, 2.578,85 TL’si ısınma giderlerinden, 590,00 TL’si bakım onarımgiderlerinden, 221,00 TL’si haberleşme giderlerinden, 26.715,00 TL’si kiragiderlerinden, 70,00 TL’si teşkilata yardım giderlerinden oluşmaktadır.

Parti il örgütlerinin 2012 yılı kesin hesapçizelgelerinin gider bölümü üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılıKanun’a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

C- Parti Mallarının İncelenmesi

Partinin 2012 yılı defter ve belgeleri üzerinde yapılanincelemede, herhangi bir taşınmaz mal ve değeri 100 TL’yi aşan taşınır mal vemenkul kıymet ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.

IV- SONUÇ

İşçilerin Sosyalist Partisinin 2012 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;

Partinin 2012 yılı kesin hesabında gösterilen 43.206,00TL gelir ve 43.322,85 TL gider ve gelecek yıla devreden 187,37 TL’nin eldekibilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nauygun olduğuna 5.3.2015 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.