Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2014/21, K.2015/54 Sayılı Karar - 01/07/2015

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2014/21 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2015/54

Karar Tarihi:1.7.2015

R.G.Tarih-Sayı:13.11.2015-29531

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Liberal Demokrat Parti 2013 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 51. maddesi uyarıncaSerruh KALELİ, Alparslan ALTAN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, RecepKÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, CelalMümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN, M. Emin KUZ ve HasanTahsin GÖKCAN’ın katılımlarıyla 17.12.2014 tarihinde yapılan ilk incelemetoplantısında öncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağı sorunugörüşülmüştür.

2. “2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun73. maddesinin üçüncü fıkrasında “İller teşkilatından gönderilenler ve partimerkezine ait olan kesin hesapların, Merkez Karar ve Yönetim Kuruluncaincelenerek karara bağlanacağı” öngörülmüş ve aynı Kanun’un 74. maddesininikinci fıkrasında da “siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarakbirleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri dekapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziranayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynıhesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınırmalların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinimtarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir.” denilerek ilörgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile parti genel merkezine ilişkin kesinhesabın merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağı vebirleştirileceği, birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin Anayasa Mahkemesinesunulacağı hükme bağlanmıştır.

3. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının göndermiş olduğuyazıya ekli listeye göre Liberal Demokrat Parti’nin örgütlendiği belirtilen 67il örgütüne ilişkin 2013 yılı kesin hesaplarının gönderilmediği tespitedilmiştir.

4. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet, partiyetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasiparti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabeteden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

5. Ayrıca, partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb. bir takım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.

6. 2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinde, bir siyasipartinin bütün gelirlerinin, o siyasi partinin tüzelkişiliği adına eldeedileceği; 70. maddesinde, siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırıolamayacağı ve bir siyasi partinin bütün giderlerinin, o siyasi partitüzelkişiliği adına yapılacağı; 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendindede yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyenparti sorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyonliradan az olmamak üzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır.Bu hükümlere göre, parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendiimkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir. Parti yetkililerinin, bu şekildeyapmış oldukları gider bedellerini partiye bağış geliri olarak kaydetmeksuretiyle parti tüzelkişiliği adına hesaplara dâhil etmesi gerekir.

7. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılıKanun’un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.

8. Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi,hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider oluşturulması, inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan dolayı 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendine istinaden gerekli işlemlerin yapılmasını temin içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

9. Bu itibarla, Liberal Demokrat Partinin 2013 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;

1- Genel Merkeze ait kesin hesapların sunulmasındandolayı işin esasının incelenmesine;

2- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bukararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,

3- Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerin istendiğişekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenininoluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılması, inceleme vearaştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan, Parti sorumluları hakkında2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarıncayasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulmasına OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

10. Liberal Demokrat Partinin, Anayasa Mahkemesineverdiği 2013 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter vebelgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör SadettinCEYHAN tarafından heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri vediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

11. Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter vebelgelerde Partinin 2013 yılı gelirlerinin 3.612,00TL, giderler toplamının 5.329,72 TL, gelecekyıla devreden nakit tutarının 5.092,84 TL olduğu anlaşılmaktadır.

12. Partinin 2013 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu haliyle 2013 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

A- Gelirlerinİncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

13. Partinin Genel Merkez gelirleri 1.302,00 TL olup bunun tamamı bağış ve aidatlardanoluşmaktadır.

14. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Gelirleri

15. Partinin 2013 yılında il örgütlerine ilişkingelirleri 2.310,00 TL olup, bunun 330,00TL’si üye giriş aidatından, 1.120,00 TL’si üye yıllık aidatından, 680,00 TL’sibağışlardan, 180,00 TL’si diğer gelirlerden oluşmaktadır.

16. Parti İl Örgütlerinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

B- Giderlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Giderleri

17. Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 3.330,00 TLolup bunun 100,00 TL’si çeşitli giderlerden, 3.230,00 TL’si kira giderlerindenoluşmaktadır.

18. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Giderleri

19. Partinin 2013 yılında il örgütlerine ilişkin giderlertoplamı 1.999,72 TL olup bunun tamamı genel yönetim giderlerindenoluşmaktadır.

20. Parti İl Örgütlerinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

C- Parti Malları

21. Partinin 2013 yılı defter ve belgeleri üzerindeyapılan incelemede, herhangi bir taşınmaz mal ve değeri 100 TL’yi aşan taşınırmal ve menkul kıymet ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.

IV- SONUÇ

Liberal Demokrat Partinin 2013 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;

Parti’nin 2013 yılı kesin hesabında gösterilen 3.612,00 TL gelir ve 5.329,72 TL giderineldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’na uygun olduğuna, 1.7.2015 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.