Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.1998/19, K.1998/51 Sayılı Karar - 10/11/1998

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

EsasSayısı:1998/19 (Siyasî Parti Malî Denetimi)

KararSayısı:1998/51

KararGünü:10.11.1998

R.G.Tarih-Sayı:28.11.1998-23537

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Liberal Demokrat Parti'nin Genel Merkeziile ilçe örgütlerini de kapsayan 53 il örgütünün 1997 yılı kesinhesabınınincelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16.maddesi uyarınca, Ahmet Necdet SEZER, Güven DİNÇER, Samia AKBULUT, Haşim KILIÇ,Yalçın ACARGÜN, Mustafa BUMİN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Lütfi F. TUNCEL, MahirCan ILICAK ve Rüştü SÖNMEZ'in katılmalarıyla 20.7.1998 gününde yapılan ilkinceleme toplantısında; 'Liberal Demokrat Parti'nin 1997 yılı kesinhesabınınincelenmesi sonucunda; dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine, oybirliğiyle' karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği1997 yılı kesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunile 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunlarıngerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü :

Denetimin maddî ögelerini oluşturandefter ve belgelerde Liberal Demokrat Parti'nin 1997 yılı gelirleri vegiderleri birbirine denk biçimde, Genel Merkez'in gelir ve giderleri2.547.891.322.- lira, 53 il örgütünden gelir ve gideri bulunmadığı bildirilen 2il dışında kalan 51 il örgütünün gelir ve giderleri 15.462.241.795.- lira olmaküzere toplam 18.010.133.117.- lira olarak gösterilmiştir.

A- Gelirlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

Parti Genel Merkezi'nin 1997 yılıiçindeki gelirleri 2.547.891.322.- lira gösterilmiştir.

Bu tutarın bağışlardan sağlandığıanlaşılmıştır.

Genel Merkez'in defter kayıtları vegelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede; gelirlerin 2820 sayılı Yasa'nın61-69. maddeleri hükümlerine uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Gelirleri

Parti'nin 1997 yılında örgütlü olduğu 53ilden, gelir ve gideri bulunmadığı bildirilen 2 il dışında kalan 51 ilörgütünce sağlanan gelirleri toplamı 15.462.241.795.- lira gösterilmiştir.

Bunun, 15.408.372.429.- lirası bağış,53.869.366.- lirası 1996 yılından devreden nakit mevcududur.

Parti il örgütleri kesinhesapçizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılıYasa'da belirtilen kaynaklardan sağlandığı, Merkez Karar ve Yönetim Kurulukararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek bunların Yasa'ya uygun olduğusonucuna varılmıştır.

B- Giderlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Giderleri

Parti Genel Merkezi'nin 1997 yılıiçindeki giderleri 2.547.891.322.- lira gösterilmiştir.

Bunun, 1.294.143.975.- lirası bürogiderlerine, 622.315.091.- lirası propaganda ve temsil giderlerine,631.432.256.- lirası ulaşım ve haberleşme giderlerine yapılmıştır.

Genel Merkez'in defter kayıtları vegider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilenler dışında,giderlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

a) Parti'ye Ait Olmayan OtolarınMasrafları

Demirbaş Eşya Defterinde 1997 yılındaParti adına kayıtlı oto bulunmadığı halde, hiçbir açıklama yapılmadan aşağıdabelirtilen faturalara dayanılarak, bazı otolara ilişkin tamir, yedek parça,bakım vb. masrafların parti gideri olarak kaydedildiği saptanmıştır.

Anayasa Mahkemesi malî denetimi evraküzerinde yaptığından, kesinhesaplara ait bilgilerin dayanağı olan tümbelgelerin eksiksiz ve duraksamaya yol açmayacak şekilde hazırlanarak verilmesigerekmektedir. Hiçbir açıklama yapılmadığından, otoların sahiplerine ait olmasıgereken masrafların parti gideri olarak kabulüne olanak bulunmamaktadır.

Aşağıda ayrıntıları belirtilen giderbelgeleri toplamı 15.650.000.- lira karşılığı Parti malvarlığının, 2820 sayılıYasa'nın 75. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca Hazine'ye gelir yazılmasıuygun görülmüştür.

Yevmiye No : Firma ve Fatura No : Tutarı:

 338 Ayaz Conta Balata 1.500.000.-

 18. 07.1997 - 38553

339 Can Otomotiv 350.000.-

 18. 07.1997 - 034800

340 Acar Oto Poliklinik 13.800.000.-

 18. 07.1997 - 150923

 ------------------------

 Toplam 15.650.000.-

b) Kişi Adına Düzenlenmiş Belge

Defterin 394. sırasında kayıtlı BeğendikMağaza İşletmeleri Ticaret ve Sanayi A.Ş.ye ait 13.08.1997 gün ve 218230sayılı, 19.300.000.- lira tutarındaki fatura kişi adına kesildiği haldeParti'ye gider kaydedilmiştir.

2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesinde, birsiyasî partinin bütün giderlerinin o siyasî parti tüzelkişiliği adınayapılacağı belirtilmiştir. Genel muhasebe kurallarına göre de, bir gelir veyagider belgesinin muhasebe kayıtlarına esas alınabilmesi için bunların, kayıtsahibinin adına düzenlenmiş olması gerekir.

Kişi adına düzenlenmiş belgeyedayanılarak gider kaydedilen 19.300.000.- lira karşılığı Parti malvarlığının,2820 sayılı Yasa'nın 75. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca Hazine'ye geliryazılması uygun görülmüştür.

c) Belgesiz Gider

Defterin 482. sırasında kayıtlı4.630.000.- liranın, Türk Telekom'a ait 0870047280 sayılı faturaya dayanılarakgider kaydedilmiş, Garanti Bankası'na yatırılan bu fatura tutarına ilişkindekonta dayanılarak aynı miktar, defterin 497. sırasında ikinci kez gider kaydedilmiştir.

Yapılan incelemede, Bankanın TürkTelekom adına ikinci kez para tahsil etmediği ve defterin 497. sırasındakiödemenin belgesiz ödeme niteliğinde olduğu anlaşılmıştır.

2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesinde,beşbin liraya kadar harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ilebelgelendirilmesinin zorunlu olmadığı belirtildiğinden, bu tutarı aşanharcamaların gerçek gideri gösteren makbuz veya fatura gibi bir belgeyedayandırılması zorunludur.

Aynı Yasa'nın 76. maddesinin sonfıkrasına göre, belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyen Partigiderleri miktarınca parti malvarlığının, Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazine'yegelir kaydedilmesi gerektiğinden, belgesiz gider tutarı 4.630.000.- lira Partimalvarlığının Hazine'ye gelir yazılması uygun görülmüştür.

2- İl Örgütleri Giderleri

Parti'nin 51 il örgütünün giderleritoplamı 1997 yılında 15.090.005.822.- lira gösterilmiştir.

Bunun, 8.747.676.571.- lirası bürogiderlerine, 4.034.596.750.- lirası propaganda ve temsil giderlerine,655.000.000.- lirası personel giderlerine, 1.522.185.000.- lirası ulaşım vehaberleşme giderlerine, 130.547.501.- lirası demirbaş alımına yapılmıştır.

15. 462.241.795.- lira gelir ile15.090.005.822.- lira gider arasındaki farkı oluşturan 372.235.973.- lira nakitmevcudu olarak 1998 yılına devredilmiştir.

İl örgütleri kesinhesap çizelgeleriningider bölümleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin Merkez Karar ve YönetimKurulu kararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek bunların 2820 sayılıYasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

IV- SONUÇ

Liberal Demokrat Parti'nin 1997 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda;

1- Parti'nin kesinhesabında gösterilen18.010.133.117.- lira gelir ile 17.598.317.144.- lira giderin eldeki bilgi vebelgelere göre doğru ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygun olduğuna,

2- Parti'ye ait olmayan otolar içinyapılan 15.650.000.- lira gider karşılığı Parti mal varlığının, 2820 sayılıKanun'un 75. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca Hazine'ye gelir yazılmasına,

3- Kişi adına düzenlenmiş belgeyedayanılarak gelir kaydedilen 19.300.000.- lira karşılığı Parti mal varlığının,2820 sayılı Kanun'un 75. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca Hazine'ye geliryazılmasına,

4- Belgesi bulunmayan 4.630.000.- liragider karşılığı Parti mal varlığının, 2820 sayılı Kanun'un 76. maddesinin sonfıkrası uyarınca Hazine'ye gelir yazılmasına, 10.11.1998 gününde OYBİRLİĞİYLEkarar verildi.