Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2015/14, K.2018/9 Sayılı Karar - 04/01/2018

 ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2015/14 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2018/9

Karar Tarihi:4.1.2018

R.G. Tarih – Sayı:15.3.2018 –30361

I. MALİ DENETİMİN KONUSU

Liberal Demokrat Parti 2014 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca BurhanÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,Alparslan ALTAN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ,Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA ve Rıdvan GÜLEÇ’in katılımlarıyla 26.5.2016tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle suç duyurusundabulunulup bulunulmayacağı sorunu görüşülmüştür.

2.2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 73. maddesininüçüncü fıkrasında “İller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine aitolan kesin hesapların, Merkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek kararabağlanacağı” öngörülmüş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikinci fıkrasındada “siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmişbulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan illerteşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadarAnayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermekzorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap dönemindeedindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkulkıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini veşekillerini de belirten listeleri eklenir.” denilerek il örgütlerindengönderilen kesin hesaplar ile Parti Genel Merkezine ilişkin kesin hesabınMerkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek karara bağlanacağı vebirleştirileceği ve birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin AnayasaMahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.

3. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının siyasi partiteşkilat listesinde aktif görünmesine rağmen Liberal Demokrat Partininteşkilatlandığı 58 ile ait 2014 yılı kesin hesabının gönderilmediği tespit edilmiştir.

4. Siyasi partiler, genel merkez, il ve ilçebaşkanlıklarının faaliyetlerini yürüttükleri taşınmazların maliki olabileceğigibi kiracısı da olabilir. Şayet parti yetkililerine ait taşınmazlarda siyasifaaliyette bulunuluyor ise (genel merkez, il, ilçe teşkilatının faaliyettebulunduğu binalar) bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabet eden tutarınpartiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

5. Ayrıca, partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb. bir takım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.

6. 2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinde, bir siyasipartinin bütün gelirlerinin, o siyasi partinin tüzelkişiliği adına eldeedileceği; 70. maddesinde, siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırıolamayacağı ve bir siyasi partinin bütün giderlerinin, o siyasi partitüzelkişiliği adına yapılacağı; 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendindede yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyenparti sorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyonliradan az olmamak üzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır.Bu hükümlere göre, parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendiimkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir. Parti yetkililerinin, bu şekildeyapmış oldukları harcamaları partiye bağış geliri olarak kaydetmek suretiyleparti tüzelkişiliği adına hesaplara dâhil etmesi gerekir.

7. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılıKanun’un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.

8. Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi,hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider oluşturulması, inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan dolayı 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendine istinaden gerekli işlemlerin yapılmasının temini içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

9. Bu itibarla Liberal Demokrat Partinin 2014 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;

- Genel Merkeze ait kesin hesapların sunulmasından dolayıişin esasının incelenmesine,

- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bukararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,

- Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerin istendiğişekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenininoluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılması, inceleme vearaştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan, Parti sorumluları hakkında2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarıncayasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulmasına,

OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

10. Liberal Demokrat Partinin, Anayasa Mahkemesineverdiği 2014 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter vebelgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığıtarafından hazırlanıp Raportör Sadettin CEYHAN tarafından heyete sunulan esasinceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nunilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

11. Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter vebelgelerde Partinin 2014 yılı gelirlerinin 17.450,70 TL, giderler toplamının15.100,30 TL, gelecek yıla devreden nakit tutarının 7.443,24 TL olduğuanlaşılmaktadır.

12. Partinin 2014 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu haliyle 2014 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

A. Gelirlerinİncelenmesi

1. Genel Merkez Gelirleri

13. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 11.418,70 TLolup, bunun 5.675,00 TL’si üye yıllık aidatı gelirlerinden ve 5.743,70 TL’sibağış gelirlerden oluşmaktadır.

14. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Gelirleri

15. Parti il örgütlerinin gelirleri toplamı 6.032,00 TLolup, bunun 605,00 TL’si üye giriş aidatından, 1.050,00 TL’si üye yıllıkaidatından, 3.540,00 TL’si bağış gelirlerinden ve 837,00 TL’si diğergelirlerden oluşmaktadır.

16. İl örgütlerinin 2014 yılı kesin hesap çizelgeleriningelir bölümü üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’un uygunolduğu sonucuna varılmıştır.

B. Giderlerin İncelenmesi

1. Genel Merkez Giderleri

17. Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 9.220,30 TLolup, bunun 268,51 TL’si temsil ağırlama giderlerinden, 826,77 TL’si haberleşmeve kargo giderlerinden, 916,25 TL’si seyahat ve ulaşım giderlerinden, 1.646,77TL’si demirbaş alım giderlerinden ve 5.562,00 TL’si propaganda giderlerindenoluşmaktadır.

18. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Giderleri

19. Parti il örgütlerinin giderleri toplamı 5.880,00 TLolup, bunun 846,00 TL’si temsil ağırlama giderlerinden, 280,00 TL’si kırtasiyeve büro giderlerinden, 829,00 TL’si haberleşme ve kargo giderlerinden, 3.378,00TL’si propaganda giderlerinden ve 547,00 TL’si diğer giderlerden oluşmaktadır.

20. İl örgütlerinin 2014 yılı kesin hesap çizelgeleriningider bölümü üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolduğu sonucuna varılmıştır.

C. Parti Mallarının İncelenmesi

21. Partinin 2014 yılı defter ve belgeleri üzerindeyapılan incelemede, herhangi bir taşınır, taşınmaz mal ve menkul kıymetediniminin olmadığı anlaşılmıştır.

IV. SONUÇ

Liberal Demokrat Partinin 2014 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;

Partinin 2014 yılı kesin hesabında gösterilen 17.450,70TL gelir ve 15.100,30 TL giderin eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygun olduğuna, 4.1.2018 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.