Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2015/39, K.2018/58 Sayılı Karar - 21/06/2018

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2015/39 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2018/58

Karar Tarihi:21/6/2018

R.G. Tarih – Sayı:29/11/2018– 30610

I. MALİ DENETİMİN KONUSU

Millet Partisi 2014 yılı kesin hesabının incelenmesidir.

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca BurhanÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,Alparslan ALTAN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ,Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA ve Rıdvan GÜLEÇ’in katılımlarıyla 26/5/2016tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle suç duyurusundabulunulup bulunulmayacağı sorunu görüşülmüştür.

2. 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 73. maddesininüçüncü fıkrasının ikinci cümlesinde, “İller teşkilatından gönderilenler veparti merkezine ait olan kesin hesaplar, merkez karar ve yönetim kuruluncaincelenerek karara bağlanır ve birleştirilir.” denilmiş ve aynı Kanun’un74. maddesinin ikinci fıkrasında da “Siyasi partilerin genel başkanları,karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlıilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birerörneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için YargıtayCumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasipartinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayıaşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ileedinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir.” denilerekil örgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile Parti Genel Merkezine ilişkinkesin hesabın Merkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek karara bağlanacağıve birleştirileceği ve birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin AnayasaMahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.

3. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının siyasi partiteşkilat listesinde aktif görünmesine rağmen Millet Partisinin teşkilatlandığıon dokuz ile ait 2014 yılı kesin hesabının gönderilmediği tespit edilmiştir.

4. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet partiyetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasiparti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabeteden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

5. Ayrıca partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb. birtakım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.

6. 2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinin birincifıkrasında, bir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzelkişiliği adına elde edileceği; 70. maddenin birinci ve ikinci fıkralarında,siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasipartinin bütün giderlerinin o siyasi parti tüzel kişiliği adına yapılacağı;111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde de yapılan inceleme vearaştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyen parti sorumlularıhakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamaküzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göreparti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamalarımümkün değildir. Parti yetkililerinin bu şekilde yapmış oldukları giderbedellerini partiye bağış geliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzelkişiliği adına hesaplara dâhil etmesi gerekir.

7. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda 2820 sayılıKanun’un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.

8. Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi,hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider oluşturulması inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olarak nitelendirildiğinden dolayı 2820 sayılı Kanun’un 111.maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine istinaden gerekli işlemlerinyapılmasını temin için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulması gerekir.

9. Bu itibarla Millet Partisinin 2014 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;

- Genel Merkeze ait kesin hesapların sunulmasından dolayıişin esasının incelenmesine,

- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bukararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,

- AnayasaMahkemesine istenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesapverilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışındagelir ve gider yapılması, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemlerolarak nitelendirildiğinden Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun’un111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılmasıiçin Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

26/5/2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

10. Millet Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2014yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığı tarafındanhazırlanıp Raportör Sadettin CEYHAN tarafından Heyete sunulan esas incelemeraporu, Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Kanun’un ilgilikuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendiktensonra gereği görüşülüp düşünüldü:

11. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter vebelgelerde Partinin 2014 yılı gelirlerinin 195.562,04 TL, giderler toplamının186.959,00 TL olduğu anlaşılmaktadır.

12. Partinin 2014 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu; bu hâliyle 2014 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

A. Gelirlerinİncelenmesi

1. GenelMerkez Gelirleri

13. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 25.400,00 TLolup bunun 23.250,00 TL’si üye yıllık aidatından, 2.150,00 TL’si üyebağışlarından oluşmaktadır.

14. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Gelirleri

15. Parti il örgütlerinin gelirleri toplamı 170.162,04 TLolup bunun 167,00 TL’si üye giriş aidatından, 43.622,00 TL’si üye yıllık aidatıgelirlerinden, 102.145,54 TL’si üye bağış gelirlerinden, 24.217,50 TL’si diğerbağış ve yardımlardan, 10,00 TL’si bayrak, rozet satış gelirlerindenoluşmaktadır.

16. İl örgütlerinin 2014 yılı kesin hesap çizelgeleriningelir bölümü üzerinde yapılan incelemede gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolduğu sonucuna varılmıştır.

B. Giderlerin İncelenmesi

1. GenelMerkez Giderleri

17. Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 19.167,8 TLolup bunun 9.796,75 TL’si büro temsil ve ağırlama giderlerinden, 3.197,60 TL’sitelefon ve haberleşme giderlerinden, 11,30 TL’si taşıma ve kargo giderlerinden,4.809,00 TL’si bina aidat bakım onarım giderlerinden, 579,95 TL’si ısıtma,aydınlatma ve temizlik giderlerinden, 773,20 TL’si vergi, sigorta, notergiderlerinden oluşmaktadır.

18. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Giderleri

19. Parti il örgütlerinin giderleri 167.791,2 TL olupbunun 17.887,35 TL’si temsil ağırlama giderlerinden, 6.186,74 TL’si kırtasiyeve büro malzemeleri giderlerinden, 5.688,45 TL’si telefon ve haberleşmegiderlerinden, 1.708,81 TL’si taşıma ve kargo giderlerden, 836,5 TL’si seyahatve konaklama giderlerinden, 86.869,35 TL’si bina kira giderlerinden, 2.959,28TL’si bina bakım onarım giderlerinden, 13.243,59 TL’si ısıtma, aydınlatma vetemizlik giderlerinden, 708,46 TL’si araç yakıt bakım giderlerinden, 5.292,75TL’si vergi, sigorta, noter giderlerinden, 17.052,62 TL’si bayrak, afiş rozetgiderlerinden, 8.561,30 TL’si reklam basın yayın ilan giderlerinden, 460,00TL’si kongre seçim giderlerinden, 336,00 TL’si demirbaş giderlerindenoluşmaktadır.

20. İl örgütlerinin 2014 yılı kesin hesap çizelgeleriningider bölümü üzerinde yapılan incelemede giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolduğu sonucuna varılmıştır.

C. Parti Mallarının İncelenmesi

21. Partinin 2014 yılı defter ve belgeleri üzerinde yapılanincelemede Partinin Genel Merkezine ait değeri 100 TL’yi aşan taşınır mal,menkul kıymet ve diğer haklar ile taşınmaz mal ediniminin olmadığı; ilörgütlerine ait 336,00 TL değerinde taşınır mal alımının olduğu anlaşılmıştır.

IV. SONUÇ

Millet Partisinin 2014 yılı kesin hesabının incelenmesisonucunda;

Partinin 2014 yılı kesin hesabında gösterilen 195.562,04TL gelir ve 186.959,00 TL giderin eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygun olduğuna 21/6/2018tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.