Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2001/26, K.2008/68 Sayılı Karar - 29/04/2008

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2001/26 (SiyasîParti Malî Denetimi)

Karar Sayısı:2008/68

Karar Günü:29.4.2008

R.G.Tarih-Sayı:17.05.2008-26879

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Millet Partisi'nin 2000 yılı kesinhesabınınincelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 16. maddesi uyarınca,Mustafa BUMİN, Haşim KILIÇ, Samia AKBULUT, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, FulyaKANTARCIOĞLU, Aysel PEKİNER, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN veMehmet ERTEN'in katılımıyla 22.10.2003 gününde yapılan ilk incelemetoplantısında;

'MilletPartisi'nin 2000 yılı kesinhesabının ilk incelemesi sonucunda;

1- İller kesinhesapcetvellerinde ve birleşik kesinhesap cetvelinde 'geçen yıldan devreden para'hesabı altında gösterilen ve 1999 yılından devreden miktarlar, 1999 yılıkesinhesabında 'sonraki yıla devreden para' miktarlarını tutmadığından, devirmiktarları doğru olarak yeniden düzenlenecek kesinhesabın,

2- Parti'nin 2000 yılıhesap döneminde edindiği değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkulkıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim biçimi ve tarihlerini degösteren listelerin,

2820 sayılı Siyasî Partiler Yasası'nın 74. maddesiuyarınca Parti'den istenmesine, kararın tebliği tarihinden itibaren 30 gün süreverilmesine 22.10.2003 gününde OYBİRLİĞİYLE' karar verilmiştir.

Ara kararda istenen eksiklikler giderildiğinden işinesasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği 2000 yılıkesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerindeyapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve 2949sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleriile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:

Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerdeMillet Partisi Genel Merkezi ile il örgütlerinin 2000 yılı gelirleri toplamının64.825.535.526.- TL, giderleri toplamının 63.259.730.808.- TL, ödenecek vergive SSK priminin 156.685.504.- TL olduğu, 1.409.119.214.- liranın nakit mevcuduolarak 2001 yılına devrettiği anlaşılmaktadır.

A- Gelirlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

Parti Genel Merkezi'nin gelirleri 19.821.819.993.- TLolarak gösterilmiştir.

Bunun 8.500.000.000- lirası aidat gelirleri,10.650.000.000.- lirası bağış, 99.900.000.- lirası diğer gelirler,571.919.993.- lirası 1999 yılından devreden kasa ve banka mevcudundanoluşmaktadır.

Genel Merkezin 2000 yılı defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerinin 2820 sayılı Yasa'ya uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

Parti Genel Merkezi'nin 2000 yılı muhasebe kayıtlarınıntutulduğu yevmiye ve defteri kebir Ankara 31inci noteri tarafından mühürlenmişve onaylanmıştır.

2820 sayılı Kanun'un 60. maddesinin altıncı fıkrasında 'Bütündefterlerin sayfaları ve kaç sayfadan ibaret oldukları teşkilatın bulunduğuilgili seçim kurulu başkanı tarafından mühürlenir ve tasdik edilir.', aynıKanun'un 113. maddesinde 'Bu Kanunun 60 ıncı maddesinde yazılı defter vekayıtları tutmayanlar ,altı aydan bir yıla, bu defter ve kayıtları tahrif veyayok edenler veya gizleyenler,bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ilecezalandırılırlar.' denildiğinden, defterleri ilçe seçim kurulu yerinenotere tasdik ettiren Parti hakkında Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na suçduyurusunda bulunulmasına Haşim KILIÇ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Sacit ADALI veFulya KANTARCIOĞLU'nun karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA karar verildi.

2- İl ÖrgütleriGelirleri

Parti il örgütlerinin gelirleri 45.003.715.893.- TLolarak gösterilmiştir.

Bunun 21.358.027.500.- lirası aidat gelirleri,22.851.278.774.- lirası bağış, 209.487.732.- lirası diğer gelirler ve584.921.887.- lirası ise 1999 yılından devreden kasa mevcudundan oluşmaktadır.

İl örgütleri 2000 yılı kesinhesap çizelgelerinin gelirbölümü üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğugörülmektedir.

B- Giderlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Giderleri

Parti Genel Merkezin giderleri 19.221.054.496.- TL olarakgösterilmiştir.

Bunun 10.726.854.496.- lirası genel giderlerden ve8.494.200.000.- lirası demirbaş giderlerinden oluşmaktadır.

Parti Genel Merkezi'nin 2001 yılına devreden kasa vebanka mevcudu 444.079.993.- liradır.

Parti Genel Merkezi'nin 2000 yılı defter kayıtları vegider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Yasa'yauygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Giderleri

Parti il örgütlerinin giderleri 44.038.676.312.- TLolarak gösterilmiştir.

Bunun 41.701.798.312.- lirası genel giderler,420.000.000.- lirası demirbaş giderleri, 1.916.878.000.- lirası diğergiderlerden oluşmaktadır.

Parti il örgütlerinin 2001 yılına devreden kasa mevcudu965.039.221.- liradır.

Parti il örgütlerinin 2000 yılı kesinhesap çizelgeleriningider bölümü üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygunolduğu sonucuna varılmıştır..

C- Parti Mallarının İncelenmesi

Parti'nin 2000 yılı defter ve belgeleri üzerinde yapılanincelemede taşınmaz mal ediniminin olmadığı anlaşılmaktadır.

Parti'nin 2000 yılı içinde edindiği 8.914.200.000.- TLtutarındaki taşınır malın Kanuna uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

IV- SONUÇ

Millet Partisi'nin 2000 yılı kesinhesabının incelenmesisonucunda;

1- Parti'nin 2000 yılı kesinhesabında gösterilen64.825.535.526.- TL gelir ve 63.259.730.808.- TL gider, 156.685.504.- TLödenecek vergi ve SSK primi ile 1.409.119.214.- TL nakit devrinin eldeki bilgive belgelere göre doğru ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygun olduğunaOYBİRLİĞİYLE,

2- Siyasî Partiler Kanunu'nun 60. maddesine göre usulüneuygun olarak ilçe seçim kuruluna tasdik edilmeyen defterler nedeniyle YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulmasına Haşim KILIÇ, OsmanAlifeyyaz PAKSÜT, Sacit ADALI ve Fulya KANTARCIOĞLU'nun karşıoyları veOYÇOKLUĞUYLA,

29.4.2008 gününde karar verildi.

KARŞIOY YAZISI

Siyasî Partiler Kanunu'nun 60. maddesine göre usulüneuygun olarak İlçe Seçim Kurulu'na tasdik edilmeyen defterler nedeniyle YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulmasına ilişkin OsmanAlifeyyaz PAKSÜT'ün karşıoyuna katılıyoruz.

KARŞIOY YAZISI

Millet Partisi'nin 2000 yılı hesaplarının incelenmesinde,Parti'nin tutması gereken defterleri ilgili seçim kurulu başkanlığı yerinenotere tasdik ettirmesinin Siyasî Partiler Kanunu'nun (SPK) 113. maddesindekialtı aydan bir yıla kadar hapis cezasını gerektiren suçu oluşturduğu ve anılanParti yetkilileri hakkında suç duyurusunda bulunulması gerektiğine ilişkinkarara aşağıdaki nedenlerle katılmamaktayım:

SPK'nun 113. maddesindeki suç, genel kastla işlenebilecekbir suçtur. Bu nedenle, suçun oluştuğundan söz edebilmek için defter tutmamakastının varlığını aramak zorunludur. Parti yöneticileri, hukuk sistemimizdegenel olarak tasdike yetkili bir mercide defterlerini tasdik ettirmişolduklarından, olayda artık kastın varlığına hükmedilemez. Zira defterlerinnoterde tasdik ettirilmiş olması, defter kayıtları üzerinde yasaya aykırıişlemler yapma olanağını ortadan kaldırmakta ve ceza yaptırımı altına alınanhukuki yarar gerçekleşmektedir.

Suçun unsurlarının yasalarda açıkça belirtilmiş olması,ceza hukukunun temel ilkelerindendir. SPK'nun 60. maddesinde belirtilendefterleri tasdik ettirme yükümlülüğünün ihlali suçunun hangi eylemlerleoluşacağının SPK'da veya bu kanunun gönderme yaptığı diğer yasa hükümlerindeaçıkça tanımlanmış olması gerekir. SPK'nun 121.maddesinde, Türk Medeni Kanunuile Dernekler Kanunu'nun ve dernekler hakkında uygulanan diğer kanunlarınSPK'na aykırı olmayan hükümlerinin siyasi partiler hakkında da uygulanacağıbelirtilmektedir. 60. maddedeki defterleri tasdik görevi SPK'na göre ilçe seçimkuruluna verilmiştir. Dernekler Kanununa göre ise noterler görevlidir. Siyasiparti defterlerinin özel görevli değil genel görevli bir mercide tasdikettirilmesinin de suç oluşturacağı yasada açıkça belirtilmediğinden, noterdeyapılan tasdik işleminin suç sayılması, ceza hukukunun temel ilkelerineaykırıdır. Hürriyeti bağlayıcı ceza gerektiren bir eylemin varlığına, ancakmevzuatta açıkça tanımlanan suç unsurlarının ve kastın varlığı halindehükmedilebilir.

Bu nedenle suç duyurusunu gerektiren bir durumbulunmadığı düşüncesindeyim.

Millet Partisi'nin 2000 yılı hesaplarınınincelenmesinde gelir ve gider defterinin Noter tarafından onaylandığısaptanmıştır.

2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası'nın 60. maddesinin ilkfıkrasında, 'Her kademedeki parti organları üye kayıt defteri, karar defteri,gelen ve giden evrak kayıt defteri, gelir ve gider defteri ile demirbaş eşyadefteri tutmak zorundadırlar.'; altıncı fıkrasında da 'Bütün defterlerinsayfaları ve kaç sayfadan ibaret oldukları teşkilâtın bulunduğu ilgili seçimkurulu başkanı tarafından mühürlenir ve tasdik edilir' denilmiş, aynı Yasa'nın113. maddesinde ise bu Kanun'un 60. maddesinde yazılı defter ve kayıtları tutmayanların,altı aydan bir yıla, bu defter ve kayıtları tahrif veya yok edenlerin veyagizleyenlerin, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacaklarıbelirtilmiştir. Yürürlükten kaldırılan 765 sayılı Yasa'nın 235 ve 26.9.2004günlü 5237 sayılı yeni Ceza Yasası'nın 279. maddelerinde de göreviyle ilgiliolarak kamu adına soruşturma ve kovuşturma gerektiren bir suçun işlendiğiniöğrenip de yetkili makamlara bildirmeyen kamu görevlilerinin cezalandırılmalarıöngörülmüştür. Ceza yasalarında belirtilen söz konusu bildirimin yapılabilmesiiçin öncelikle bir suç işlenmesi gerektiği açıktır.

2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası'nın 113. maddesinegöre suç oluşabilmesi için Yasa'nın 60. maddesinde yazılı defter ve kayıtlarınhiç tutulmaması veya tahrif ya da yok edilmesi gerekmektedir. Oysa Parti deftertutmuş, ancak bunun onayını Yasa ile belirli mercilere değil notereyaptırmıştır. Bu nedenle bir suç işlendiğinin, kabulüne olanak bulunmadığındanduyurulması gibi bir yükümlülükten de söz edilemez.

Açıklanan nedenlerle suç duyurusunda bulunma koşullarıoluşmadığından bu konudaki çoğunluk görüşüne katılmıyorum.