Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2003/25, K.2009/2 Sayılı Karar - 10/02/2009

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2003/25 (SiyasîParti Malî Denetimi)

Karar Sayısı:2009/2

Karar Günü:10.2.2009

R.G.Tarih-Sayı:21.02.2009-27148

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Millet Partisi'nin 2002 yılı kesinhesabınınincelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16. maddesi uyarınca,Mustafa BUMİN, Haşim KILIÇ, Samia AKBULUT, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, FulyaKANTARCIOĞLU, Aysel PEKİNER, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN veMehmet ERTEN'in katılımıyla 22.10.2003 gününde yapılan inceleme toplantısında,

'Millet Partisi'nin 2002 yılı kesinhesabının incelenmesisonucunda;

1- 2002 yılı için hesapları verilmemiş olan 59ilin (Adıyaman, Afyon, Ağrı, Amasya, Ankara, Antalya, Aydın, Balıkesir,Bilecik, Bingöl, Bitlis, Burdur, Çanakkale, Çankırı, Çorum, Diyarbakır, Elazığ,Erzincan, Erzurum, Gaziantep, Giresun, Gümüşhane, Hakkari, Isparta, İçel,İstanbul, İzmir, Kars, Kastamonu, Kayseri, Kırşehir, Kocaeli, Konya, Malatya,Manisa, Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, Muş, Nevşehir, Niğde, Ordu, Sakarya,Siirt-Kurtalan, Sivas, Tokat, Trabzon, Şanlıurfa, Uşak, Van, Yozgat, Bayburt,Karaman, Kırıkkale, Bartın, Ardahan, Iğdır, Yalova, Karabük) bağlı ilçeleri dekapsar biçimde düzenlenmiş, onaylı kesinhesap çizelgeleri ile buna göre yenidendüzenlenecek birleşik kesinhesabın,

2- Genel Merkez ile tüm illerin gelirleri, giderleri vegelecek yıla devreden nakit tutarları belirtilerek, hesaplarınbirleştirildiğine ve kabul edildiğine ilişkin Merkez Karar ve Yönetim Kurulukararının,

3- Parti'nin 2002 yılında edindiği değeri yüzmilyonlirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü haklarındeğerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listelerin,

Parti'den istenmesine,

Belirtilen eksikliklerin giderilmesi için AnayasaMahkemesi İçtüzüğü'nün 16. maddesine göre Parti'ye bu kararın tebliğ tarihindenitibaren 30 gün süre verilmesine, bu süre içinde istenilen bilgi ve belgeleringönderilmemesi halinde 2820 sayılı Yasa'nın 111. maddesine göre işlem yapılmaküzere durumun Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na duyurulacağının Parti'yebildirilmesine,

Gerekli tebligatın yapılması için karar örneğininYargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmesine,

22.10.2003 gününde OYBİRLİĞİYLE ' karar verilmiştir.

Ara kararda istenen eksiklikler giderildiğinden işinesasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği 2002 yılıkesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerindeyapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve 2949sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleriile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:

Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerdeMillet Partisi Genel Merkezi ile il örgütlerinin 2002 yılı gelirleri toplamının173.135.250.319.-TL ve giderleri toplamının 171.581.971.066.-TL olduğu,1.553.279.253.-TL'nin nakit mevcudu olarak 2003 yılına devrettiğianlaşılmaktadır.

A- Gelirlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

Parti Genel Merkezi'nin gelirleri 58.906.631.003.-TLolarak gösterilmiştir.

Bunun 39.183.001.714.-TL.sı aidat gelirleri, 19.500.000.000.-TL.sıbağış gelirleri, 223.629.289.-TL.sı 2001 yılından devreden kasa ve bankamevcudundan oluşmaktadır.

Parti Genel Merkezi'nin 2002 yılı defter kayıtları vegelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerinin 2820 sayılı Yasa'yauygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

Parti Genel Merkezi'nin 2002 yılı muhasebe kayıtlarınıntutulduğu yevmiye ve defteri kebir mevcut olup, sözkonusu defterler Ankara 31.noteri tarafından 28.12.2001 tarih ve 32105 yevmiye numarası ile mühürlenmiş veonaylanmıştır.

2820 sayılı Kanun'un 60. maddesinin altıncı fıkrasında 'Bütündefterlerin sayfaları ve kaç sayfadan ibaret oldukları teşkilatın bulunduğuilgili seçim kurulu başkanı tarafından mühürlenir ve tasdik edilir.' AynıKanun'un 113. maddesinde 'Bu Kanunun 60 ıncı maddesinde yazılı defter vekayıtları tutmayanlar, altı aydan bir yıla, bu defter ve kayıtları tahrif veyayok edenler veya gizleyenler, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ilecezalandırılırlar.' denildiğinden, defterleri ilçe seçim kurulu yerinenotere tasdik ettiren Parti sorumluları hakkında Ankara CumhuriyetBaşsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulmasına Haşim KILIÇ, Osman AlifeyyazPAKSÜT, Sacit ADALI ve Fulya KANTARCIOĞLU'nun karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA kararverildi.

2- İl ÖrgütleriGelirleri

Parti il örgütlerinin gelirleri 114.228.619.316.-TLolarak gösterilmiştir.

Bunun 39.935.552.400.-TL.sı aidat gelirleri,72.612.494.530.-TL.sı bağış gelirleri, 212.150.000.-TL.sı diğer gelirler ve1.468.422.386.-TL.sı 2001 yılından devreden kasa ve banka mevcudundanoluşmaktadır.

İl örgütlerinin 2002 yılı kesinhesap çizelgelerinin gelirbölümü üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğusonucuna varılmıştır.

B- Giderlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Giderleri

Parti Genel Merkezi'nin 2002 yılı giderleri58.671.742.341-TL olup tamamı genel giderdir.

Parti Genel Merkezi'nin 2003 yılına devreden kasa vebanka mevcudu 234.020.191.- TL.dir.

Millet Partisi Genel Merkezi'nin 2002 yılı defterkayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820sayılı Yasa'ya uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Giderleri

Parti il örgütlerinin giderleri 112.910.228.725.-TLolarak gösterilmiştir.

Bunun 108.944.708.725- TL.sı genel giderler,275.000.000.- TL.sı demirbaş giderleri, 3.690.520.000.-TL.sı diğer giderlerdenoluşmaktadır.

Parti il örgütlerinin 2003 yılına devreden kasa ve bankamevcudu 1.318.390.591.- TL.dir.

Parti'nin il örgütlerinin 2002 yılı kesinhesapçizelgelerinin gider bölümü üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılıYasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

C- Parti Mallarının İncelenmesi

Parti'nin 2002 yılı defter ve belgeleri üzerinde yapılanincelemede, taşınmaz mal ile 100.000.000.-TL üzerinde demirbaş edinimininolmadığı anlaşılmıştır.

IV- SONUÇ

Millet Partisi'nin 2002 yılı kesinhesabının incelenmesisonucunda;

1- Parti'nin 2002 yılı kesinhesabında gösterilen173.135.250.319.-TL gelir ve 171.581.971.066.-TL gider ile 1.553.279.253.-TLkasa ve banka devrinin eldeki bilgi ve belgelere göre doğru ve 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu'na uygun olduğuna OYBİRLİĞİYLE,

2- Defterlerin ilçe seçim kurulu yerine notere tasdikettirilmesi nedeniyle 2820 sayılı Kanun'un 60 ve 113. maddelerine istinadenAnkara Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulmasına Haşim KILIÇ,Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Sacit ADALI ve Fulya KANTARCIOĞLU'nun karşıoyları veOYÇOKLUĞUYLA,

10.2.2009 gününde karar verildi.

KARŞIOY YAZISI

Siyasî Partiler Kanunu'nun 60. maddesine göre usulüneuygun olarak İlçe Seçim Kurulu'na tasdik edilmeyen defterler nedeniyle YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulmasına ilişkin FulyaKANTARCIOĞLU'nun karşıoyuna katılıyoruz.

KARŞIOY YAZISI

Millet Partisi'nin 2002 yılıhesaplarının incelenmesinde, Parti'nin tutması gereken defterleri ilçe seçimkurulu başkanlığı yerine notere tasdik ettirmesinin Siyasî Partiler Kanunu'nun(SPK) 113. maddesinde düzenlenen suçu oluşturduğu düşüncesiyle anılan Partiyetkilileri hakkında suç duyurusunda bulunulmasına ilişkin karara aşağıdakinedenlerle katılmamaktayım:

SPK'nun 113. maddesindeki suç,genel kastla işlenebilecek bir suçtur. Bu nedenle, suçun oluştuğundan söz edebilmekiçin defter tutmama kastının varlığını aramak zorunludur. Parti yöneticileri,genel olarak tasdike yetkili bir mercide defterlerini tasdik ettirmişolduklarından, olayda artık kastın varlığına hükmedilemez. Zira defterlerinnoterde tasdik ettirilmiş olması, defter kayıtları üzerinde yasaya aykırıişlemler yapma olanağını ortadan kaldırmakta ve ceza yaptırımı altına alınanhukuki yarar gerçekleşmektedir.

Suçun unsurlarının yasalarda açıkça belirtilmişolması, ceza hukukunun temel ilkelerindendir. SPK'nun 60. maddesinde belirtilendefterleri tasdik ettirme yükümlülüğünün ihlali suçunun hangi eylemlerleoluşacağının SPK'da veya bu kanunun gönderme yaptığı diğer yasa hükümlerindeaçıkça tanımlanmış olmasıgerekir. Siyasi parti defterlerinin özel görevli merciden başka bir mercietasdik ettirilmesinin, diğer bir ifadeyle şekle uyulmamasının da suç oluşturacağı yasada açıkçabelirtilmediğinden, noterde yapılan tasdik işleminin suç sayılması, ceza hukukununtemel ilkelerine aykırıdır. Hürriyeti bağlayıcı ceza gerektiren bir eyleminvarlığına, ancak mevzuatta açıkça tanımlanan suç unsurlarının ve kastın varlığıhalinde hükmedilebilir.

Bu nedenle suç duyurusunugerektiren bir durum bulunmadığı düşüncesindeyim.

Millet Partisi'nin 2000 yılı hesaplarınınincelenmesinde gelir ve gider defterinin Noter tarafından onaylandığısaptanmıştır.

2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası'nın 60. maddesinin ilkfıkrasında, 'Her kademedeki parti organları üye kayıt defteri, karar defteri,gelen ve giden evrak kayıt defteri, gelir ve gider defteri ile demirbaş eşyadefteri tutmak zorundadırlar.'; altıncı fıkrasında da 'Bütün defterlerinsayfaları ve kaç sayfadan ibaret oldukları teşkilâtın bulunduğu ilgili seçimkurulu başkanı tarafından mühürlenir ve tasdik edilir' denilmiş, aynı Yasa'nın113. maddesinde ise bu Kanun'un 60. maddesinde yazılı defter ve kayıtlarıtutmayanların, altı aydan bir yıla, bu defter ve kayıtları tahrif veya yokedenlerin veya gizleyenlerin, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ilecezalandırılacakları belirtilmiştir. Yürürlükten kaldırılan 765 sayılı Yasa'nın235 ve 26.9.2004 günlü 5237 sayılı yeni Ceza Yasası'nın 279. maddelerinde degöreviyle ilgili olarak kamu adına soruşturma ve kovuşturma gerektiren birsuçun işlendiğini öğrenip de yetkili makamlara bildirmeyen kamu görevlilerinincezalandırılmaları öngörülmüştür. Ceza yasalarında belirtilen söz konusubildirimin yapılabilmesi için öncelikle bir suç işlenmesi gerektiği açıktır.

2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası'nın 113. maddesinegöre suç oluşabilmesi için Yasa'nın 60. maddesinde yazılı defter ve kayıtlarınhiç tutulmaması veya tahrif ya da yok edilmesi gerekmektedir. Oysa Parti deftertutmuş, ancak bunun onayını Yasa ile belirli mercilere değil notereyaptırmıştır. Bu nedenle bir suç işlendiğinin, kabulüne olanak bulunmadığındanduyurulması gibi bir yükümlülükten de söz edilemez.

Açıklanan nedenlerle suç duyurusunda bulunma koşullarıoluşmadığından bu konudaki çoğunluk görüşüne katılmıyorum.