Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.1996/21, K.1999/3 Sayılı Karar - 23/02/1999

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:1996/21 (SiyasîParti Malî Denetimi)

Karar Sayısı:1999/3

Karar Günü:23.2.1999

R.G.Tarih-Sayı:25.03.1999-23650

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Millet Partisi'nin Genel Merkezi ile ilçe örgütlerini dekapsayan 52 il örgütünün 1995 yılı kesinhesabının incelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Yasal süresi içinde, 1995 yılı kesinhesabını vermeyenMillet Partisi'nin 23.9.1997 günlü ihtar kararından sonra gönderilen kesinhesapbelgeleri; Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16. maddesi uyarınca, Ahmet NecdetSEZER, Samia AKBULUT, Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Mustafa BUMİN, Sacit ADALI,Ali HÜNER, Lütfi F. TUNCEL, Fulya KANTARCIOĞLU, Mahir Can ILICAK ve RüştüSÖNMEZ'in katılmalarıyla 9.9.1998 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında;incelenerek 'dosyadaki eksiklik giderildiğinden işin esasının incelenmesine,OYBİRLİĞİYLE' karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği 1995 yılıkesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerindeyapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve 2949sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçelerive diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:

Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerdeMillet Partisi'nin

1995 yılı gelirleri ve giderleri, birbirine denk biçimde,Genel Merkez'in gelir ve giderleri 3.347.673.990.- lira, 52 il örgütünün gelirve giderleri 2.582.969.200.- lira olmak üzere toplam 5.930.643.190.- liraolarak gösterilmiştir.

A- Gelirlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

Parti Genel Merkezi'nin 1995 yılı içindeki gelirleri3.347.673.990.- lira gösterilmiştir.

Bunun, 386.000.000.- lirası bağış gelirleri,325.600.000.-lirası aidat gelirleri, 2.630.719.000.- lirası diğer gelirler,5.354.990.- lirası 1994 yılından devreden nakit mevcududur.

Genel Merkez'in defter kayıtları ve gelir belgeleriüzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilenler dışında, gelirlerin 2820sayılı Yasa'nın 61-69. maddeleri hükümlerine uygun olarak sağlandığı sonucunavarılmıştır.

Yasal Sınırı Aşan Bağışlar:

Yapılan incelemede, aşağıda dökümü gösterilen bağışlarınyasal sınırı aştığı halde Parti'ye gelir kaydedildiği görülmüştür.

2820 sayılı Yasa'nın 66. maddesinin 3673 sayılı Yasa iledeğişik ikinci fıkrasında, gerçek ve tüzelkişilerin her birinin bir siyasipartiye aynı yıl içerisinde ellimilyon liradan fazla kıymette ayni veya nakdibağışta bulunması yasaklanmıştır.

Aynı Yasa'nın 76. maddesinin birinci fıkrasına göre, 66.maddenin ikinci fıkrasında belirtilen miktarlardan fazla gelirlerle taşınmazmalların bu fıkrada belirtilen miktarı geçen kısmının karşılığının Hazine'yegelir yazılması gerektiğinden, toplam 111.000.000.- lira Parti malvarlığınınHazine'ye gelir yazılması uygun görülmüştür.

2- İl Örgütleri Gelirleri

Parti'nin 1995 yılında 52 il örgütünce sağlanan gelirleritoplamı 2.582.969.200.- lira gösterilmiştir.

Bunun, 1.35l.59l.096.- lirası bağış gelirleri,1.009.658.000.- lirası aidat gelirleri, 92.572.320.- lirası diğer gelirler,129.147.784.- lirası 1994 yılından devreden nakit mevcududur.

Parti il örgütleri kesinhesap çizelgelerinin gelir bölümüüzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Yasa'da belirtilenkaynaklardan sağlandığı, Merkez Karar ve Yönetim Kurulu kararıyla doğruluğununonaylandığı görülerek bunların Yasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

B- Giderlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Giderleri

Parti Genel Merkezi'nin 1995 yılı içindeki giderleri1.694.626.572.- lira gösterilmiştir.

Bunun, 753.362.427.- lirası yönetim giderlerine,69.150.000.- lirası demirbaş giderlerine, 872.114.145.- lirası diğer giderlereyapılmıştır.

3.347.673.990.- lira gelir ile 1.694.626.572.-lira giderarasındaki farkı oluşturan 1.653.047.418.- lira nakit mevcudu olarak 1996yılına devredilmiştir.

Genel Merkez'in defter kayıtları ve gider belgeleriüzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilenler dışında, giderlerin 2820sayılı Yasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Kişiler Adına Düzenlenmiş Belgeler:

Yapılan incelemede, aşağıda dökümü gösterilen giderlerinkişiler adına düzenlenmiş belgelere dayandırıldığı görülmüştür.

2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesinde, bir siyasi partininbütün giderlerinin o siyasi parti tüzelkişiliği adına yapılacağı belirtilmiştir.Genel muhasebe kurallarına göre de, bir gelir veya gider belgesinin muhasebekayıtlarına esas alınabilmesi için bunların, kayıt sahibinin adına düzenlenmişolması gerekir.

Kişiler adına düzenlenmiş belgelere dayanılarakkaydedilen 6.963.000.- lira gider karşılığının, 2820 sayılı Yasa'nın 75.maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca Hazine'ye gelir yazılması uygungörülmüştür.

2- İl Örgütleri Giderleri

Parti'nin 52 il örgütünün 1995 yılı giderleri toplamı2.392.174.616.- lira gösterilmiştir.

Bunun, 1.895.955.884.- lirası yönetim giderlerine,124.445.000.- lirası demirbaş giderlerine, 371.773.732.- lirası diğer giderlereyapılmıştır.

2.582.969.200.- lira gelir ile 2.392.174.616.- lira giderarasındaki farkı oluşturan 190.794.584.- lira nakit mevcudu olarak 1996 yılınadevredilmiştir.

İl örgütleri kesinhesap çizelgelerinin gider bölümleriüzerinde yapılan incelemede, giderlerin Merkez Karar ve Yönetim Kurulu kararıyladoğruluğunun onaylandığı görülerek bunların 2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğusonucuna varılmıştır.

IV- SONUÇ

Millet Partisi'nin 1995 yılı hesabının incelenmesisonucunda;

1- Parti kesinhesabında gösterilen 5.819.643.190.-liragelir ile 4.079.838.188.- lira giderin eldeki bilgi ve belgelere göre doğru ve2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygun olduğuna,

2- Yasal sınırı aşan bağış tutarı 111.000.000.- lirakarşılığı Parti malvarlığının, 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun 76.maddesinin birinci fıkrası uyarınca Hazine'ye gelir yazılmasına,

3- Kişiler adına düzenlenmiş belgelere dayanılarakkaydedilen 6.963.000.- lira gider karşılığının, 2820 sayılı Siyasî PartilerKanunu'nun 75. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca Hazine'ye geliryazılmasına, 23.2.1999 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.