ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2013/9 (Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı:2014/56
Karar Günü:2.10.2014
R.G. Tarih-Sayı:6.12.2014-29197
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Milli Demokrat Halkın Partisi 2012 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Haşim KILIÇ, SerruhKALELİ, Alparslan ALTAN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra AylaPERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, CelalMümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN ve M. Emin KUZ’unkatılımlarıyla 11.2.2014 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikleParti hakkında suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağı sorunu üzerindedurulmuştur.
2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu’nun 73. maddesinin üçüncü fıkrasında “İller teşkilatındangönderilenler ve parti merkezine ait olan kesin hesapların, Merkez Karar veYönetim Kurulunca incelenerek karara bağlanacağı” öngörülmüş ve aynıKanun’un 74. maddesinin ikinci fıkrasında da “siyasi partilerin genelbaşkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesap ile partimerkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarınınonaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgiiçin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere,ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüzmilyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleriile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir.” denilerekil örgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile parti genel merkezine ilişkinkesin hesabın Merkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek kararabağlanacağını ve birleştirileceğini ve birleştirilmiş kesin hesap cetvellerininAnayasa Mahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.
Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığının 19.2.2013 tarih ve C.02.0.CBS.0.01.02.04/218 sayılı yazılarınaekli listede Milli Demokrat Halkın Partisinin Genel Merkez dışında 13 il vebağlı ilçede örgütlendiği belirtilmesine rağmen, 2012 yılı içerisinde buörgütlere ait her hangi bir gelir ve giderin gerçekleşmediği ifade edilerek2012 yılı kesin hesaplarının gönderilmediği tespit edilmiştir.
Siyasi partilerinfaaliyetlerini yürüttükleri genel merkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına aityerler partilerin kendilerine ait olabileceği gibi kiralık olarak dakullanılabilecektir. Şayet, parti yetkililerine ait veya bunların kendilerininkullandıkları yerlerde siyasi parti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kirasözleşmesi düzenlenerek isabet eden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesigerekir.
Ayrıca, Partileringenel merkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarının hayatın olağan akışı gereğikira, su, elektrik, posta, telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satınalınması vb. bir takım genel yönetim giderlerini de yapması gerekir.
2820 sayılı Kanun’un69. maddesinde, bir siyasi partinin bütün gelirlerinin, o siyasi partinintüzelkişiliği adına elde edileceği; 70. maddesinde, siyasi partileringiderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasi partinin bütüngiderlerinin, o siyasi parti tüzelkişiliği adına yapılacağı; 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendinde de yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyenve istenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında altı aydan bir yılakadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezasıverileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre, parti yetkilileriningenel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir.Parti yetkililerinin, bu şekilde yapmış oldukları gider bedellerini partiyebağış geliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzelkişiliği adına hesaplaradâhil etmesi gerekir.
Yönetim giderlerininhesaplarda görülmemesi kayıt dışı gelir ve gider oluşturulmuş olduğunugöstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılı Kanun’un 69. ve 70. maddelerine aykırıdavranılmış olmaktadır.
Mahkemeye bilgilerinistendiği şekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belgedüzeninin oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider oluşturulması,inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan dolayı 2820sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine istinadengerekli işlemlerin yapılmasını temin için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulması gerekir.
Bu itibarla MilliDemokrat Halkın Partisinin 2012 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
1- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,
2-Esas incelemenin yapılması için, Genel Merkez kesin hesabının dayanağınıoluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerin kaydedildiği defterleriSayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bu kararın tebliğinden itibaren30 gün süre verilmesine,
3-Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesapverilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışındagelir ve gider yapılması, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemlerolduğundan, Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
OYBİRLİĞİYLEkarar verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
Milli Demokrat Halkın Partisinin, Anayasa Mahkemesine verdiği2012 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör Sadettin CEYHANtarafından heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılıKanun’un ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleriokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerdePartinin 2012 yılı gelirlerinin 10.933,00 TL, giderlerinin 10.929,69 TL olduğu,nakit mevcudu olarak ise 2013 yılına devredilen tutarın 580,49 TL olduğuanlaşılmaktadır.
Partinin 2012 yılı kesin hesabının, Parti Merkez Karar veYönetim Kurulunun 16.6.2013 günlü kararı ile kabul edilerek onaylanmıştır.
Partinin 2012 yılı kesin hesabının gelir ve gider rakamlarınınyukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu hâliyle 2012 yılı kesin hesabınındoğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
A- Gelirlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
Partinin Genel Merkez gelirleri 10.933,00 TL olarak gösterilmişolup bunun tamamı üye giriş aidatı gelirlerinden oluşmaktadır.
Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelir belgeleriüzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olaraksağlandığı sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Gelirleri
Partinin 2012 yılında il örgütlerine ilişkin her hangi birgeliri olmamıştır.
B- Giderlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 10.928,69 TL olup bunun1.389,50 TL’si haberleşme giderlerinden, 7.520,00 TL’si kira giderlerinden,2.019,19 TL’si ise ısınma,aydınlanma ve temizlik giderlerinden oluşmaktadır.
Parti Genel Merkezinin 2013 yılına devreden nakit mevcudu 580,49TL’dir.
Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gider belgeleriüzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarakgerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Giderleri
Parti’nin 2012 yılında il örgütlerine ilişkin her hangi birgideri olmamıştır.
C- Parti Mallarının İncelenmesi
Partinin 2012 yılı defter ve belgeleri üzerinde yapılanincelemede, herhangi bir taşınmaz mal ve değeri 100 TL’yi aşan taşınır mal vemenkul kıymet ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.
IV- SONUÇ
Milli Demokrat Halkın Partisinin 2012 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;
Partinin 2011 yılı kesin hesabında gösterilen 10.933,00 TL gelirve 10.928,69 TL giderin eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygun olduğuna, 2.10. 2014 günündeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN