ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
EsasSayısı:1995/19 (Siyasi Parti Malî Denetimi)
KararSayısı:1998/35
KararGünü:7.7.1998
R.G.Tarih-Sayı:29.07.1998-23417
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Milliyetçi Hareket Partisi Genel Merkeziile ilçe örgütlerini de kapsayan 75 il örgütünün 1994 yılı kesinhesabınınincelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16. maddesiuyarınca; Güven DİNÇER, Yılmaz ALİEFENDİOĞLU, Selçuk TÜZÜN, Ahmet N. SEZER,Samia AKBULUT, Haşim KILIÇ, Mustafa BUMİN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Lütfi F.TUNCEL ve Nurettin TURAN'ın katılmalarıyla yapılan toplantıda; 'Dosyadaeksiklik bulunmadığından Milliyetçi Hareket Partisi'nin 1994 yılıkesinhesabının esastan incelenmesine, 31.10.1995 gününde oybirliğiyle' kararverilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği1994 yılı kesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunile 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunlarıngerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü :
Denetimin maddî ögelerini oluşturandefter ve belgelerde Milliyetçi Hareket Partisi'nin 1994 yılı içindeki GenelMerkez gelir ve giderleri 67.745.730.810.- TL., 75 il örgütü gelir ve giderleri37.160.974.170.- TL. olmak üzere toplam 104.906.704.980.- TL. olarakgösterildiği, gelir, gider ve devir rakamlarının birbirine denk olduğugörülmüştür.
A- Gelirlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
Parti Genel Merkezi'nin 1994 yılıiçindeki gelirleri 67.745.730.810.- TL. gösterilmiştir.
Bunun; 168.000.000.- TL.nınaidatlardan, 425.215.000.- TL.nın sabit kıymet satış gelirlerinden,4.648.741.658.- TL.nın geçen yıl nakit devrinden, 1.577.670.000.- TL.nınbağışlardan, 50.821.062.000.- TL.nın Devlet yardımından, 10.105.042.152.-TL.nın faizlerden sağlandığı görülmüştür.
Genel Merkez'in defter kayıtları vegelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede; gelirlerin 2820 sayılı Yasa'nın61-69. maddeleri hükümlerine uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Gelirleri
Parti'nin 75 il örgütünce sağlanangelirler toplamı 37.160.974.170.- TL. gösterilmiştir.
Bunun; 4.828.095.285.- TL.nınaidatlardan, 777.864.414.- TL.nın satışlardan, 2.005.624.161.- TL.nınetkinliklerden, 30.867.000.- TL.nın sabit kıymet gelirlerinden,29.071.706.754.- TL.nın bağışlardan, 446.816.556.- TL.nın geçen yıl nakitdevrinden sağlandığı anlaşılmıştır.
Parti il örgütlerinin kesinhesapçizelgelerinin gelir bölümleri üzerinde yapılan incelemede; gelirlerin 2820sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nda belirtilen kaynaklardan sağlandığı, Merkez Kararve Yönetim Kurulu kararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek bunların Yasa'yauygun olduğu sonucuna varılmıştır.
B- Giderlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
Parti Genel Merkezi'nin 1994 yılıiçindeki giderleri 64.438.177.802.- TL. gösterilmiştir.
Bunun; 5.148.127.598.- TL.nın bürogiderlerine, 3.019.124.447.- TL.nın personel giderlerine, 733.927.175.- TL.nınseyahat giderlerine, 5.439.508.950.- TL.nın bayrak, flama, rozet yapımgiderlerine, 264.500.000.- TL.nın yayın giderlerine, 338.762.000.- TL.nınetkinlik giderlerine, 29.983.043.170.- TL.nın seçim giderlerine,15.611.702.877.- TL.nın demirbaş alım giderlerine, 3.899.481.585.- TL.nın diğeryönetim giderlerine yapıldığı görülmüştür.
Genel Merkezin 67.745.730.810.- TL.gelir ile 64.438.177.802.- TL. gider arasındaki farkı oluşturan 3.307.553.008.-TL., nakit mevcudu olarak 1995 yılına devretmiştir.
Genel Merkez'in defter kayıtları vegider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı SiyasîPartiler Kanunu'na uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Parti Genel Merkezi'nce yapılan(27.550.000 + 24.656.640 =) 52.206.640.- TL. giderin ise mevzuata uygunolmadığı anlaşılmıştır.
Şöyle ki;
1- Yevmiye defterine gider kaydedilen veaşağıda yevmiye tarih ve numarası belirtilen kimi giderlere ilişkin belgelerinAnayasa Mahkemesi'ne sunulmadığı görülmüştür.
Yevmiye Defterindeki Bilgiler
Tutarı
Belge Durumu
7.2.1994 80/1 9 PTT gideri
2.250.000
Hiçbir verilmemiştir.
14.2.1994 157/9 59200 İpek Hotel'e yapılan gider.
300. 000
' '
1.3.1994 3/7 1142 Radyo 06 FM yapılan gider
25. 000.000
Fatura yerine sözleşme metni verilmiştir.
TOPLAM
27. 550.000
2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesinde'Beşbin liraya kadar harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ile tevsikedilmesi zorunlu olmadığı belirtildiğinden' bu miktarı aşan harcamaların makbuzveya fatura gibi belgelerle tevsik edilmesi zorunludur; 76. maddenin dördüncüfıkrasında da 'Belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyen partigiderleri miktarınca parti malvarlığı, Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineyeirad kaydedilir' denilmektedir.
Bu durumda, yasal süresi içinde tevsikbelgesi ibraz edilmeyen toplam 27.550.000.- TL. tutarındaki parti malvarlığınınHazine'ye gelir yazılması uygun görülmüştür.
2- Parti yevmiye defterine 29.11.1994gün ve 172/9-506237 sayı ile gider kayıt edilen ve Hilton Oteli'ne ödenen24.556.640.- TL. gidere ilişkin faturanın aslı yerine, fotokopisinin verildiğigörülmüştür.
2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesinde,beşbin liraya kadar harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ile tevsikedilmesinin zorunlu olmadığı belirtildiğinden, bu miktarı aşan harcamalarınmakbuz veya fatura gibi belgelerle tevsik edilmesi zorunludur. Bu nedenle,gerekçesiz ve onaysız fatura fotokopilerine dayanılarak kaydedilen giderin,Yasa'nın öngördüğü anlamda belgeye dayandırılmış olduğunun kabulüne olanakbulunmamaktadır.
Bu nedenle, 24.656.640.- TL. tutarındakiparti malvarlığının 2820 sayılı Yasa'nın 76. maddesinin dördüncü fıkrasıgereğince Hazine'ye gelir yazılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Giderleri
Parti'nin 75 il örgütünün giderleritoplamı 35.851.657.680.- TL. olarak gösterilmiştir.
Bunun; 13.757.427.920.- TL.nın bürogiderlerine, 1.441.525.640.- TL.nın personel giderlerine, 1.286.786.654.-TL.nın seyahat giderlerine, 672.853.210.- TL.nın bayrak, flama, rozet yapımgiderlerine, 1.072.534.046.- TL.nın yayın giderlerine, 2.327.336.520.- TL.nınetkinlik giderlerine, 6.499.769.800.- TL.nın seçim giderlerine, 2.409.733.533.-TL.nın demirbaş alım giderlerine, 6.383.690.357.- TL.nın diğer yönetimgiderlerine yapılmıştır.
İl örgütlerinin geliri ile gideriarasındaki 1.309.316.490.- TL.nın sene sonu nakit mevcudu olarak gelecek yıladevredildiği görülmüştür.
İ1 örgütleri kesinhesap çizelgelerigider bölümleri üzerinde yapılan incelemede; giderlerin; Merkez Karar veYönetim Kurulu kararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek bunların 2820sayılı Yasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
IV- SONUÇ
Milliyetçi Hareket Partisi'nin 1994 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda;
1- Kesinhesapta gösterilen gelirlerden104.906.704.980.- TL.nın; giderlerden 100.237.628.842.- TL.nın, eldeki bilgi vebelgelere göre doğru ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygun olduğuna,
2- Fatura aslı ile belgelendirilmesigerekirken fotokopi ile belgelendirilen 24.656.640.- TL. gider karşılığı Partimalvarlığının 2820 sayılı Kanun'un 75. maddesi gereğince Hazine'ye geliryazılmasına,
3- Belgeleri bulunmayan toplam27.550.000.- TL. gider karşılığı Parti malvarlığının Yasa'nın 76. maddesigereğince Hazine'ye gelir yazılmasına, 7.7.1998 gününde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.
Başkan
Ahmet Necdet SEZER
Başkanvekili
Güven DİNÇER
Üye
Samia AKBULUT
Üye
Haşim KILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Mustafa BUMİN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
LütfiF. TUNCEL
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Mahir Can ILICAK