ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
EsasSayısı:1997/24 (Siyasi Parti Malî Denetimi)
KararSayısı:1998/37
KararGünü:7.7.1998
R.G.Tarih-Sayı:29.07.1998-23417
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Milliyetçi Hareket Partisi Genel Merkeziile ilçe örgütlerini de kapsayan 79 il örgütünün 1996 yılı kesinhesabınınincelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16.maddesi uyarınca; Yekta Güngör ÖZDEN, Selçuk TÜZÜN, Ahmet N. SEZER, SamiaAKBULUT, Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Mustafa BUMİN, Sacit ADALI, Ali HÜNER,Lütfi F. TUNCEL ve Fulya KANTARCIOĞLU'nun katılmalarıyla yapılan toplantıda;'Dosyada eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından işin esasının incelenmesine,21.11.1997 gününde oybirliğiyle' karar verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği1996 yılı kesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunile 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunlarıngerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü :
Denetimin maddî ögelerini oluşturandefter ve belgelerde Milliyetçi Hareket Partisi'nin 1996 yılı içindeki GenelMerkez gelir ve giderlerinin 214.254.888.231.- 79 il örgütü gelir vegiderlerinin 127.171.034.815.- TL. olmak üzere toplam 341.425.923.046.- TL.gösterildiği, gelir, gider ve devir rakamlarının birbirine denk olduğugörülmüştür.
A- Gelirlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
Parti Genel Merkezi'nin 1996 yılıiçindeki gelirleri 214.254.888.231.- TL. gösterilmiştir.
Bunun; 81.531.802.000.- TL.nın Hazineyardımından, 1.358.444.100.- TL.nın aidat ve bağışlardan, 35.670.243.003.-TL.nın banka faiz gelirlerinden, 95.694.399.128.- TL.nın geçen yıl kasadevrinden sağlandığı görülmüştür.
Genel Merkez'in defter kayıtları vegelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede; gelirlerin 2820 sayılı Yasa'nın61-69. maddeleri hükümlerine uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Gelirleri
Parti'nin 79 il örgütünce sağlanangelirler toplamı 127.171.034.815.- TL. gösterilmiştir.
Bunun, 24.173.707.142.- TL.nıaidatlardan, 961.910.000.- TL.nın satışlardan, 354.967.750.- TL.nın yayıngelirlerinden, 2.088.600.500.- TL.nın kimlik kartı vs. satış gelirlerinden,10.006.965.060.- TL.nın etkinliklerden, 124.577.971.- TL.nın demirbaşsatışından, 85.722.387.849.- TL.nın bağışlama ve diğer gelirlerden, 3.737.918.543.-TL.nın geçen yıl devrinden sağlandığı anlaşılmıştır.
Parti il örgütlerinin kesinhesapçizelgelerinin gelir bölümleri üzerinde yapılan incelemede; gelirlerin 2820sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nda belirtilen kaynaklardan sağlandığı, MerkezKarar ve Yönetim Kurulu kararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek bunlarınYasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
B- Giderlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
Parti Genel Merkezi'nin 1996 yılıiçindeki giderleri, 180.605.621.989.- TL. gösterilmiştir.
Bunun 15.105.486.108.- TL.nın bürogiderlerine, 6.762.264.572.- TL.nın personel giderlerine, 3.509.108.500.-TL.nın seyahat giderlerine, 33.145.662.500.- TL.nın bayrak, flama yapımgiderlerine, 1.382.000.000.- TL.nın yayın giderlerine, 724.355.000.- TL.nınyapılan etkinlik giderlerine, 87.487.760.661.- TL.nın seçim giderlerine,19.500.248.036.- TL.nın demirbaş alım giderlerine, 12.988.736.612.- TL.nıngenel yönetim giderlerine yapıldığı görülmüştür.
Genel Merkezin 214.254.888.231.- TL.geliri ile 180.605.621.989.- TL. gider arasındaki farkı oluşturan33.649.266.242.- TL., nakit mevcudu olarak 1997 yılına devretmiştir.
Genel Merkez'in defter kayıtları vegider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin, 2820 sayılı SiyasîPartiler Kanunu'na uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Parti Genel Merkezi'nce yapılan(90.000.000 + 3.142.000 =) 93.142.000.- TL. giderin ise mevzuatına uygunolmadığı anlaşılmıştır. Şöyle ki;
1- Parti yevmiye defterine 23.7.1996 günve 221/1-3466 sayı ile gider kayıt edilen 3.142.000.- TL.na ilişkin faturayerine tahsilat makbuzunun Anayasa Mahkemesi'ne sunulduğu görülmüştür.
2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesininikinci fıkrasında 'Beşbin TL.na kadar harcamaların makbuz veya fatura gibi birbelge ile tevsik edilmesi zorunlu değildir' kuralına yer verildiğinden bumiktarı geçen harcamaların fatura veya benzeri bir belge ile tevsikizorunludur.
Ayrıca Yasa'nın 60. maddesinin beşincifıkrasında 'Parti adına elde edilen gelirlerin ve yapılan giderlerin ne gibiişlere ve yerlere harcandığı ilgili defterlere sıra ile ve belgeleri debelirtilerek geçirilir' hükmüne yer verilmiştir.
Yalnız başına tahsilat makbuzu tevsikbelgesi olarak kabul edilemez.
Bu nedenle, Yasa'nın 70. ve 60/5.maddeleri hükümlerine uyulmadan yapıldığı anlaşılan ve yasal süresi içindebelgesi ibraz edilmeyen toplam 3.142.000.- TL. harcamanın 2820 sayılı Yasa'nın76/4. maddesi gereğince Hazine'ye irat kaydedilmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
2- Parti yevmiye defterinin 18.11.1996gün ve 117/9-36460 sayısına kayıtlı 90.000.000.- TL. harcamaya ilişkin faturaaslı yerine fotokopisinin Mahkememize ibraz edildiği görülmüştür.
Yasa gereği fatura aslının resmîkuruluşlarınca alıkonulmasının zorunlu olduğu hallerde faturanın fotokopisitevsik belgesi olarak kabul edilmekte olup, (oto alımında olduğu gibi) bunundışındaki fotokopiler tevsik belgesi olarak kabul edilmemektedir.
Bu nedenle, 90.000.000.- TL. gidertutarının 2820 sayılı Yasa'nın 76/4. maddesi gereğince Hazine'ye geliryazılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Giderleri
Parti'nin 79 il örgütünün giderler toplamı124.177.405.949.- TL. gösterilmiştir.
Bunun; 50.301.649.811.- TL.nın bürogiderlerine, 8.868.321.355.- TL.nın personel giderlerine, 3.656.615.228.-TL.nın seyahat giderlerine, 2.391.369.990.- TL.nın bayrak, flama vs. yapımgiderlerine, 4.341.343.080.- TL.nın yayın giderlerine, 8.880.737.429.- TL.nınetkinlik giderlerine, 5.390.263.942.- TL.nın seçim giderlerine, 6.257.797.300.-TL.nın demirbaş alım giderlerine, 34.089.307.814.- TL.nın diğer yönetimgiderlerine yapıldığı görülmüştür.
İl örgütlerinin geliri ile gideriarasındaki 2.993.628.866.- TL.nın sene sonu nakit mevcudu olarak gelecek yıladevredildiği görülmüştür.
İ1 örgütleri kesinhesap çizelgelerigider bölümleri üzerinde yapılan incelemede; giderlerin; Merkez Karar ve YönetimKurulu kararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek bunların 2820 sayılıYasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
IV- SONUÇ
Milliyetçi Hareket Partisi'nin 1996 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda;
1- Kesinhesapta gösterilen gelirlerden341.425.923.046.- TL.nın; giderlerden 304.783.027.938.- TL.nın eldeki bilgi vebelgelere göre doğru ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygun olduğuna,
2- Fatura aslı ile belgelendirilmesigerekirken fotokopi ile belgelendirilen 90.000.000.- TL. gider karşılığı Partimalvarlığının 2820 sayılı Yasa'nın 75. maddesi gereğince Hazine'ye geliryazılmasına,
3- Belgesi bulunmayan 3.142.000.- TL.gider karşılığı Parti malvarlığının 2820 sayılı Yasa'nın 76. maddesi gereğinceHazine'ye gelir yazılmasına, 7.7.1998 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Ahmet Necdet SEZER
Başkanvekili
Güven DİNÇER
Üye
Samia AKBULUT
Üye
Haşim KILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Mustafa BUMİN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
LütfiF. TUNCEL
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Mahir Can ILICAK