ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
EsasSayısı:2000/24 (Siyasî Parti Malî Denetimi)
KararSayısı:2003/15
KararGünü:22.10.2003
R.G.Tarih-Sayı:15.11.2003-25290
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Milliyetçi Hareket Partisi'nin 1999 yılıkesinhesabının incelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16.maddesi uyarınca, Mustafa BUMİN, Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, AliHÜNER, Fulya KANTARCIOĞLU, Mahir Can ILICAK, Rüştü SÖNMEZ, Ertuğrul ERSOY,Tülay TUĞCU ve Ahmet AKYALÇIN'ın katılmalarıyla 04.01.2001 gününde yapılan ilkinceleme toplantısında;
Milliyetçi Hareket Partisi'nin 1999 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda 'Dosyada eksiklik bulunmadığından işinesasının incelenmesine; oybirliğiyle' karar verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği1999 yılı kesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunile 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunlarıngerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
Denetimin maddi öğelerini oluşturandefter ve belgelerde Parti'nin Genel Merkezi ile 81 il örgütünün 1999 yılıgelirlerinin 3.385.917.443.500.-lira, giderlerinin 3.187.751.724.106.-lira,borçlarının 75.995.913.647.-lira ve 2000 yılına nakit devrinin274.161.633.041.-lira, gelir ve borç rakamlarının toplamı ile gider ve nakitdevir rakamlarının toplamının birbirine denk olduğu görülmüştür.
A- Gelirlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
Parti Genel Merkezi'nin gelirleri2.453.354.597.316.-lira olarak gösterilmiştir.
Bunun 1.644.904.131.000.- lirası Hazineyardımı, 40.319.474.900.- lirası milletvekili aidatları, 165.300.000.000.-lirası milletvekili aday gelirleri, 4.775.000.000.-lirası sigorta tazminatları,588.852.991.416.- lirası banka gelirleri, 9.203.000.000.- lirası ise taşıtsatış gelirleridir.
Genel Merkezin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Yasa'nın 61-69.maddelerine uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Gelirleri
Partinin il örgütlerinin gelirleri932.562.846.184.-lira olarak gösterilmiştir.
Bunun 129.314.491.673.- lirası üye girişve aidat, 655.958.834.988.- lirası bağış, 50.074.539.957.- lirası eğlence veşölen, 8.554.120.500.- lirası satış, 2.822.492.656.- lirası banka,76.358.337.968.- lirası diğer faaliyet gelirleri, 9.480.028.442.- lirası iseönceki yıldan devreden nakit mevcududur.
İl örgütlerinin kesinhesapçizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin MerkezKarar ve Yönetim Kurulu kararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek, 2820sayılı Yasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
B- Giderlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
Parti Genel Merkezi'nin giderleri2.204.161.307.519.-lira olarak gösterilmiştir.
Bunun 555.925.070.122.- lirası büro,142.779.491.399.- lirası personel, 26.709.055.000.- lirası seyahat, 918.852.425.606.-lirası bayrak, flama ve rozet, 362.269.360.269.- lirası yayın, 74.727.263.931.-lirası demirbaş, 20.154.554.999.- lirası yakıt, 8.486.807.938.- lirası tamir vebakım giderleri, 94.257.278.255.- lirası ise borç ödemesidir.
Parti Genel Merkezi'nce249.193.289.797.- lira nakit mevcudu olarak 2000 yılına devredilmiştir.
2820 sayılı Yasa'nın (12.8.1999 tarih ve4445 sayılı Kanun'la yapılan değişikliğe kadar aşağıda konu edilen giderleringerçekleştirildiği dönemde yürürlükte bulunan) 70. maddesinin, birincifıkrasında 'Bir siyasî partinin bütün giderleri, o siyasî parti tüzelkişiliğiadına yapılır.', ikinci fıkrasında da 'Beşbin liraya kadar harcamaların makbuzveya fatura gibi bir belge ile tevsik edilmesi zorunlu değildir.' hükümlerineyer verilmiştir.
Genel Merkezin defter kayıtları vegider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilenler dışındakalan giderler ile borçların 2820 sayılı Yasa'ya uygun olarak gerçekleştirildiğisonucuna varılmıştır.
1- Aşağıda ayrıntısı belirtilenbelgelerle trafik cezası adı altında toplam 60.300.000.- lira tutarındaharcamanın Parti adına yapıldığı görülmüştür.
Tediye Fişinin
Trafik Cezasına İlişkin Belgenin
Tarihi
Nosu
Tarihi
Nosu
Tutar
11.5.1999
76
11.5.1999
343
33.900.000.-
21.5.1999
80
21.5.1999
155
9.600.000.-
21.5.1999
80
21.5.1999
156
16.800.000.-
60.300.000.-
Parti adına çalışanların kişiselkusurlarından kaynaklanan trafik cezaları Parti tüzelkişiliği adına yapılmışödeme sayılamayacağından, 2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesinin birinci fıkrasınaaykırı olarak yapılan toplam 60.300.000.- liralık ödemenin, aynı Yasa'nın 75.maddesinin dördüncü fıkrası hükmü uyarınca Hazine'ye irat kaydedilmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
2- Aşağıda ayrıntısı belirtilenbelgelerle, şahıs adına düzenlenmiş ve Parti adına kayıtlı olmayan (Parti'yeait telefonlar listesinde yer almayan) telefon fatura bedellerinin ödendiğigörülmüştür.
Tediye Fişinin
Tarihi
Nosu
Faturanın Adına Düzenlendiği Kişi
Tutarı
18.6.1999
90
Haydar Akıncı
20.750.000.-
18.6.1999
90
Feridun Kalaycı
13.440.000.-
34.190.000.-
Parti telefonları arasında yer almayanşahıs adına düzenlenmiş faturalar karşılığı yapılan ödemeler Partitüzelkişiliği adına yapılmış ödeme sayılamayacağından, 2820 sayılı Yasa'nın 70.maddesinin birinci fıkrasına aykırı olarak yapılan toplam 34.190.000.- liralıködemenin, aynı Yasa'nın 75. maddesinin dördüncü fıkrası hükmü uyarıncaHazine'ye irat kaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
3- Aşağıda ayrıntısı belirtilen tediyefişleri ile yapılan bazı giderlere ilişkin tevsik edici belgelerin bulunmadığıgörülmüştür.
Tediye Fişinin
Tarihi
Nosu
Belgesiz Giderin Çeşidi
Tutarı
25.1.1999
9
8120215519 nolu Telekom faturası
10.510.000.-
25.2.1999
27
9019098170 nolu Telekom faturası
65.070.000.-
23.3.1999
43
9020060187 nolu Telekom faturası
58.270.000.-
133.850.000.-
Beşbin lirayı aştığı halde makbuz veyafatura gibi bir belge ile tevsik edilmemesi nedeniyle 2820 sayılı Yasa'nın 70.maddesinin ikinci fıkrasına aykırı olarak yapılan toplam 133.850.000.- liralıködemenin, aynı Yasa'nın 76. maddesinin son fıkrası hükmü uyarınca Hazine'yeirat kaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Giderleri
Partinin il örgütlerinin giderleri983.590.416.587.-lira olarak gösterilmiştir.
Bunun 375.163.283.062.- lirası büro,87.450.113.553.- lirası personel, 22.115.188.986.- lirası seyahat,21.294.566.000.- lirası bayrak, flama ve rozet, 38.216.000.166.- lirası yayın,12.491.665.927.- lirası eğlence ve şölen, 311.960.970.436.- lirası seçim,41.402.127.784.- lirası demirbaş, 73.496.500.673.- lirası tamir ve yakıtgiderleridir.
Parti İl Örgütleri'nce 24.968.343.244.-liranakit mevcudu olarak 2000 yılına devredilmiştir.
İl örgütlerinin borçları ise75.995.913.647.-liradır.
İl örgütleri kesinhesap çizelgeleriningider bölümleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin ve borçların MerkezKarar ve Yönetim Kurulu kararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek, 2820sayılı Yasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
C- Parti Malları
Parti 1999 yılında 2820 sayılı Yasa'nın74. Maddesi uyarınca sadece her birinin değeri yüz milyon lirayı aşan72.883.845.779.-lira tutarında taşınır mal edinmiştir.
Bunun tamamı satın alma yoluyla eldeedilmiştir.
Parti'nin kesinhesabı ve ekleri üzerindeyapılan incelemede, satın alma yoluyla elde edilen değerlerin 2820 sayılıYasa'ya uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
IV- SONUÇ
Milliyetçi Hareket Partisi'nin 1999 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda;
1- Parti'nin kesinhesabında gösterilen3.385.917.443.500.- lira gelirin, 3.187.523.384.106.- lira giderin,75.995.913.647.- lira borcun ve 274.161.633.041.- lira nakit devrinin eldekibilgi ve belgelere göre doğru ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'na uygunolduğuna,
2- 2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesineaykırı olarak yapılan 94.490.000.- lira karşılığı Parti malvarlığının aynıYasa'nın 75. maddesi uyarınca Hazine'ye gelir yazılmasına,
3- 2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesineaykırı olarak bir belge ile tevsik edilemeyen belgesiz gider tutarı133.850.000.- lira karşılığı Parti malvarlığının, aynı Yasa'nın 76. maddesiuyarınca Hazine'ye gelir yazılmasına,
22.10.2003 gününde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.
Başkan
Mustafa BUMİN
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Samia AKBULUT
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Aysel PEKİNER
Üye
Ertuğrul ERSOY
Üye
Tülay TUĞCU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN