ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2006/19 (SiyasîParti Malî Denetimi)
Karar Sayısı:2010/20
Karar Günü:29.4.2010
R.G.Tarih-Sayı:18.05.2010-27585
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Milliyetçi Hareket Partisi 2005 yılı kesinhesabınınincelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Milliyetçi Hareket Partisi 2005 yılı kesinhesabının ilkincelemesi sonucunda;
'Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine OYBİRLİĞİYLE' kararverilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği 2005 yılıkesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerindeyapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve 2949sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleriile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:
Denetimin maddi öğelerinioluşturan defter ve belgelerde Milliyetçi Hareket Partisi 2005 yılı gelirleritoplamının 10.436.506,09 YTL, borç toplamının 955.067,66 YTL, giderleritoplamının 10.965.572,99 YTL olduğu, 426.000,76 YTL nakit mevcudunun 2006yılına devrettiği anlaşılmıştır.
A- Gelirlerinİncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
Parti Genel Merkezinin 2005 yılı gelirleri 7.730.659,54YTL olarak gösterilmiştir.
Bunun 16.250.-YTL.si demirbaş satış gelirleri,7.566.515,18 YTL.si Hazine yardımı, 721,70 YTL.si ise 2004 yılından devredenkasa mevcudundan oluşmaktadır.
2005 yılı için 2820 sayılı Yasa'nın 66. maddesine göreyasal bağış sınırı 16.517,63 YTL olup, söz konusu yılda yasal bağış sınırıaşılmamıştır.
Genel Merkezin 2005 yılı defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerinin 2820 sayılı Yasa'ya uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
2- İl ÖrgütleriGelirleri
Parti il örgütlerinin 2005 yılı gelirleri 2.705.846,55YTL olarak gösterilmiştir.
Bunun 503.485,30 YTL.si aidat gelirleri, 15.178.- YTL.sisatış gelirleri, 63.053.- YTL.si eğlence şölen gelirleri, 1.872.357,38 YTL.si bağışgelirleri, 56,67 YTL.si banka gelirleri, 251.716,20 YTL.si ise 2004 yılındandevreden nakit mevcudundan oluşmaktadır.
İl örgütlerinin 2005 yılı kesinhesap çizelgelerinin gelirbölümü üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğusonucuna varılmıştır.
B- Giderlerinİncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
Parti Genel Merkezi'nin 2005 yılı giderleri 8.457.603,26YTL olarak gösterilmiştir.
Bunun 213.858,71 YTL.si demirbaş giderleri, 59.631,80YTL.si araştırma geliştirme ve eğitim giderleri, 2.464.274,20 YTL.si genelgiderleri, 1.303.354,67 YTL.si personel giderleri, 91.253.- YTL.si seyahatgiderleri, 624.365,32 YTL.si bayrak, rozet, afiş, yayın vb. giderleri,125.383,41 YTL.si şölen eğlence giderleri, 3.575.482,15 YTL.si 2004 yılı borçlarındanoluşmaktadır.
Parti Genel Merkezi'nin 2006 yılına devreden kasa mevcudu228.123,94 YTL.dir.
Milliyetçi Hareket Partisi Genel Merkezi'nin 2005 yılıdefter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıdabelirtilenler dışındaki giderlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olarakgerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
Muhasebe biliminin genel kabul görmüş temelkavramlarından biri 'Belgelendirme' kavramıdır. Vergi Usul Kanunu'nun 229.maddesinde 'Fatura, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterininborçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccartarafından müşteriye verilen ticari vesikadır' şeklinde tarif yapılmış ve'Fatura Kullanma Mecburiyeti' başlıklı 232. maddesindeki hükmüne göre de,faturanın hangi hallerde ve kimler tarafından alınması ve verilmesiningerektiği ifade edilmiştir. Bu bağlamda mal ve hizmet alımlarında bu işlemlerinfatura ile belgelendirilmesi zorunlu tutulmuş ve gerekli muhasebe kayıtlarınıntutulmasında da faturanın tevsik edici belge olarak kullanılması gerektiğiifade edilmiştir.
2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesinin üçüncü fıkrasına görebeş bin liraya kadar olan (2005 yılı için 41,29.- YTL) harcamaların makbuz veyafatura gibi bir belge ile tevsik edilmesi zorunlu olmadığından, bu miktarıgeçen harcamaların geçerli ve kanıtlayıcı bir belgeye dayanması gerekmektedir.
2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun 70. maddesinde,
'Bir siyasî partinin bütün giderleri, o siyasi partitüzelkişiliği adına yapılır' ve aynıKanun'un 75. maddesinde, 'Anayasa Mahkemesi denetimi sonunda, o siyasipartinin gelir ve giderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veya kanunauygun olmayan gelirler ile giderler dolayısıyla da bunların Hazineye gelirkaydedilmesine karar verir' ve 76. maddesinde de, 'Belgelendirilmesigerektiği halde belgelendirilmeyen parti giderleri miktarınca parti malvarlığı,Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineye irad kaydedilir' hükümleri yeralmıştır.
1- Partigörevlilerinin vergi, sigorta ve diğer yükümlülüklerini zamanında yapmamalarısonucu oluşan gecikme zammı, faiz ve cezalar Parti bütçesinden ödenmiştir.
Parti sorumluları, '2004 Yılı son aylarına ait gelirvergisi stopajlarının, ssk primlerinin ödemeleri nakit akış programına bağlıolarak 2005 yılında ödenmesi sonucunda ödenen gecikme zammı ve faizler toplamı62.705,85 liradır.
Parti faaliyetlerinin aksamaması için öncelikligiderlerin (telefon, elektrik, su, ücret vb öncelikli harcamalar) dışındakipiyasalara olan borçlar ve vergi dairesi-ssk borçları 2005 yılına ertelenmiştir.
Bu tarihlerde parti kasasında ya da banka hesaplarındanakit para yoktur.' şeklinde cevapvermişlerdir.
Parti yetkililerinin kanuni yükümlülüklerin yerinegetirilmesi ve ödemelerin zamanında yapılması için gerekli tedbirleri almalarıgerekir. Aksi halde bu tedbirlerin alınmaması sonucu oluşacak gecikme zamlarıparti bütçesinden ödenecektir ki bunu kabul etmek mümkün değildir. Kaldı kiHazine yardımı alan bir Parti için paranın olmadığı şeklinde yapılan savunma dayerinde değildir.
Parti görevlilerinin vergi ve diğer yükümlülüklerinizamanında yapmamaları sonucu oluşan gecikme zammı, faiz ve cezalardan partitüzel kişiliğini sorumlu tutma imkanı bulunmamaktadır. Bu ödemelerin kişiselsorumluluk kapsamında olduğu açıktır.
Gecikme Zammı, Faiz ve Cezalara İlişkin Liste
Yevmiye tarih ve no
Alındının Tarih ve Nosu
Mahiyeti
Tutarı
18.1.2005/18
18.1.2005/3940
11/2004 dönemi Gelir vergisi stopaj gecikme zammı
11/2004 dönemi Damga vergisi gecikme zammı
261,43
11,46
272,89
18.1.2005/18
18.1.2005/3950
10/2004 dönemi Gelir vergisi stopaj gecikme zammı
10/2004 dönemi Damga vergisi gecikme zammı
552,56
24,60
577,16
18.1.2005/18
18.1.2005/3960
9/2004 dönemi Gelir vergisi stopaj gecikme zammı
9/2004 dönemi Damga vergisi gecikme zammı
836,43
37,80
874,23
18.1.2005/18
18.1.2005/3970
8/2004 dönemi Gelir vergisi stopaj gecikme zammı
8/2004 dönemi Damga vergisi gecikme zammı
1.109,73
51,46
1.161,19
18.1.2005/18
18.1.2005/3980
7/2004 dönemi Gelir vergisi stopaj gecikme zammı
7/2004 dönemi Damga vergisi gecikme zammı
9.499,92
65,64
9.565,56
25.1.2005/23
25.1.2005/460
4/2004 dönemi Gelir vergisi stopaj gecikme zammı
4/2004 dönemi Damga vergisi gecikme zammı
8.298,54
105,26
8.403,80
25.1.2005/23
25.1.2005/470
5/2004 dönemi Gelir vergisi stopaj gecikme zammı
5/2004 dönemi Damga vergisi gecikme zammı
1.557,64
92,79
1.650,43
25.1.2005/23
25.1.2005/480
6/2004 dönemi Gelir vergisi stopaj gecikme zammı
6/2004 dönemi Damga vergisi gecikme zammı
1.588,79
82,73
1.671,52
5.3.2005/61
4.3.2005/F01934
4-11/2004 dönemi SSK primi ile işsizlik primi gecikme zammı, icra gecikme zammı, kanuni faiz, takip masrafı
32.045,46
10.3.2005/66
10.3.2005/1639
06 DB 650 plakalı araç 2005/1 MTV gecikme zammı
1
10.3.2005/66
10.3.2005/57630
Ankara Büyükşehir Belediyesi para cezası
26,26
9.5.2005/127
9.5.2005/518
06 DB 123 plakalı araç 2004/2 MTV gecikme zammı
26,93
3.6.2005/151
3.6.2005/1572487
Su bedeli cezası
5,61
7.6.2005/155
7.6.2005/1600411
Su bedeli cezası
10,34
7.6.2005/155
7.6.2005/1600411
Su bedeli gecikme faizi, gecikme faizine ilişkin kdv
356,82
5.7.2005/184
5.7.2005/29937
Su bedeli gecikme faizi, vekalet ücreti,diğer gelirler ve gecikme faizine ilişkin kdv
2.664,02
23.12.2005/342
23.12.2005/192
06 ZRU 16 plakalı araç 2003/2 MTV gecikme zammı
300,42
23.12.2005/342
23.12.2005/194
06 ZRU 16 plakalı araç 2004/2 MTV gecikme zammı
218,63
23.12.2005/342
23.12.2005/190
06 ZRU 16 plakalı araç 2002/2 MTV gecikme zammı
323,15
23.12.2005/342
23.12.2005/191
06 ZRU 16 plakalı araç 2003/1 MTV gecikme zammı
407,16
23.12.2005/342
23.12.2005/193
06 ZRU 16 plakalı araç 2004/1 MTV gecikme zammı
308,63
23.12.2005/342
23.12.2005/189
06 ZRU 16 plakalı araç 2002/1 MTV gecikme zammı
390,24
23.12.2005/342
23.12.2005/175
06 ZRU 16 plakalı araç 2005/1 MTV gecikme zammı
143,03
23.12.2005/342
23.12.2005/176
06 ZRU 16 plakalı araç 2005/2 MTV gecikme zammı
59,63
23.12.2005/342
23.12.2005/202
06 ZRU 16 plakalı araç 2001/1 MTV gecikme zammı
241,92
23.12.2005/342
23.12.2005/203
06 ZRU 16 plakalı araç 2001/2 MTV gecikme zammı
277,77
28.12.2005/347
28.12.2005/8037-8041, 8054-8057
Çevre temizlik vergisi gecikme zammı ve cezası
722,05
62.705,85
2- Telefon gecikmebedelleri Parti bütçesinden ödenmiştir.
Parti sorumluları, 'çok sayıda abonesi olduğumuztelefonlara ait faturaların süresinde partimize intikal etmemesi sebebi ile geçödenen toplam 40.07 lira gecikme zamlarıdır.' şeklinde cevap vermişlerdir.
Parti yetkililerinin ödemelerin zamanında yapılması içingerekli tedbirleri almaları gerekir. Aksi halde bu tedbirlerin alınmamasısonucu oluşacak gecikme bedelleri parti bütçesinden ödenecektir ki bunu kabuletmek mümkün değildir.
Parti görevlilerinin yükümlülüklerini zamanındayapmamaları sonucu oluşan gecikme bedellerinden parti tüzel kişiliğini sorumlututma imkanı bulunmamaktadır. Bu ödemelerin kişisel sorumluluk kapsamındaolduğu açıktır.
Telefon Gecikme Bedelleri
Yevmiye tarih ve no
İçerik
Tutar
4.1.2005/2
İptal edilen 3 abonenin temerrütleri
6,83
5.1.2005/3
Telsim gecikme bedeli
2,53
2.2.2005/32
Telsim gecikme bedeli
4,82
21.2.2005/49
Telsim gecikme bedeli
4,37
11.4.2005/99
Telsim gecikme bedelleri
8,7
20.5.2005/137
Telsim gecikme bedeli
1,15
11.8.2005/221
Telsim gecikme bedelleri
11,67
40,07
3- 21.9.2005/258ile 5.10.2005/271 yevmiyede 7,30 YTL.lik Telsim faturası iki defa ödenmiştir.Fatura referansı FB509023008586 olup, 258 yevmiyede fatura olmadan ödemeyapılmış ve 5.10.2005/271 yevmiyede de fatura eklenmiştir. Ancak 271 yevmiyedeKasadan çıkış olmasına karşın ödendiğine dair belge bulunmamaktadır.
Parti sorumluları, sehven mükerrer kayıt yapıldığınıifade etmişlerdir.
Mükerrer kayıt yapılan 7,30 YTL.nin Hazine'ye iradkaydedilmesine karar verilmiştir.
4- 24.11.2005/316yevmiyede Veraset ve Harçlar Vergi Dairesinin 24.11.2005 tarih ve 0437863numaralı alındısı ile 5.358,45 YTL idari para cezası olarak ödenmiştir.
Parti sorumluları, '5.358,45 liralık idari para cezasıişten çıkarılan personelin yargıya gitmesi sebebiyle ödenmiştir.' şeklindecevap vermişlerdir.
Ödenen idari para cezasının İş Kanunu gereği yerinegetirilmesi gereken yükümlülüğün Parti tarafından yapılmaması nedeniyleverildiği anlaşılmıştır. Parti görevlilerinin yükümlülüklerini zamanında yapmamalarısonucu oluşan idari para cezasından parti tüzel kişiliğini sorumlu tutma imkanıbulunmamaktadır. Bu ödeme kişisel sorumluluk kapsamındadır.
5- Aşağıdakibelirtilen harcama Parti bütçesinden karşılanmıştır.
Parti sorumluları, '14.02.2005 tarih 42 yevmiyedekayıtlı Migros harcamalarındaki traş bıçağı, traş sabunu diş fırçası ve macunugibi ihtiyaç maddeleri kişisel harcama değildir. Görevli olarak çıkılanSeyahatlerde kullanılmak üzere parti personeli için alınmış ihtiyaçmalzemeleridir.
Seyahat görevi olsun ya da olmasın partinin bordrolupersoneli için; bu tür malzemelerin alınmasında (personele yapılan ayniödemelerde) yasal engel bulunmamaktadır.
20.10.2005 Tarih 285 yevmiyede kayıtlı Migros'tan alınantop parti personelinin sosyal faaliyetlerini (personelin halı saha maçları)karşılamak amacı ile alınmıştır. Kişisel harcama değildir.' şeklinde cevap vermişlerdir.
Söz konusu harcamaların içeriğinden yapılan bu giderlerinkişisel olduğu, parti amacına yönelik harcama olmadığı açıktır. Bu nedenle93,27 YTL.nin Hazine'ye irad kaydedilmesine karar verilmiştir.
Özel Harcamalara İlişkin Liste
Yevmiye tarih no
Faturayı düzenleyen
Fatura(Fiş) tarih no
İçerik
Tutar
14.2.2005/42
Migros
14.2.2005/327834
Traş bıçağı ve traş sabunu vb.
73,37
20.10.2005/285
Migros
20.10.2005/255046
Futbol topu
19,90
6- Aşağıdakitabloda gösterilen icra ödemelerinde ki faiz ve diğer masraflar toplamı olan3.662,53 YTL parti bütçesinden ödenmiştir.
İcra Ödemeleri
Yevmiye No
Açıklama
Anapara
Faiz ve Diğer masraflar
Toplam tutar
2.6.2005/150
Ankara 14.İcra Müd. 2005/3716, Turkcell
314,98
250,02
565
27.6.2005/176
Ankara 14.İcra Müd. 2005/153,
687
508
1195
22.7.2005/201
Gerze İcra Müd.2005/90, Türk Telekom
138,60
281,4
420
8.8.2005/218
Antalya 1.İcra Müd.2005/4412 nolu dosya, Antalya Bilişim Teknolojileri Ltd.Şti
654
501
1155
12.9.2005/251
Ankara 7.İcra Müd.2005/7494 sayılı dosya, Ankara İl Başkanlığı su borcu
711,12
708,88
1420
30.12.2005/349
Ankara 27.İcra Müd.2005/10786 sayılı dosya, Türk Telekom
197,23
279,25
476,48
30.12.2005/349
Ankara 27.İcra Müd.2005/10785 sayılı dosya, Türk Telekom
197,83
279,73
477,56
30.12.2005/349
Ankara 27.İcra Müd.2005/10784 sayılı dosya,Türk Telekom
205,04
281,05
486,09
30.12.2005/349
Ankara 27.İcra Müd.2005/10783 sayılı dosya,Türk Telekom
215,49
288,83
504,32
30.12.2005/349
Ankara 27.İcra Müd.2005/10787 sayılı dosya,Türk Telekom
209,01
284,37
493,38
Parti sorumluları, '9. maddede yer alanmuhtelif icra dairelerinden gelen (314,98+138,60+654+711,12+197,23+197,83+205,04+215,49+209,01)toplam 2843,30 lira asıl.(250,02+281,40+501+708,88+279,25+279,23+281,05+288,83+284,37) toplam 3.154,53lira faiz ve diğer masraflar
c)Ankara 4. icra 2005/153 yevmiyedeki 1.195 lira (687lira asıl 508 lira faiz olan ödemeler parti genel merkezine muhtelifteşkilatlardan gelen icra takiplerinden doğmaktadır.
Genel Merkezimiz, telefon-elektrik-su vb ödemelerinisüresinde yapmayan il ve ilçe teşkilatlarının bu borçlarını müteselsilsorumluluk sebebiyle haciz yolu ile ödemek zorunda kalmaktadır.
Bu ödemeler yasaya dayalı olarak mahkeme kararlarısonucunda icra dairesine yapılmaktadır.'şeklinde cevap vermişlerdir.
Parti yetkililerinin ödemelerin zamanında yapılması içingerekli tedbirleri almaları gerekir. Aksi halde bu tedbirlerin alınmamasısonucu oluşacak faiz ve diğer masraflar parti bütçesinden ödenecektir ki bunukabul etmek mümkün değildir.
Parti görevlilerinin yükümlülüklerini zamanındayapmamaları sonucu oluşan faiz ve diğer masraflardan parti tüzel kişiliğinisorumlu tutma imkanı bulunmamaktadır. Bu ödemelerin kişisel sorumlulukkapsamında olduğu açıktır.
Sonuç olarak, parti adına ve amaçlarına uygun olarakyapılmayan giderlerin parti tüzel kişiliği adına yapılmış bir harcama olarakkabul edilmesi mümkün görülmediğinden 2820 sayılı Kanun'un 70. maddesine aykırıolarak yapılan toplam 71.867,47 YTL ödemenin, aynı Kanun'un 75. maddesi hükmüuyarınca Hazine'ye irad kaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Giderleri
Parti il örgütlerinin 2005 yılı giderleri 2.507.969,73YTL olarak gösterilmiştir.
Bunun 28.179,20 YTL.si demirbaş giderleri, 15.706,65YTL.si araştırma geliştirme ve eğitim giderleri, 2.179.772,63 YTL.si genelgiderleri, 104.025,02 YTL.si seyahat giderleri, 50.779,92 YTL.si bayrak, rozet,afiş, yayın vb. giderleri, 129.506,31 YTL.si şölen eğlence giderlerindenoluşmaktadır.
Parti il örgütlerinin 2005 yılı kesinhesap çizelgeleriningider bölümü üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygunolduğu sonucuna varılmıştır.
C- Parti Mallarınınİncelenmesi
Parti'nin 2005 yılı defter ve belgeleri üzerinde yapılanincelemede, 15.000.- YTL.ye Karaman Parti Binası olarak taşınmaz satın alındığıanlaşılmıştır.
Parti'nin 2005 yılı içinde edindiği 227.037,71 YTLtutarındaki taşınır malın (demirbaş) Kanun'a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
II- SONUÇ
Milliyetçi Hareket Partisi'nin 2005 yılı kesinhesabınınincelenmesi sonucunda;
1- 2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesine aykırı olarakpartinin amaçlarına uygun olmayan ve parti tüzel kişiliği adına yapılmışharcama olarak kabulü mümkün görülmeyen 71.867,47 YTL karşılığı Partimalvarlığının, 2820 sayılı Yasa'nın 75. maddesi uyarınca Hazine'ye gelirkaydedilmesine,
2- Parti'nin 2005 yılı kesinhesabında gösterilen 10.436.506,09YTL gelir, 955.067,66 YTL borç, 10.965.572,99 YTL. gider ile 426.000,76 YTLnakit devrinin Hazine'ye irad kaydedilenler dışında kalan bölümünün eldekibilgi ve belgelere göre doğru ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'na uygunolduğuna,
29.4.2010 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Fettah OTO
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Şevket APALAK
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Engin YILDIRIM