ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2009/44 (SiyasîParti Malî Denetimi)
Karar Sayısı:2011/25
Karar Günü:28.9.2011
R.G.Tarih-Sayı:27.10.2011-28097
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Milliyetçi Hareket Partisi'nin2008 yılı kesinhesabının incelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Milliyetçi Hareket Partisi'nin 2008 yılı kesinhesabınınincelenmesi sonucunda; 'Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine oybirliğiyle' karar verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği 2008 yılıkesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerindeyapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa, AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılıSiyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğeryasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter vebelgelerde, Milliyetçi Hareket Partisi'nin 2008 yılı gelirleri toplamının25.751.836,20 TL ve giderleri toplamının 24.555.757,53 TL olduğu, 4.927.389,75TL'nin nakit mevcudu olarak 2009 yılına devrettiği ve gelirleri ve giderleriarasındaki 3.731.311,08 TL farkın ise gider fazlası olarak 2009 yılınadevrettiği, gelir ve borç rakamları toplamı ile gider ve nakit devir rakamlarıtoplamının birbirine denk olduğu görülmüştür.
A- Gelirlerinİncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
Milliyetçi Hareket Partisi Genel Merkezi'nin 2008 yılıgelirleri toplamı 20.684.130,43 TL olarak gösterilmiştir.
Bunun 13.995.780 TL'si bağış gelirleri(hazine yardımı),4.971.732,40 TL'si bir önceki yıldan devreden nakit para, 1.691.111,03 TL'sibanka gelirleri, 25.200 TL'si milletvekili aidat geliri ve 307 TL'si diğergelirlerden oluşmaktadır.
Genel Merkez'in defter kayıtları ve gelir belgeleriüzerinde yapılan incelemede, gelirlerinin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olaraksağlandığı sonucuna varılmıştır.
2- İl ÖrgütleriGelirleri
Milliyetçi Hareket Partisi'nin 81 il örgütünün 2008 yılıgelirleri toplamı 5.067.705,77 TL olarak gösterilmiştir.
Bunun 4.191.286,23 TL'si bağış gelirleri, 708.149,56 TL'siüye yıllık aidatı, 6.565,84 TL'si diğer gelirler ve 161.704,14 TL'si ise 2007yılından devreden nakit mevcudundan oluşmaktadır.
İl örgütlerinin kesinhesap çizelgelerinin gelir bölümündeyapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğu sonucunavarılmıştır.
B- Giderlerinİncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
Milliyetçi Hareket Partisi Genel Merkezi'nin 2008 yılı giderleritoplamı 19.694.934,35 TL olarak gösterilmiştir.
Bunun 2.178.452,53 TL'si personel giderleri, 465.834,96TL'si demirbaş alım giderleri, 600.438,19 TL'si 2007 yılından devredip ödenenborçlar, 9.473.279,68 TL'si bayrak, rozet, afiş, yayın vb. giderler ve6.976.928,99 TL'si diğer genel giderlerden oluşmaktadır.
Milliyetçi Hareket Partisi Genel Merkezi'nin 2008 yılıdefter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıdabelirtilenler dışındaki giderlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olarakgerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
1- Aşağıda ayrıntısı belirtilen muhasebe fişi ve ekibelgeler incelendiğinde Parti görevlilerinin çeşitli vergileri zamanındaödememeleri sonucu oluşan gecikme zammı ve cezaların Parti bütçesinden ödendiğigörülmüştür.
Parti yetkilileri konu ile ilgili 'Çankaya BelediyeBaşkanlığı'na ödenen, Genel Merkez Binası ile ilgili olarak arsanın binayadönüşümünün süresinde yapılamaması sebebiyle kesilen cezalar ile çeşitlisebeplerle süresinde ödenemeyen arsa vb. vergi cezalarım içermektedir.' şeklindeaçıklama yapmışlardır.
Parti görevlilerinin kişisel kusurlarından kaynaklanan38.129,05 TL harcamanın parti amaçlarına uygun ve parti tüzel kişiliği adınayapılmış bir harcama olarak kabul edilmesi imkanı bulunmamaktadır.
Yevmiye
tarih ve no
Alındı tarih ve no
Mahiyeti
Tutarı
(TL)
25.4.2008/115
25.4.2008/1998
Çankaya Belediyesi diğer cezalar
3.300
7.11.20008/305
7.11.2008/20081107030860000331
06 TCD 12 Plakalı araç
Motorlu Taşıtlar Vergisi gecikme zammı
6,32
22.12.2008
A2AD0027/22.12.2008
SGK 1999/1 dönem İPC gecikme tutarı
658,58
31.12.2008/358
3851/31.12.2008
Çevre temizlik vergisi 2008/1-2 dönemleri gecikme zammı
33,56
'
53538/31.12.2008
Arsa vergisi 2002/2 ve 2003/1-2 dönemleri gecikme zammı
5.976,72
'
53589/31.12.2008
Arsa Ek G. Menk. Vergisi 2003/1-2 dönemleri gecikme zammı
3.065,52
'
53590/31.12.2008
Arsa vergisi 2004/1-2 dönemleri gecikme zammı
2.518,95
'
53591/31.12.2008
Arsa vergisi ve Arsa T.K.V.K.P. 2005/1-2 dönemleri gecikme zammı
2.171,23
'
53592/31.12.2008
Arsa vergisi ve Arsa T.K.V.K.P. 2006/1-2 dönemleri gecikme zammı
11.672,99
'
53593/31.12.2008
Arsa vergisi ve Arsa T.K.V.K.P. 2007/1-2 dönemleri gecikme zammı
6.929,91
'
53593/31.12.2008
Arsa vergisi ve Arsa T.K.V.K.P. 2008/1-2 dönemleri gecikme zammı
1.795,27
TOPLAM:
38.129,05
2- Aşağıda ayrıntısı gösterilen ödeme belgelerindeAvukat Hamit Kocabey'e vekalet sözleşmesinden doğan ücret ödemesi dışında diğergiderler adı altında ödemeler yapıldığı görülmüştür.
Parti yetkilileri konu ile ilgili 'Bu ödemelersözleşme kapsamındaki iş ve işlemlerin takibi sırasında parti avukatıtarafından yapılan zarf-dosya, posta, haberleşme gibi ekstra masraflardankaynaklanmıştır. Söz konusu bedeller vekalet sözleşmesi kapsamı dışında ekstraharcamalar olarak yasal belge mukabili kendisine ödenmiştir.' şeklindesavunma yapmışlardır.
2820 sayılı Yasanın 70. maddesi hükmüne göre siyasipartilerin giderleri amaçlarına aykırı olamaz ve bütün giderleri, o siyasiparti tüzelkişiliği adına yapılır. Aynı maddesinin üçüncü fıkrasına göre beş milyonliraya (2008 yılı için 52,37 TL) kadar olan harcamaların makbuz veya faturagibi bir belge ile tevsik edilmesi zorunlu olmadığından, bu miktarı geçenharcamaların geçerli bir kanıtlayıcı belgeye dayanması gerekmektedir.
76. maddesinde de, 'Belgelendirilmesi gerektiği haldebelgelendirilmeyen parti giderleri miktarınca parti malvarlığı, AnayasaMahkemesi kararıyla Hazineye irad kaydedilir' hükümleri yer almıştır.
Avukat Hamit Kocabey'le yapılan vekalet sözleşmesinin 2.maddesine göre vekil kendisine masraf adı altında yapılan ödemelerin sarfyerleri ile ilgili makbuz veya belgeleri partiye ibraz edecektir. Fakat avukatayapılan ödemelerde diğer giderler için herhangi bir belgenin eklenmediğigörülmüştür. Sözleşmeye aykırı olarak yapılan diğer gider ödemelerinin hangiamaçla ve kime yapıldığı da anlaşılamamaktadır.
Yukarıdaki hükümlere göre belgelendirilmesi gerektiğihalde belgelendirilmeyen ve parti amaçlarına uygun olduğu ve parti adınayapıldığı anlaşılamayan 530 TL tutarındaki giderin 75. ve 76. madde hükümleriuyarınca Hazine'ye irad kaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Yevmiye No
Yevmiye Tarihi
Mahiyeti
Tutar(TL)
12
12.1.2008
Avukat Hamit Kocabey'e ücret dışında ödenen diğer masraf
200
44
13.2.2008
'
120
102
12.4.2008
'
65
162
11.6.2008
'
85
332
2.12.2008
'
60
TOPLAM
530
3- Aşağıda ayrıntısı gösterilen kişiler adınadüzenlenmiş seyahat harcamalarına(uçak bilet bedelleri) ilişkin belgelerleyapılan ödemeler gider kaydedilmiştir.
Parti yetkilileri konu ile ilgili 'Genel Merkez binaproje müellifi Ahmet Vefîk Alp'in çalışanları binanın ruhsat aşamasında yapılanişlerin kontrolü amacıyla Ankara-İstanbul yol masraflarıdır. Uçak biletlerininşahıs adına düzenlenmiş olması söz konusu harcamaların parti adına yapılmadığıanlamına gelmemektedir. Bu tür ödemeler parti iç kontrol sistemi dahilindeyapılmakta ve gerekli titizlikler gösterilmektedir. Ayrıca, bu ödemelerin 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 74. Maddesinin birinci fıkrasına 6111 sayılıYasa ile eklenen hükümler çerçevesinde uygun olduğu düşünülmektedir. Zirayapılan ek'te; "... amaçlarına ulaşmak için görevlendirdikleri kişilertarafından yapılan yurt içi ve yurt dışı seyahatlere ilişkin konaklama, yolmasrafları ve diğer zorunlu harcamaları gider olarak kayıt edebilirler.'denilmektedir. şeklinde savunma yapmışlardır.
Öncelikle belirtmek gerekir ki, 25.2.2011 günlü ResmîGazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6111 sayılı Yasa ile 2820 sayılı SiyasîPartiler Kanunu'nun 74. maddesinin birinci fıkrasına eklenen ve savunmadabelirtilen cümle hükmünün 2008 yılında yapılan söz konusu harcamalar içinuygulanması mümkün değildir.
2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesi hükmüne göre siyasipartilerin giderleri amaçlarına aykırı olamaz ve bütün giderleri, o siyasiparti tüzelkişiliği adına yapılır. Kişiler adına düzenlenen belgelere dayalıolarak yapılan ve aşağıda ayrıntısı gösterilen toplam 484,74 TL harcamanınparti tüzel kişiliği adına ve parti amaçlarına uygun yapılmış bir harcamaolarak kabul edilmesi imkanı bulunmamaktadır. Söz konusu giderlerin 75. maddehükümleri uyarınca Hazine'ye irad kaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Yevmiye tarih ve No
Yolcunun Adı Soyadı
Türü
Tutarı(TL)
11.7.2008/192
Aslı TEMEL
Uçak Bileti
242,37
'
Hande SARGIN
'
242,37
TOPLAM
484,74
Sonuç olarak, parti adına ve amaçlarına uygun olarakyapılmayan yukarıdaki 3 maddede belirtilen giderlerin, parti tüzel kişiliğiadına yapılmış bir harcama olarak kabul edilmesi mümkün görülmediğinden 2820sayılı Kanun'un 70. maddesine aykırı olarak yapılan toplam 39.143,79 TLödemenin, aynı Kanun'un 75. maddesi hükmü uyarınca Hazine'ye irad kaydedilmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Giderleri
Milliyetçi Hareket Partisi'nin 81 il örgütünün 2008 yılıgiderleri toplamı 4.860.823,18 TL olarak gösterilmiştir.
Bunun 869.748,42 TL'si kira giderleri, 73.584,13 TL'sibayrak, rozet, afiş, yayın vb. giderleri, 259.382,39 TL'si demirbaş giderlerive 3.658.108,24 TL'si diğer genel giderlerden oluşmaktadır.
İl örgütlerinin 2009 yılına devreden nakit mevcudu206.882,59 TL'dir.
Parti'nin il örgütlerinin 2008 yılı kesinhesapçizelgelerinin gider bölümü üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılıYasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
C- Parti Mallarının İncelenmesi
Milliyetçi Hareket Partisi'nin 2008 yılı defter vebelgeleri üzerinde yapılan incelemede,
Parti'nin 2008 yılında 2820 sayılı Yasa'nın 74 üncümaddesi uyarınca değeri yüz milyon lirayı aşan 561.064,35 TL değerinde 200 adettaşıt ve demirbaş eşya niteliğinde taşınır mal ve 170.000.- TL değerindetaşınmaz mal ediniminin olduğu anlaşılmaktadır.
2008 yılında elde edilen 170.000.- TL değerindekitaşınmaz mal il örgütlerince elde edilmiştir. Söz konusu taşınmazlar hizmetbinası olup satın alma yoluyla elde edilmiştir.
Parti tarafından 2008 yılında edinilen değerleri toplamı561.064,35 TL olan 200 adet taşınır malların 465.834,96 TL tutarındaki 103adedi Genel Merkez tarafından, 95.229,39 TL tutarındaki 97 adedi ise il örgütlerinceedinilmiştir.
Parti Genel Merkezi'nce elde edilen 103 adet ve465.834,96 TL değerindeki taşınır malların tamamı bilgisayar ve bilgisayaryedek parçaları ile muhtelif büro malzemeleri olup satın alma suretiyleedinilmiştir.
İl örgütlerince elde edilen 97 adet ve 95.229,39 TLdeğerindeki taşınır malların ise 20.000 TL değerindeki 1 adedi taşıt, kalanıise muhtelif büro malzemeleri olup tamamı satın alma suretiyle edinilmiştir.
Milliyetçi HareketPartisi'nin 2008 yılı kesinhesabının ve eklerinin incelenmesinde, Parti'ninGenel Merkez ve il örgütlerinin ihtiyacı için ve tamamı satın alma yoluyla eldeedilen toplam 731.064,35 TL tutarındaki taşınır ve taşınmaz malların 2820sayılı Yasa'ya uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
IV- SONUÇ
Milliyetçi Hareket Partisi'nin 2008 yılı kesinhesabınınincelenmesi sonucunda;
1- Parti'nin 2008 yılı kesin hesabında gösterilen25.751.836,20 TL gelir ve 24.555.757,53 TL gider ile 4.927.389,75 TL nakitdevrinin ve 3.731.311,08 TL borcunun Hazine'ye irad kaydedilenler dışında kalanbölümünün eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılı SiyasîPartiler Kanunu'na uygun olduğuna,
2- 2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesine aykırı olarakpartinin amaçlarına uygun olmayan ve parti tüzel kişiliği adına yapılmışharcama olarak kabulü mümkün görülmeyen 39.143,79 TL karşılığı Partimalvarlığının, aynı Yasa'nın 75. maddesi uyarınca Hazine'ye gelirkaydedilmesine,
OYBİRLİĞİYLE, 28.9.2011 gününde karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Fettah OTO
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN