ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2014/31 (SiyasiParti Mali Denetimi)
Karar Sayısı:2017/21
Karar Tarihi:1.11.2017
R.G. Tarih – Sayı:12.12.2017- 30268
I. MALİ DENETİMİN KONUSU
Milliyetçi Hareket Partisi 2013 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca SerruhKALELİ, Alparslan ALTAN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, RecepKÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, CelalMümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN, M. Emin KUZ ve HasanTahsin GÖKCAN’ın katılımlarıyla 17.12.2014 tarihinde yapılan ilk incelemetoplantısında;
2. Milliyetçi Hareket Partisinin 2013 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;
- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine,
- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bukararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine, OYBİRLİĞİYLE kararverilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESİ
3. Milliyetçi Hareket Partisinin, Anayasa Mahkemesineverdiği 2013 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter vebelgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığıtarafından hazırlanıp Raportör Sadettin CEYHAN tarafından heyete sunulan esasinceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nunilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
4. Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter vebelgelerde Partinin 2013 yılı gelirlerinin 30.498.968,82 TL, giderlertoplamının 32.952.256,12 TL, gelecek yıla devreden nakit toplamının1.486.483,31 TL olduğu anlaşılmaktadır.
5. Partinin 2013 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu haliyle 2013 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.
A. Gelirlerinİncelenmesi
1. Genel Merkez Gelirleri
6. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 22.165.791,47TL olup bunun 695.849,47 TL’si faiz ve nemalandırma gelirlerinden,21.261.568,00 TL’si devlet yardımlarından, 168.000,00 TL’si demirbaş satışgelirlerinden, 24.480,00 TL’si milletvekili giriş aidatından ve 15.894,00 TL’sidiğer gelirlerden oluşmaktadır.
7. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
2. İl Örgütleri Gelirleri
8. Partinin 2013 yılında il örgütlerine ilişkin gelirleritoplamı 8.333.177,35 TL olup bunun 56.034,43 TL’si üye giriş aidatından,973.826,27 TL’si üye yıllık aidatından, 5.781.203,58 TL’si bağışlardan,1.426.320,00 TL’si yardımlardan, 2.231,00 TL’si faaliyet gelirlerinden,9.992,32 TL’si demirbaş satış gelirlerinden, 150,00 TL’si milletvekili girişaidatından, 2.900,00 TL’si milletvekili adaylık aidatından ve 80.519,75 TL’sidiğer gelirlerden oluşmaktadır.
9. Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
B. Giderlerin İncelenmesi
1. Genel Merkez Giderleri
10. Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 24.803.645,31TL olup bunun 4.536.172,06 TL’si personel giderlerinden, 231.921,66 TL’sitemsil ve ağırlama giderlerinden, 832.939,89 TL’si kırtasiye ve bürogiderlerinden, 543.008,08 TL’si haberleşme giderlerinden, 645.497,07 TL’sitaşıma giderlerinden, 472.917,47 TL’si seyahat giderlerinden, 143.375,00 TL’sikira giderlerinden, 995.460,72 TL’si bakım onarım giderlerinden, 832.630,17TL’si ısınma aydınlatma ve temizlik giderlerinden, 302.851,40 TL’si vergi,sigorta, noter giderlerinden, 2.254.573,29 TL’si demirbaş giderlerinden,1.426.320,00 TL’si teşkilata yardım giderlerinden, 695.637,50TL’si araştırma,geliştirme ve eğitim giderlerinden, 10.623.564,60 TL’si seçim giderlerinden ve266.776,40 TL’si çeşitli genel giderlerden oluşmaktadır.
11. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilenler dahil giderlerin2820 sayılı Kanun’a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
A. Aşağıdaki tabloda detayları belirtildiği şekliyleAvukat Hamit Kocabey’e, vekalet sözleşmesinde belirtilen miktardan fazla ücretödemesi yapılmasının nedeni sorulmuştur.
Yevmiye Tarihi
Mahsup Fiş Nosu
Sözleşme ile Belirlenen Ücret
Ödenen Ücret
Fazla Ödeme
20.01.2013
40
1.100 TL
1.650 TL
550 TL
20.02.2013
130
1.100 TL
1.650 TL
550 TL
25.03.2013
217
1.100 TL
1.650 TL
550 TL
20.04.2013
287
1.100 TL
1.650 TL
550 TL
20.05.2013
373
1.100 TL
1.650 TL
550 TL
20.06.2013
442
1.100 TL
1.650 TL
550 TL
20.07.2013
527
1.100 TL
1.650 TL
550 TL
15.08.2013
599
1.100 TL
1.650 TL
550 TL
20.09.2013
689
1.100 TL
1.650 TL
550 TL
20.10.2013
774
1.100 TL
1.650 TL
550 TL
15.11.2013
848
1.100 TL
1.650 TL
550 TL
15.12.2013
938
1.100 TL
1.650 TL
550 TL
TOPLAM
6.600 TL
Parti yetkilileri göndermiş oldukları savunmalarında:
“Avukat Hamit Kocabey’den alınan avukatlık hizmeti ileilgili sözleşme 2011 yılı sonunda 2012 yılı için yeniden düzenlenmiştir.Sözleşme süresi 2013 yılı için kendiliğinden uzamış ve enflasyon oranı olan %10’luk bir artış üzerinde anlaşma sağlanmıştır. Buna göre 1.500 TL olan brütücret 1.650 TL olarak hesaplanmış; toplam tutar % 18 KDV ile 1.947 TL’ yeçıkmıştır. Bu tutardan % 20 gelir vergisi stopajı yapılmış (1.947x20) ve nettutar 1.617 TL ödenmiştir. İzah edilen hesaplama biçiminden de anlaşılacağıüzere herhangi bir fazla ödeme söz konusu değildir.” şeklinde cevapvermişlerdir.
Partinin avukata yapmış olduğu ödemenin avukatla yapılansözleşmeye uygun olması sebebiyle yapılan 6.600 TL'lik giderin partibütçesinden ödenmesinin usulüne uygun olduğunun kabulü gerekir.
B. Aşağıdaki tabloda detayları belirtildiği şekliyleAvukat Kürşat Ergün’e, vekalet sözleşmesinde belirtilen miktardan fazla ücretödemesi yapılmasının nedeni sorulmuştur.
Yevmiye Tarihi
Mahsup Fiş Nosu
Sözleşme ile Belirlenen Ücret
(Net Asgari Ücret)
Ödenen Ücret
Fazla Ödeme
31.01.2013
66
773,01
886,50 TL
113,49 TL
28.02.2013
154
773,01
886,50 TL
113,49 TL
31.03.2013
229
773,01
886,50 TL
113,49 TL
30.04.2013
315
773,01
886,50 TL
113,49 TL
31.05.2013
399
773,01
886,50 TL
113,49 TL
30.06.2013
473
773,01
978,00 TL
204,99 TL
31.07.2013
558
803,68
978,00 TL
174,32 TL
31.08.2013
638
803,68
978,00 TL
174,32 TL
30.09.2013
713
803,68
978,00 TL
174,32 TL
31.10.2013
794
803,68
978,00 TL
174,32 TL
30.11.2013
890
803,68
978,00 TL
174,32 TL
31.12.2013
975
803,68
978,00 TL
174,32 TL
TOPLAM
1.818,36 TL
Parti yetkilileri konu ile ilgili gönderdiklerisavunmada:
“Avukat Kürşat Ergün’e 2013 yılında yapılan ödemeleraşağıda tablolaştırılmıştır. Tablodan da anlaşılacağı gibi herhangi bir fazlaödeme söz konusu değildir. Bilakis eksik ödeme vardır. Soru formunda göndermişolduğunuz hesaplamalarda vergilerin göz ardı edildiği anlaşılmıştır.”şeklinde cevap vermişlerdir.
Yevmiye
Tarihi
Fiş No
Net Asgari
Ücret
Brüt Tutar
KDV
Yapılması
Gereken KDV
Dahil Toplam
Ödeme
Yapılan Ödeme
Fark
31.01.2013
66
773,01
966,26
173,93
946,94
868,77
78,17 (eksik ödeme)
28.02.2013
154
773,01
966,26
173,93
946,94
868,77
78,17 (eksik ödeme)
31.03.2013
229
773,01
966,26
173,93
946,94
868,77
78,17 (eksik ödeme)
30.04.2013
315
773,01
966,26
173,93
946,94
868,77
78,17 (eksik ödeme)
31.05.2013
399
773,01
966,26
173,93
946,94
868,77
78,17 (eksik ödeme)
30.06.2013
473
773,01
966,26
173,93
946,94
868,77
78,17 (eksik ödeme)
31.07.2013
558
803,68
1.004,60
180,83
984,51
958,44
26,07 (eksik ödeme)
31.08.2013
638
803,68
1.004,60
180,83
984,51
958,44
26,07 (eksik ödeme)
30.09.2013
713
803,68
1.004,60
180,83
984,51
958,44
26,07 (eksik ödeme)
31.10.2013
794
803,68
1.004,60
180,83
984,51
958,44
26,07 (eksik ödeme)
30.11.2013
890
803,68
1.004,60
180,83
984,51
958,44
26,07 (eksik ödeme)
31.12.2013
975
803,68
1.004,60
180,83
984,51
958,44
26,07 (eksik ödeme)
Avukat Kürşat Ergün ile yapılan sözleşmenin “Ücret veAvans” başlıklı 2. maddesinde : “Yukarıda belirtilen mesaisine karşılıkolmak üzere Parti tarafından Avukata aylık olarak Parti organlarınca belirlenennet asgari ücret miktarı ödenecektir. KDV ve stopaj Parti’ye ait olmak üzere,serbest meslek makbuzu karşılığında ödenecek olan bu ücret en geç her ayın1’inci iş günü akşamına kadar ödenir.” denilmektedir.
Avukata yapılan ödemenin, KDV ve diğer vergilerin Partitarafından ödenmesi koşuluyla net asgari ücret üzerinden yapılmasıgerekmektedir. Ancak yapılan incelemede Parti tarafından ödenmesi gerekenvergilerin avukat tarafından ödendiği ve bu ödemenin de Parti tarafındanavukata ücretle birlikte ödendiği görülmüştür. Yapılan açıklamalar doğrultusunda1.818,36 TL giderin parti bütçesinden ödenmesinin usulüne uygun olduğununkabulü gerekir.
C. Aşağıdaki tabloda detayları belirtilen Avukat Ayşe GülKorkmaz’a, vekâlet sözleşmesinde belirtilen miktardan fazla ücret ödemesiyapıldığı görülmüştür.
Yevmiye Tarihi
Mahsup Fiş Nosu
Sözleşme ile Belirlenen Ücret
(Net Asgari Ücret)
Ödenen Ücret
Fazla Ödeme
05.01.2013
02
773,01
886,50 TL
113,49 TL
05.02.2013
88
773,01
978,00 TL
204,99 TL
05.03.2013
171
773,01
978,00 TL
204,99 TL
05.04.2013
248
773,01
978,00 TL
204,99 TL
05.05.2013
335
773,01
978,00 TL
204,99 TL
05.06.2013
419
773,01
978,00 TL
204,99 TL
05.07.2013
485
803,68
978,00 TL
174,32 TL
05.08.2013
578
803,68
978,00 TL
174,32 TL
05.09.2013
654
803,68
1.021,50 TL
217,82 TL
05.10.2013
735
803,68
1.021,50 TL
217,82 TL
05.11.2013
816
803,68
1.021,50 TL
217,82 TL
05.12.2013
909
803,68
1.021,50 TL
217,82 TL
TOPLAM
2.358,36 TL
Parti yetkilileri konu ile ilgili gönderdiklerisavunmada:
“Avukat Ayşe Gül Korkmaz’a 2013 yılında yapılanödemeler aşağıda tablolaştırılmıştır. Tablodan da anlaşılacağı gibi herhangibir fazla ödeme söz konusu değildir. Bilakis eksik ödeme vardır. Soru formundagöndermiş olduğunuz hesaplamalarda vergilerin göz ardı edildiği anlaşılmıştır.”şeklinde cevap vermişlerdir.
Yevmiye
Tarihi
Fiş No
Net Asgari
Ücret
Brüt Tutar
KDV
Yapılması
Ödeme
Yapılan Ödeme
Fark
05.01.2013
02
773,01
966,26
173,93
946,94
868,77
78,17
05.02.2013
88
773,01
966,26
173,93
946,94
958,44
11,50 (eksik ödeme)
05.03.2013
171
773,01
966,26
173,93
946,94
958,44
11,50 (eksik ödeme)
05.04.2013
248
773,01
966,26
173,93
946,94
958,44
11,50 (eksik ödeme)
05.05.2013
335
773,01
966,26
173,93
946,94
958,44
11,50 (eksik ödeme)
05.06.2013
419
773,01
966,26
173,93
946,94
958,44
11,50 (eksik ödeme)
05.07.2013
485
803,68
1.004,60
180,83
984,51
958,44
26,07 (eksik ödeme)
05.08.2013
578
803,68
1.004,60
180,83
984,51
958,44
26,07 (eksik ödeme)
05.09.2013
654
803,68
1.004,60
180,83
984,51
1.001,07
16,56 (fazla ödeme)
05.10.2013
735
803,68
1.004,60
180,83
984,51
1.001,07
16,56 (fazla ödeme)
05.11.2013
816
803,68
1.004,60
180,83
984,51
1.001,07
16,56 (fazla ödeme)
05.12.2013
909
803,68
1.004,60
180,83
984,51
1.001,07
16,56 (fazla ödeme)
Avukat Ayşe Gül Korkmaz ile yapılan sözleşmenin “Ücretve Avans” başlıklı 2. maddesinde aynen; “Madde 1 de belirtilen avukatlıkhizmetine karşılık olmak üzere parti tarafından aylık olarak net asgari ücret kadarserbest meslek makbuzu karşılığı aşağıda belirtilen banka hesabına ödenecektir.KDV ve stopaj partiye ait olmak üzere hizmet bedeli izleyen ayın 5’inci iş günüakşamına kadar ödenir.” denilmektedir.
Avukata yapılan ödemenin KDV ve diğer vergilerin Partitarafından ödenmesi koşuluyla net asgari ücret üzerinden yapılmasıgerekmektedir. Ancak yapılan incelemede Parti tarafından ödenmesi gerekenvergilerin avukat tarafından ödendiği ve bu ödemenin de Parti tarafındanavukata ücretle birlikte ödendiği görülmüştür. Yapılan açıklamalardoğrultusunda 2.358,36 TL giderin parti bütçesinden ödenmesinin usulüne uygunolduğunun kabulü gerekir.
D. Harcamanın gerçekliğini kanıtlayıcı belgeler olmadanParti seçim müziği olarak kullanılmak üzere yazdırılan bir eser karşılığındatoplam 100.000 TL eser bedeli ödemesi yapılmasının izahı istenmiştir.
Parti yetkilileri konu ile ilgili gönderdiklerisavunmada:
“Şair ile partimiz arasında bir eser sözleşmesiimzalanmıştır. Cemal Safi tanınmış bir şair olup, sipariş üzerine özel venitelikli bir eser icra etmiştir. Ancak kendisi ilerleyen yaşı nedeniyle ticaribir faaliyeti söz konusu olmayıp, çalışmayı da kendi ikametindegerçekleştirmiştir. Herhangi bir ticari faaliyeti olmadığından fatura, serbestmeslek makbuzu vb. gibi belge düzenleme imkânına da sahip değildir. Bu nedenle2820 sayılı siyasi partiler kanununun 74. maddesinde yer alan; “Siyasi partilerharcamalarını fatura, fatura yerine geçen belgeler ile bu belgelerin teminedilmesinin mümkün olmadığı hallerde harcamanın doğruluğunu gösterecekmuhtevaya sahip olmak kaydıyla diğer belgelerle tevsik ederler.” hükmügereğince eser sahibi Cemal Safi ile partimiz arasında bir “sözleşme”imzalanmış ve ödemesi de banka üzerinden yapılmıştır. Şair Cemal Safi ileyapılan “sözleşme” ile banka üzerinden yapılan ödemeye ilişkin “banka makbuzu”tevsik edici belgelerdir.
Ticari faaliyette bulunmayan bu nedenle de fatura vefatura benzeri belge düzenleyemeyen Cemal Safi’ye yapılan açık, şeffaf veresmi-tevsik edici belgelere dayalı, ödemenin 2820 sayılı yasanın 74. maddesineuygun olduğu açıktır. Konunun yeniden değerlendirilmesi halinde takdirlerinizinde bu yönde olacağı hususunda şüphe yoktur.”şeklinde savunma yapmışlardır.
2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 74. maddesininaltıncı fıkrasında: “Siyasi partiler harcamalarını fatura, fatura yerinegeçen belgeler ile bu belgelerin temin edilmesinin mümkün olmadığı hallerdeharcamanın doğruluğunu gösterecek muhtevaya sahip olmak şartıyla diğerbelgelerle tevsik ederler.” denilerek siyasi partilerin yapmış olduklarıharcamaları belgelendirmelerindeki usul ortaya konulmuştur. Buna göreharcamanın doğruluğunu gösterecek içeriğe sahip olmak kaydıyla, söz konusuharcamanın parti bütçesinden yapılmasını öngören veya yapıldığını gösterendiğer belgeler de siyasi partilerin harcamalarını tevsik etmeye yeterliolacaktır. Parti söz konusu harcamaya ilişkin olarak banka dekontu ile birlikteeser sözleşmesini de ibraz etmiştir. Parti tarafından sunulan ve yapılanharcamanın içeriğini, şartlarını ve diğer hususları gösterir bir nitelik arzeden ve hizmeti verecek kişiyle imzalanan sözleşme, ödemenin gerçekleştiğiniifade eden banka dekontunu destekleyen bir belgedir. Parti, seçim müziğindekullanmak üzere bir şaire yazdırmış olduğu eser karşılığında yapmış olduğuharcamayı banka dekontunun yanında eser sözleşmesini de ibraz etmek suretiylebelgelendirmiş olup söz konusu belgeler harcamanın doğruluğunu ispatlarniteliktedir. Yapılan açıklamalar doğrultusunda 100.000 TL giderin Partibütçesinden ödenmesinin usulüne uygun olduğunun kabulü gerekir.
2. İl Örgütleri Giderleri
12. Partinin 2013 yılında il örgütlerine ilişkin giderlertoplamı 8.148.610,81 TL olup bunun 105.543,94 TL’si personel giderlerinden,750.819,39 TL’si temsil ve ağırlama giderlerinden, 325.600,73 TL’si kırtasiyeve büro giderlerinden, 592.099,45 TL’si haberleşme giderlerinden, 176.575,15TL’si taşıma giderlerinden, 156.235,53 TL’si seyahat giderlerinden,2.468.639,46 TL’si kira giderlerinden, 194.396,23 TL’si bakım onarım giderlerinden,658.463,48 TL’si ısınma aydınlatma ve temizlik giderlerinden, 65.761,99 TL’sivergi, sigorta, noter giderlerinden, 223.902,72 TL’si demirbaş giderlerinden,264.966,90 TL’si teşkilata yardım giderlerinden, 410.067,01 TL’si bayrak,rozet, afiş giderlerinden, 14.145,34 TL’si araştırma, geliştirme ve eğitimgiderlerinden, 230.851,98 TL’si toplantı giderlerinden, 544.984,29 TL’si seçimgiderlerinden ve 965.557,22 TL’si çeşitli genel giderlerden oluşmaktadır.
13. Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
C. Parti Mallarının İncelenmesi
14. Partinin ibraz ettiği defter ve belgeleri üzerindeyapılan incelemeden,
2013 yılında değeri yüz lirayı aşan 2.369.476,01 TLdeğerinde 334 adet taşıt ve demirbaş eşya niteliğinde taşınır mal ve 109.000,00TL değerinde 3 adet taşınmaz mal ediniminin olduğu anlaşılmıştır. 2013 yılındaelde edilen 109.000,00 TL değerindeki taşınmaz mal il örgütlerince eldeedilmiştir. Söz konusu taşınmaz hizmet binası olup 106.000,00 TL’si satın almayoluyla ve 3.000,00 TL’si kat irtifakı yoluyla elde edilmiştir.
Parti tarafından 2013 yılında edinilen ve değerleritoplamı 2.369.476,01 TL olan 334 adet taşınır malın 2.254.573,29 TL tutarındaki253 adedi Genel Merkez tarafından, 114.902,72 TL tutarındaki 81 adedi ise ilörgütlerince edinilmiştir.
Milliyetçi Hareket Partisinin 2013 yılı kesin hesabınınve eklerinin incelenmesinde, Genel Merkez ve il örgütlerinin ihtiyacı içintamamı satın alma yoluyla elde edilen toplam 2.478.476,01 TL tutarındakitaşınır ve taşınmaz malın 2820 sayılı Kanun’a uygun olarak sağlandığı sonucunavarılmıştır.
IV. SONUÇ
Milliyetçi Hareket Partisinin 2013 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;
Partinin 2013 yılı kesin hesabında gösterilen30.498.968,82 TL gelir, 32.952.256,12 TL gider ve 1.486.483,31 TL nakittoplamının ayrıca yıl içerisinde edinilen 2.478.476,01 TL tutarındaki taşınırve taşınmaz malın eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu’na uygun olduğuna, 1.11.2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLEkarar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Burhan ÜSTÜN
Başkanvekili
Engin YILDIRIM
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Kadir ÖZKAYA
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ