ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2007/10 (SiyasîParti Malî Denetimi)
Karar Sayısı:2010/21
Karar Günü:29.4.2010
R.G.Tarih-Sayı:24.06.2010-27621
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Milliyetçi Hareket Partisi 2006 yılı kesinhesabınınincelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Milliyetçi Hareket Partisi 2006 yılı kesinhesabının ilkincelemesi sonucunda;
'Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine OYBİRLİĞİYLE' kararverilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği 2006 yılıkesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerindeyapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve 2949sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleriile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:
Denetimin maddi öğelerinioluşturan defter ve belgelerde Milliyetçi Hareket Partisi 2006 yılı gelirleritoplamının 14.709.257,91 YTL, borç toplamının 798.297,78 YTL ve giderleritoplamının 15.083.592,67 YTL olduğu, 423.963,02 YTL nakit mevcudunun 2007yılına devrettiği anlaşılmıştır.
A- Gelirlerinİncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
Parti Genel Merkezi'nin 2006 yılı gelirleri 10.590.799,24YTL olarak gösterilmiştir.
Bunun 13.500.- YTL.si demirbaş satış gelirleri,9.764.024.- YTL.si Hazine yardımı, 585.151,30 YTL.si banka geliri, 228.123,94YTL.si ise 2005 yılından devreden kasa mevcudundan oluşmaktadır.
Parti Genel Merkezi'nin 2006 yılı defter kayıtları vegelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerinin 2820 sayılı Yasa'yauygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
2- İl ÖrgütleriGelirleri
Parti il örgütlerinin 2006 yılı gelirleri 4.118.458,67YTL olarak gösterilmiştir.
Bunun 822.374,07 YTL.si aidat gelirleri, 11.780.- YTL.sisatış gelirleri, 43.600.-YTL.si eğlence şölen gelirleri, 10.080.- YTL.sidemirbaş satış gelirleri 3.032.742,95 YTL.si bağış gelirleri, 4,83 YTL.si bankagelirleri, 197.876,82 YTL.si ise 2005 yılından devreden nakit mevcudundanoluşmaktadır.
İl örgütlerinin 2006 yılı kesinhesap çizelgelerinin gelirbölümü üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğusonucuna varılmıştır.
B- Giderlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
Parti Genel Merkezi'nin 2006 yılı giderleri 11.051.558,24YTL olarak gösterilmiştir.
Bunun 522.839,13 YTL.si demirbaş giderleri, 2.944.705,77YTL.si genel giderleri, 1.743.334,52 YTL.si personel giderleri, 144.512,55YTL.si seyahat giderleri, 4.258.058,08 YTL.si bayrak, rozet, afiş, yayın vb.giderleri, 483.040,53 YTL.si şölen eğlence giderleri, 955.067,66 YTL.si 2005yılı borçlarından oluşmaktadır.
Parti Genel Merkezi'nin 2007 yılına devreden kasa mevcudu337.538,78 YTL.dir.
Milliyetçi Hareket Partisi Genel Merkezi'nin 2006 yılıdefter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıdabelirtilenler dışındaki giderlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olarakgerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
Muhasebe biliminin genel kabul görmüş temelkavramlarından biri 'Belgelendirme' kavramıdır. Vergi Usul Kanunu'nun 229.maddesinde 'Fatura, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterininborçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccartarafından müşteriye verilen ticari vesikadır' şeklinde tarif yapılmış ve'Fatura Kullanma Mecburiyeti' başlıklı 232. maddesindeki hükmüne göre de,faturanın hangi hallerde ve kimler tarafından alınması ve verilmesiningerektiği ifade edilmiştir. Bu bağlamda mal ve hizmet alımlarında bu işlemlerinfatura ile belgelendirilmesi zorunlu tutulmuş ve gerekli muhasebe kayıtlarınıntutulmasında da faturanın tevsik edici belge olarak kullanılması gerektiğiifade edilmiştir.
2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesinin üçüncü fıkrasına görebeş bin liraya kadar olan (2006 yılı için 45,33 YTL) harcamaların makbuz veyafatura gibi bir belge ile tevsik edilmesi zorunlu olmadığından, bu miktarıgeçen harcamaların geçerli ve kanıtlayıcı bir belgeye dayanması gerekmektedir.
2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun 70. maddesinde,
'Bir siyasî partinin bütün giderleri, o siyasi partitüzelkişiliği adına yapılır' ve aynıKanun'un 75. maddesinde, 'Anayasa Mahkemesi denetimi sonunda, o siyasipartinin gelir ve giderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veya kanunauygun olmayan gelirler ile giderler dolayısıyla da bunların Hazineye gelirkaydedilmesine karar verir' ve 76. maddesinde de, 'Belgelendirilmesigerektiği halde belgelendirilmeyen parti giderleri miktarınca parti malvarlığı,Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineye irad kaydedilir' hükümleri yeralmıştır.
1- Partigörevlilerinin vergi ve sigorta ve ile ilgili yükümlülüklerini zamanındayapmamaları sonucu oluşan gecikme zammı, faiz ve cezalar Parti bütçesindenödenmiştir.
Parti sorumluları, '2005 Yılı son aylarına ait gelirvergisi stopajlarının, ssk primlerinin ödemeleri nakit akış programına bağlıolarak 2006 yılında ödenmesi sonucunda ödenen gecikme zammı ve faizler toplamı33.080,23 liradır.
Parti faaliyetlerinin aksamaması için öncelikligiderlerin (telefon, elektrik, su, ücret vb öncelikli harcamalar) dışındakipiyasalara olan borçlar ve vergi dairesi-ssk borçları 2006 yılma ertelenmiştir.Bu ödemelerin yapılmadığı tarihlerde, parti kasasında ve banka hesaplarındapara yoktur.' şeklinde cevap vermişlerdir.
Parti yetkililerinin kanuni yükümlülüklerin yerinegetirilmesi ve ödemelerin zamanında yapılması için gerekli tedbirleri almalarıgerekir. Aksi halde bu tedbirlerin alınmaması sonucu oluşacak gecikme zamlarıparti bütçesinden ödenecektir ki bunu kabul etmek mümkün değildir. Kaldı kiHazine yardımı alan bir Parti için paranın olmadığı şeklinde yapılan savunma dayerinde değildir.
Parti görevlilerinin vergi ve sigorta ile ilgiliyükümlülüklerini zamanında yapmamaları sonucu oluşan gecikme zammı vecezalardan parti tüzel kişiliğini sorumlu tutma imkanı bulunmamaktadır. Buödemelerin kişisel sorumluluk kapsamında olduğu açıktır.
Gecikme Zammı ve Cezalara İlişkin Liste
Yevmiye
tarih ve no
Alındının
Tarih ve Nosu
Mahiyeti
Tutarı
20.1.2006/16
20.1.2006/1210
6/2005 dönemi Gelir vergisi stopaj gecikme zammı
6/2005 dönemi Damga vergisi gecikme zammı
1.737,72
68,17
1.805,89
20.1.2006/16
20.1.2006/1220
7/2005 dönemi Gelir vergisi stopaj gecikme zammı
7/2005 dönemi Damga vergisi gecikme zammı
1.180,02
55,02
1.235,04
20.1.2006/16
20.1.2006/1230
8/2005 dönemi Gelir vergisi stopaj gecikme zammı
8/2005 dönemi Damga vergisi gecikme zammı
1.004,97
45,49
1.050,46
20.1.2006/16
20.1.2006/1240
9/2005 dönemi Gelir vergisi stopaj gecikme zammı
9/2005 dönemi Damga vergisi gecikme zammı
815,56
35,32
850,88
20.1.2006/16
20.1.2006/1250
10/2005 dönemi Gelir vergisi stopaj gecikme zammı
10/2005 dönemi Damga vergisi gecikme zammı
529,23
22,82
552,05
20.1.2006/16
20.1.2006/1260
11/2005 dönemi Gelir vergisi stopaj gecikme zammı
11/2005 dönemi Damga vergisi gecikme zammı
260,51
10,96
271,47
1.2.2006/27
1.2.2006/66
12/2005 dönemi SSK, işsizlik sigortası ve Damga Vergisi gecikme tutarları
2.449,19
10.4.2006/95
10.4.2006/1715
06 AT 2888 plakalı araç 2006/1 MTV gecikme zammı
42,94
24.4.2006/122
24.4.2006/00003, 000040, 0005
5-11/2005 dönemi SSK primi ile işsizlik primi gecikme zammı, icra gecikme zammı, takip masrafı
24.817,28
6.6.2006/151
6.6.2006/1061
06 DB 902 plakalı araç 2006/1 MTV gecikme zammı
5,03
33.080,23
2- Telefon gecikmebedelleri Parti bütçesinden ödenmiştir.
Parti sorumluları, 'çok sayıda abonesi olduğumuztelefonlara ait faturaların süresinde partimize intikal etmemesi sebebi ile geçödenen toplam 58,34 gecikme zamlarıdır.' şeklinde cevap vermişlerdir.
Parti yetkililerinin ödemelerin zamanında yapılması içingerekli tedbirleri almaları gerekir. Aksi halde bu tedbirlerin alınmamasısonucu oluşacak gecikme bedelleri parti bütçesinden ödenecektir ki bunu kabuletmek mümkün değildir.
Parti görevlilerinin yükümlülüklerini zamanındayapmamaları sonucu oluşan gecikme bedellerinden parti tüzel kişiliğini sorumlututma imkanı bulunmamaktadır. Bu ödemelerin kişisel sorumluluk kapsamındaolduğu açıktır.
Telefon Gecikme Bedelleri
Yevmiye
tarih ve no
İçerik
Tutar
14.2.2006/40
Telsim gecikme bedelleri
16,05
13.5.2006/127
Telsim gecikme bedelleri
11,9
13.6.2006/157
Telsim gecikme bedelleri
11,08
14.6.2006/158
Telsim gecikme bedeli
3,44
11.7.2006/185
Telsim gecikme bedelleri
11,53
18.8.2006/221
Digitürk gecikme bedelleri
4,34
58,34
3- 29.5.2006 tarihve 143 numaralı yevmiyede Samsun il teşkilatı adına Ulus Telekom MüdürlüğüHukuk bürosuna yapılan 16.720.- YTL.lik ödeme içinde yer alan 9.644,15.- YTLfaiz ve diğer masraflar Parti bütçesinden karşılanmıştır.
Samsun İl Teşkilatına Ait Telefonların Ödeme Listesi
Telefon No
Açıklama
Anapara
Faiz ve Diğer masraflar
Toplam tutar
0.362.791 32 24
106266 nolu Dosya
125,20
219,8
345
0.362. 435 91 00
1.İcra Müd.2004/3356 sayılı dosyası
1238
2802
4040
0.362.433 02 82
114113 nolu Dosya
1175,88
354,12
1530
0.362.435 96 92
5.İcra Müd.2005/3245 sayılı dosyası
150,6
259,4
410
0.362.457 75 25
3.İcra Müd.2004/3060 sayılı dosyası
168,9
856,1
1025
0.362.876 10 76
110192 nolu Dosya
157,5
222,5
380
0.362.511 41 45
İcra Müd.2006/26 sayılı dosyası
333,77
1146,23
1480
0.362.465 55 49
1.İcra Müd.2003/3023 sayılı dosyası
92
458
550
0.362.435 48 00
1.İcra Müd.2006/2209 sayılı dosyası
165
245
410
0.362.431 57 35
64852 nolu Dosya
2072,2
2177,8
4250
0.362.435 34 44
64853 nolu Dosya
716,4
883,6
1600
0.362.811 42 80
103738 nolu Dosya
680,40
19,6
700
Toplam
7.075,85
9.644,15
16.720
Parti sorumluları, 'Samsun İl teşkilatı telefonborçlarını süresinde ödemediği için, müteselsil sorumluluk sebebiyle ve mahkemekaran ile genel merkez tarafından ödenen (haciz yolu ile) parti giderleridir.7.075,85 anapara 9.644,15 gecikme ve faiz olmak üzere toplam 16.720 liratutmaktadır.' şeklinde cevap vermişlerdir.
Parti yetkililerinin ödemelerin zamanında yapılması içingerekli tedbirleri almaları gerekir. Aksi halde bu tedbirlerin alınmamasısonucu oluşacak faiz ve diğer giderler parti bütçesinden ödenecektir ki bunukabul etmek mümkün değildir.
Parti görevlilerinin yükümlülüklerini zamanındayapmamaları sonucu oluşan faiz ve diğer giderlerden parti tüzel kişiliğinisorumlu tutma imkanı bulunmamaktadır. Bu ödemelerin kişisel sorumlulukkapsamında olduğu açıktır.
4- 30.11.2006/48numaralı mahsup fişi ile İnterum Ltd.Şti.ne ait 566,73.-YTL tutarındaki30.11.2006 tarih ve 919978 numaralı fatura aslı olmadan firma tasdikli fotokopifaturaya istinaden ödeme yapılmıştır.
Parti sorumluları 'İnterum Ltd Şti nin 566,73 TL likfaturası postada kaybolduğu için sureti firmaya tasdik ettirilmiş ve kayıtlaragirmiştir. Bu fatura ile ilgili mükerrer kayıt yoktur.' şeklinde cevapvermişlerdir.
2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesinde beş milyon (2006 yılıiçin 45,33 YTL) liraya kadar olan harcamaların makbuz veya fatura gibi birbelge ile tevsik edilmesi zorunlu olmadığı belirtildiğinden bu miktarı aşanharcamaların makbuz veya fatura gibi geçerli bir kanıtlayıcı belgeye dayanmasıgerekmektedir. Bu nedenle fatura aslı olmadan firma tasdikli fotokopiyedayanılarak kaydedilen giderin, Kanun'un öngördüğü anlamda belgeyedayandırılmış olduğunun kabul edilmesi mümkün değildir.
5- Aşağıdakitabloda gösterilen icra ödemelerinde ki faiz ve diğer masraflar toplamı olan8.360,69 YTL parti bütçesinden ödenmiştir.
İcra Ödemeleri
Yevmiye No
Açıklama
Anapara
Faiz ve Diğer masraflar
Toplam tutar
26.1.2006/21
İstanbul 1.İcra Müd. 2004/3570 sayılı Dosya, Türk Telekom
878,31
872,69
1751
27.1.2006/22
Ankara 7.İcra Müd. 2006/154 sayılı Dosya, Yapı Kredi sigorta
1.448
2554
4.002
1.2.2006/27
Samsun 2.İcra Müd. 2005/4233 sayılı Dosya, Tedaş
3.110
3.530
6.640
30.6.2006/174
Burdur Yeşilova İcra Müd. 2006/153 sayılı Dosya,
1796
1404
3200
Parti yetkilileri, 'Dokuzuncu maddedeki ödemeler partigenel merkezine muhtelif teşkilatlardan gelen icra takiplerinden doğmaktadır.
Samsun 2. icra müdürlüğü 2005/4233 sayılı dosyada 6.640liralık ödemenin:
3.110 lirası ana para 3.530 lirası faiz ve gecikme
Ankara 23. icra müdürlüğü 2005/1521 sayılı dosyada 1.087liralık ödemenin tamamı çiçek bedelidir. Nur Çiçekçilik firmasından 2000yılında alınan çiçeklerin bedeline itiraz edilmiş ve fatura Nur Çiçekçiliğeiade edilmiştir. Nur Çiçekçilik yargıya gitmiş ve bilirkişi çiçek bedelini1.087 lira olarak tespit etmiştir. Nur Çiçekçiliğe 2000 yılında ödenmeyen vefaturası iade edilerek gider kaydedilmeyen 1.087 lira çiçek bedeli mahkemekaran ile ödenmiştir.
Ek.4. Mahkeme Karan, 2000 tarihli fatura, ödeme belgesi
Aynı maddede toplam 16.680 liranın 8.319,31 lirası anapara 8.360,69 lirası faizdir.' şeklindecevap vermişlerdir.
Parti yetkililerinin ödemelerin zamanında yapılması içingerekli tedbirleri almaları gerekir. Aksi halde bu tedbirlerin alınmamasısonucu oluşacak faiz ve diğer masraflar parti bütçesinden ödenecektir ki bunukabul etmek mümkün değildir.
Parti görevlilerinin yükümlülüklerini zamanındayapmamaları sonucu oluşan faiz ve diğer masraflardan parti tüzel kişiliğinisorumlu tutma imkanı bulunmamaktadır. Bu ödemelerin kişisel sorumlulukkapsamında olduğu açıktır.
6- IşıkTelevizyonuna 10.11.2006/301 yevmiye ile 'Genel Kurul Konsepti Oluşturulması'hizmeti karşılığı 188.000.- YTL, 16.112006/306 yevmiye ile 271.197.- YTL ve20.11.2006/308 yevmiye ile 90.000.- YTL karşılığı 'Kurumsal kimlik oluşturma,medya planlama ve kongre konsepti' karşılığı yaptırılan hizmetlerinsözleşmeleri ile söz konusu Işık Televizyonunun bu hizmetler karşılığındaParti'ye verdiği dökümanların (cd, materyal vb.) gönderilmesi istenmiştir.
Parti yetkilileri, 'Demokrasinin vazgeçilmez unsuruolan siyasi partiler, ülkeye hizmet etmek için iktidar hedefine matuf siyasiçalışmalarım reklam ajansları, medya kuruluşları gibi firmalardan profesyoneldestekler alarak gerçekleştirmektedir.
Partilerin siyasal pazarlamada kullandıkları en önemlivasıtalar radyo, televizyon, gazete gibi yazılı ve görüntülü medya, bayrakafiş, açık hava reklamcılığı, billboard vb. giderlerdir.
Bu firmalardan pazarlık usulü ile doğrudan mal ve hizmetsatın alınabileceği, gibi, yazılı ve sözlü mukavelelerle de mal ve hizmet satınalınabilmektedir.
Işık A.Ş bu anlamda medya ve ajans hizmetleri veren partigenel merkezimizin çalıştığı şirketlerden birisidir.
Ajanslara yaptırılan çalışmaların bir kısmı parti içiçalışmalara (kongre, istişari toplantı gibi) bir kısmı da vatandaşlarayöneliktir. (Medya planlaması, film çekilmesi ve yayınlanması, canlı yayınlarvs.)
Bir kısım çalışmalar da sadece partimizin siyasiprogramlarını ve hedeflerini belirlemek üzere tamamen partiyi ilgilendiren,açıklanmaması gereken (anket, alan araştırmaları gibi) hizmetlerdir.
Bu çalışmalarla ilgili materyaller partimizin dışınaçıkarılmamaktadır.
Işık A.Ş ye yapılan ödemeler de bu çerçevede alman hizmetlerinkarşılığıdır.' şeklinde cevapvermişlerdir.
Işık İletişim Televizyon ve Yayıncılık A.Ş. tarafından 'GenelKurul Konsepti Oluşturulması Hizmeti' karşılığı 188.800.- YTL tutarında10.11.2006 tarih ve 181819 numaralı, 'Kurumsal kimlik oluşturma, medyaplanlama ve kongre konsepti' karşılığı 271.197.- YTL tutarında 16.11.2006tarih ve 181821 numaralı, 'Kurumsal kimlik oluşturma, medya planlama vekongre konsepti' karşılığı 90.000.- YTL tutarında 18.11.2006 tarih ve181823 numaralı faturalar düzenlenmiştir.
Faturaların düzenlenmiş olması nedeniyle söz konusufirmaya yapılan ödemelerin Hazine'ye irad kaydedilmemesi gerektiğine HaşimKILIÇ, Fulya KANTARCIOĞLU, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve Engin YILDIRIM'ınkarşı oyu ve OYÇOKLUĞUYLA karar verilmiştir.
Sonuç olarak, parti adına ve amaçlarına uygun olarakyapılmayan giderlerin parti tüzel kişiliği adına yapılmış bir harcama olarakkabul edilmesi mümkün görülmediğinden 2820 sayılı Kanun'un 70. maddesine aykırıolarak yapılan toplam 51.710,14.- YTL ödemenin, aynı Kanun'un 75. maddesi hükmüuyarınca Hazine'ye irad kaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Giderleri
Parti il örgütlerinin 2006 yılı giderleri 4.032.034,43-YTL. olarak gösterilmiştir.
Bunun 169.460,11 YTL.si demirbaş giderleri, 25.960,57YTL.si araştırma geliştirme ve eğitim giderleri, 3.029.077,67 YTL.si genelgiderleri, 207.271,34 YTL.si personel giderleri, 105.209,10 YTL.si seyahatgiderleri, 251.470,70 YTL.si bayrak, rozet, afiş, yayın vb. giderleri,243.584,94 YTL.si şölen eğlence giderlerinden oluşmaktadır.
Parti'nin il örgütlerinin 2006 yılı kesinhesapçizelgelerinin gider bölümü üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılıYasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
C- PartiMallarının İncelenmesi
Parti'nin 2006 yılı defter ve belgeleri üzerinde yapılanincelemede, Parti'nin 2006 yılı içinde edindiği 692.299,24 YTL tutarındakitaşınır malın (demirbaş) Kanun'a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
IV- SONUÇ
Milliyetçi Hareket Partisi'nin 2006 yılı kesinhesabınınincelenmesi sonucunda;
1- 2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesine aykırı olarakpartinin amaçlarına uygun olmayan ve parti tüzel kişiliği adına yapılmışharcama olarak kabulü mümkün görülmeyen 51.710,14 YTL karşılığı Partimalvarlığının, 2820 sayılı Yasa'nın 75. maddesi uyarınca Hazine'ye gelirkaydedilmesine OYBİRLİĞİYLE,
2- Parti'nin 2006 yılı kesinhesabında gösterilen14.709.257,91 YTL gelir, 798.297,78 YTL borç, 15.083.592,67 YTL. gider ile423.963,02 YTL nakit devrinin Hazine'ye irad kaydedilenler dışında kalan bölümününeldeki bilgi ve belgelere göre doğru ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nauygun olduğuna OYBİRLİĞİYLE,
3- Işık İletişim Televizyon ve Yayıncılık A.Ş.'ye yapılantoplam 549.197.- YTL tutarındaki Parti mal varlığının Hazine'ye iradkaydedilmemesine, Haşim KILIÇ, Fulya KANTARCIOĞLU, Şevket APALAK, Serruh KALELİve Engin YILDIRIM'ın karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA
29.4.2010 gününde karar verilmiştir.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Fettah OTO
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Şevket APALAK
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Engin YILDIRIM
KARŞIOY GEREKÇESİ
2006 yılı mali denetimi yapılan Milliyetçi HareketPartisi'nin genel merkez giderleri içinde, Işık A.Ş.'ne
10.11.2006 tarihinde 188.000.- YTL Genel Kurul konseptioluşturmak,
16.11.2006 tarihinde 271.197.- YTL Kurumsal kimlikoluşturmak ve
20.11.2006 tarihinde 90.000.- YTL. Medya planlama vekongre konsepti
içerikli faturalar karşılığı ödemeler yaptığı, Mahkemenindenetiminden de iş bu harcamanın amaca uygun mütalaası ile 6/5 oyçokluğu ilegeçtiği görülmektedir.
Anılan çokluk görüşüne aşağıdaki nedenler ilekatılınmamıştır.
Denetim sırasında bu faturalar karşılığı yaptırılanHİZMETLERİN sözleşmeleri ve hizmet karşılığı Parti'ye sağlanan yararlar ileilgili dökümanter bilgi istenmiş ise de, Parti yetkililerince Mahkememizeherhangi bir belge sunmadığı gibi açıklanmaması gereken bu hizmetler ile ilgilimateryallerin parti dışına çıkarılamayacağı bildirilerek harcama içeriğinindenetimsiz bırakıldığı anlaşılmıştır.
Anayasa Mahkemesi 2949 sayılı Yasa'nın 18. maddesiuyarınca siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerinin kanunauygunluğunu denetlerken, denetlenmeyecek bir istisnai alan bırakmadığı gibiAnayasa'nın 69. maddesi siyasi partilerin gelir ve giderlerinin amaca uygunolması gerektiğini ve Anayasa Mahkemesi'nin bu amaçla partilerin gelir vegiderlerinin kanuna uygunluğunu tespite memur olduğunu söylemektedir.
Siyasi partinin karşılığında faturası kesilmiş giderininniteliğine ve dosya kapsamına verilen cevaplara baktığımızda, içerik itibariile bir hizmet satın almaya yönelik olduğu, muhteviyatının soyut bir nitelemeile faturaya derc edildiği, hizmet karşılığı parti amacına uygun edinilenyararın kapsamı, zamanı, yeri, uygulama alanı, niteliği ya da niceliği, alınanhizmete ilişkin bir aktivasyon listesi, ne tür basın yayın organları ya daamaca uygun tüzelkişilik ya da gerçek şahıslardan yardım alındığı, neticetenfatura muhteviyatı soyut içerik karşılığı partiye sağlanan yararın ne olduğukonusunda bir açıklık, belirlilik, ölçü ya da aydınlatıcı bir bilginin yeralmadığı görülmektedir.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 3. maddesinin (B)bendine göre, vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkinmuamelelerin gerçek mahiyeti esastır, bu hükme göre, usulüne uygun olarakdüzenlenen belge ve kayıtlarla tevsik edilen hukuki muamelenin olayımızdafatura içeriğinin gerçek durumu yansıtması gerekli, dolayısıyla biçimsel uygunlukyeterli değildir. Bu kapsamda denetleyen siyasi parti ile Işık Televizyonuarasında bir hizmet ilişkisinin varlığını kanıtlayacak hukuki durumu yansıtanve yeterli kanaat oluşmasına yarayacak evrak sunulmamış, sunulmaktan dakaçınılmış olduğu görülmüştür.
Mükelleflere Vergi Usul Kanunu'nun 256. maddesindegetirilen, yetkililerin istemi üzerine olayla ilişkili her türlü belgeyi ibrazzorunluluğu, biçimsel doğruluk karinesinin vergiyi doğuran olayın gerçekmahiyetiyle uygunluğunun ortaya çıkarılması amacı iledir. Olayımızda ihmaledilmeyecek büyüklükteki giderinin soyut içeriğini ıspat'a yarayacak belgesunulmamış olması harcamanın doğruluğunun ve amaca uygunluğunun kanıtı içinyeterli değildir.
Başkan
Haşim KILIÇ
Üye
Serruh KALELİ
KARŞIOY GEREKÇESİ
Milliyetçi Hareket Partisi'nin 2006 yılı kesin hesabınınincelenmesinden Genel Merkez giderleri arasında gösterilen Işık Televizyonu'na10.11.2006/301 yevmiye ile 'Genel Kurul Konsepti Oluşturulması' hizmetikarşılığı 188.000. YTL, 16.11.2006/306 yevmiye ile 271.197. YTL ve20.11.2006/308 yevmiye ile 90.000. YTL karşılığı 'Kurumsal kimlik oluşturma,medya plânlama ve kongre konsepti' karşılığı yaptırılan hizmetlerin,sözleşmeleri ile söz konusu Işık Televizyonu'nun bu hizmetlerinin içeriğininbelirlenebilmesine yarayacak dokümanlar Partiden istenmiş, ancak bu dokümanlar,bir kısmının gizli olduğu ve Parti dışına çıkarılmadığı belirtilerekgönderilmemiştir.
2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun; 70. maddesininilk fıkrasında, 'Siyasi partilerin giderleri amaçlarına aykırı olamaz' ikincifıkrasında 'Bir siyasi partinin bütün giderleri, o siyasi parti tüzel kişiliğiadına yapılır.', üçüncü fıkrasında, 'Beş milyon liraya kadar harcamalarınmakbuz veya fatura gibi bir belge ile tevsik edilmesi zorunlu değildir' 75.maddesinin ilk fıkrasında, 'Anayasa Mahkemesi kesin hesaplara ait bilgilerinbelgelendirilmesini siyasi partilerden her zaman isteyebilir.' dördüncüfıkrasında, 'Anayasa Mahkemesi denetimi sonunda, o siyasi partinin gelir vegiderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veya kanuna uygun olmayangelirler ile giderler dolayısıyla da bunların hazineye gelir kaydedilmesinekarar verir' denilmektedir. Siyasi Partiler Kanunu'nun bu kurallarına göre siyasipartilerin, beş bin lirayı aşan giderlerinin, makbuz veya fatura gibi bir belgeile tevsik edilip edilmediğinin ve giderlerinin amaçlarına aykırı olup,olmadığının denetlenmesi, belirtilen hususlarda aykırılık saptanması halinde,söz konusu giderlerin hazineye gelir kaydedilmesi gerekmektedir.
Parti'nin genel merkez giderleri arasında gösterilen IşıkTelevizyonu'nun verdiği hizmetlere ilişkin fatura karşılığı yapılanharcamaların, Parti'nin amacına uygunluğunun denetlenebilmesi için Parti'denistenen dokümanlar gönderilmediğinden, bu harcamaların, Siyasi PartilerKanunu'na uygun olarak yapıldığının kabulüne olanak bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle Parti'nin amacına uygun olarakyapıldığı saptanamayan Işık Televizyonu'nun verdiği hizmetlere ilişkin toplam549.197 YTL. karşılığı Parti mal varlığının, 2820 sayılı Yasa'nın 75. maddesiuyarınca, Hazine'ye gelir kaydedilmesi gerektiği düşüncesiyle bu konuya ilişkinçoğunluk görüşüne katılmıyorum.
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
AZLIK OYU
2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 70. maddesinde'Siyasi Partilerin giderleri amaçlarına aykırı olamaz' Beşmilyon liraya kadarharcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ile tevsik edilmesi zorunludeğildir', 75. maddesinde de 'Anayasa Mahkemesi kesin hesaplara ait bilgilerinbelgelendirilmesini siyasi partilerden her zaman isteyebilir' AnayasaMahkemesi, ilgili siyasi partinin başkanından veya temsilcisinden yazılımütalâa isteyebilir; gerekli görürse sorumlu uzman muhasipler de dahililgililerin sözlü açıklamalarını dinleyebilir...' kuralları öngörülmüştür.
Öte yandan, Vergi Usul Kanunu'nun 229. maddesinde'Fatura, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığımeblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafındanmüşteriye verilen ticari vesikadır' şeklinde tanımlanmış ve 'Fatura KullanmaMecburiyeti' başlıklı 232. maddesindeki kurala göre de, faturanın hangihallerde ve kimler tarafından alınması ve verilmesinin gerektirdiğibelirtilmiştir. Bu bakımdan mal ve hizmet alımlarında bu işlemlerin fatura ilebelgelendirilmesi zorunlu tutulmuş ve gerekli muhasebe kayıtlarınıntutulmasında da faturanın belgelendirici belge olarak kullanılması gerektiğiaçıklanmıştır.
Harcamaların fatura veya makbuzla belgelendirilmesindeamaç, bunların gerçek ve tartışılmaz giderler olduğunun saptanmasıdır. Bugerekliliğin somut olguya yansıması da siyasi partilerin harcamaların doğru veamaçlarına uygun olmasındaki kaçınılmazlıktır. Bu bakımdan harcamalarındenetiminde gider belgelerinin özleri de değerlendirilmektedir. Böylecebelgelerin, muhasebe verileriyle ilgili yasal metinlerle uyumu sağlanmışolmaktadır.
İncelenen harcamalardan 'genel kurul konsepti, kamusalkimlik oluşturma, planlama ve kongre konsepti' ile ilgili giderler denetimkapsamında incelenmiş ve ilgili Partiden belgeler istenmiştir. Ancak, istenenbelgelerin verilmediği anlaşılmaktadır. Bu gelişim karşısında değinilengiderlerle ilgili hizmet kuşkuya yer bırakmayacak şekilde belirlenemediğinden,sözü edilen harcamaların Hazine'ye kaydı gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Bu nedenle, kararın üç nolu bölümüne karşıyım.
Üye
Şevket APALAK
KARŞIOY GEREKÇESİ
Siyasi partilerin hedeflerine ulaşabilmek içingerçekleştirdikleri siyasi çalışmaların bir kısmının doğrudan veya yazılı vesözlü mukaveleye dayalı olarak mal ve hizmet alımı şeklinde alanındauzmanlaşmış firmalardan temin etmeleri, gerek dünyada gerekse de ülkemizdekabul görmüş bir uygulamadır. Milliyetçi Hareket Partisi (MHP), IşıkTelevizyonu A.Ş. adlı firmadan 10.11.2006/301 yevmiye ile 'Genel Kurul KonseptiOluşturulması' hizmeti karşılığı 188.000-YTL, 16.11.2006/306 yevmiye ile271.197 YTL ve 20.11.2006/308 yevmiye ile 90.000 YTL karşılığı 'Kurumsal KimlikOluşturma, Medya Planlama ve Kongre Konsepti' karşılığı hizmet alımı yapmıştır.MHP, söz konusu firmadan medya ve ajans hizmetleri alımı yapıldığını, bunlarınbir kısmının parti içi çalışmalara '(kongre, istişari toplantı gibi)', birkısmının da yurttaşlara yönelik olduğunu, bazılarının da 'partiyi ilgilendirenve açıklanmaması gereken (anket, alan araştırmaları gibi)' hizmetler olduğunubelirtmiştir. 2820 Sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 61. Maddesinin j bendi(Ek: 3032 - 27.6.1984) siyasi partileri gelirleri ve kaynakları arasındadevletçe yapılan yardımları da saymıştır. Son milletvekilliği seçim sonuçlarınagöre MHP devlet yardımı almaya hak kazanmıştır.
Yapılan mali denetimde parti yetkilileri hizmet olarakalındığı söylenen yukarıda belirtilen işlerle ilgili belgeleri AnayasaMahkemesine sunmamıştır. Parti tarafından yapılan savunmada 'siyasi partilerinhangi tür hizmetleri alacağı, hangi tür hizmetleri alamayacağına ilişkin birkriter düzenlemesinin kanunda' olmadığı; alınan hizmetin materyallerinin veyahizmetin içeriği ve neden alındığı sorularının değerlendirilmesinin mevcutobjektif hukuk kurallarına göre yapmanın mümkün olmadığını' belirtmiştir.Halbuki, 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 75. maddesine göre 'AnayasaMahkemesi, kesin hesaplara ait bilgilerin belgelendirilmesini siyasi partilerdenher zaman isteyebilir. Anayasa Mahkemesi denetimini evrak üzerinde yapar.(Değişik ikinci cümle: 12/8/1999- 4445/11 md.).' Mevcut mevzuat çerçevesindeParti'den istenen, alındığı iddia edilen hizmetin gerçekten alınıp,alınmadığını tespit etmeye yönelik, partinin sunduğu faturanın devamıniteliğindeki belgelerdir. Bunların sunul(a)maması bir eksikliktir. Bu dailgili yasada yer alan bir hükmün açıkça yerine getirilmemesi anlamınagelmektedir. Sonuç olarak, yukarıda belirtilen hizmet alımlarının toplam miktarıolan 549.197-YTL'nin Hazine'ye irad kaydedilmesi doğru olacaktır.
Yukarıda açıklanan nedenden dolayı çoğunluk görüşünekatılmıyorum.
Üye
Engin YILDIRIM