FulLegal · İçtihat Detay

Türkiye 03.01.2013 TR

Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2010/41, K.2013/18 Sayılı Karar - 03/01/2013

Anayasa MahkemesiSiyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler

Karar Metni

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2010/41 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2013/18

Karar Günü:3.1.2013

R.G.Tarih-Sayı:06.02.2013-28551

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Müdafaa-i Hukuk Hareketi Partisinin 2009 yılı kesinhesabının incelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Müdafaa-i Hukuk Hareketi Partisinin 2009 yılı kesinhesabının ilk incelemesi sonucunda, dosyada eksiklik bulunmadığından işinesasının incelenmesine, OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Müdafaa-i Hukuk Hareketi Partisinin, Anayasa Mahkemesineverdiği 2009 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter vebelgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren Anayasa MahkemesiRaportörü Zekeriya AYDIN tarafından hazırlanan esas inceleme raporu, Anayasa ve6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunile 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunlarıngerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:

Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerde,Partinin 2009 yılı gelirleri toplamının 84.986,75 TL, giderleri toplamının84.695,30 TL olduğu, 291,45 TL'nin ise nakit mevcudunun 2010 yılına devrettiğianlaşılmaktadır.

Parti Genel Merkezi ve il örgütleri kesin hesapları GenelYürütme Kurulunca 24.4.2010 tarih ve 29 sayı ile kabul edilerek onaylanmıştır.

Müdafaa-i Hukuk Hareketi Partisinin 2009 yılı birleşikkesin hesabının gelir ve gider rakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardanoluştuğu, bu haliyle partinin 2009 yılı birleşik kesin hesabının doğru, denk ve2820 sayılı Kanun'a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Partinin 2009 yılı kesin hesap bilgilerine görefaaliyette olan Kırıkkale, Trabzon, Adana, Bursa, Erzurum, Muş, Gaziantep veElazığ illerine ait giderlerin nasıl karşılandığının belgeleriyle birlikteaçıklanması istenmiştir.

Parti yetkilileri, 'Partimizin İstanbul il teşkilatıkiralık bir binada, Ankara il başkanlığı genel merkez içinde faaliyetgöstermekte olup diğer il ve ilçelerdeki faaliyetlerimiz il ve ilçebaşkanlıklarının iş veya ev adreslerinden yapılmaktadır. Resmi kayıtlarda da buşekilde görülmektedir. Bu nedenle kira, su, elektrik vs. masraflarıolmadığından kayıtlarda görünmemektedir.' şeklinde cevap vermişlerdir.

Parti yetkililerinin verdikleri cevaba göre il ve ilçeteşkilatlarına ait binaların mülkiyeti Partiye ait değildir. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleribinalarının ya kendi mülkleri veya kiralama şeklinde olması gerekir. KayıtlardaPartinin mülkünün olmadığı anlaşıldığından, faaliyetlerini yürüttükleribinaların kira olması gerekir. Kırıkkale, Trabzon, Adana, Bursa, Erzurum, Muş,Gaziantep, Elazığ il başkanlığının gelir gideri görünmemektedir. Partiyetkililerine ait binalarda faaliyet gösterilmesi durumunda kira sözleşmesi(elektrik, su, telefon giderleri de hesap edilerek) düzenlenerek buna isabeteden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

Partinin il ve ilçe örgütleri faaliyette olduğuna göre,bu yerlerin en azından yönetim giderlerinin (kira, su, elektrik, telefon,kırtasiye vb.) olması gerekir. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesikayıt dışı gelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda 2820sayılı Kanun'un 69. maddesindeki bir siyasi partinin bütün gelirlerinin, osiyasi partinin tüzel kişiliğinin adına elde edileceği ile aynı Kanun'un 70.maddesindeki bir siyasi partinin bütün giderlerinin o siyasi partinin tüzelkişiliğinin adına yapılacağı hükmüne aykırı davranılmıştır.

Mahkemeye istenen bilgilerin istendiği şekliyleverilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenininoluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider oluşturulması, inceleme vearaştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun'un 111.maddesinin (c) fıkrasına istinaden gerekli işlemlerin yapılmasını temin içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

A- Gelirlerinİncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

Parti genel merkezinin gelirleri, 48.101,50 TL olarakgösterilmiştir.

Bunun 31.860 TL'si üye yıllık aidatı, 15.975,03 TL'sibağış ve 266,47 TL'si önceki yıldan devreden nakit mevcudundan oluşmaktadır.

Parti Genel Merkezinin 2009 yılı muhasebe kayıtlarınıntutulduğu işletme defteri Çankaya İlçe Seçim Kurulu tarafından 25.4.2006tarihinde mühürlenmiş ve onaylanmıştır.

Müdafaa-i Hukuk Hareketi Partisinin 2009 yılı defterkayıtları ve gelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerinin 2820sayılı Kanun'a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Gelirleri

Partinin Ankara ve İstanbul il örgütleri gelirleri36.885,25 TL olarak gösterilmiştir.

Bunun 4.540 TL'si üye yıllık aidatı, 32.320,96 TL'sibağış ve 24,29 TL'si önceki yıldan devreden nakit mevcudundan oluşmaktadır.

B- Giderlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Giderleri

Parti Genel Merkezinin 2009 yılı giderleri, 47.834,34 TLolarak gösterilmiştir.

Bunun 3.957.364,41 TL'si temsil ve ağırlama giderleri,690,45 TL'si kırtasiye, büro ve kargo giderleri, 2.926,65 TL'si haberleşmegiderleri, 24.002,08 TL'si kira giderleri, 317,90 TL'si bakım onarım giderleri,8.057,64 TL'si ısıtma aydınlatma ve temizlik giderleri, 6.572,62 TL'si vergisigorta noter giderleri ve 8.057,64 TL'si ısıtma aydınlatma ve temizlikgiderlerinden oluşmaktadır.

Parti Genel Merkezinin 2010 yılına devreden nakit mevcudu267,16 TL'dir.

Genel Merkezin 2009 yılı defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilen konular dışında,giderlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucunavarılmıştır.

Muhasebebiliminin genel kabul görmüş temel kavramlarından biri 'Belgelendirme'kavramıdır. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 229. maddesinde 'Fatura,satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağıgöstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriyeverilen ticari vesikadır' şeklinde tarif yapılmış ve 'Fatura KullanmaMecburiyeti' başlıklı 232. maddesindeki hükmüne göre de, faturanın hangihallerde ve kimler tarafından alınması ve verilmesinin gerektiği ifade edilmiştir.Bu bağlamda mal ve hizmet alımlarında bu işlemlerin fatura ilebelgelendirilmesi zorunlu tutulmuş ve gerekli muhasebe kayıtlarınıntutulmasında da faturanın tevsik edici belge olarak kullanılması gerektiğiifade edilmiştir.

Aynı Kanun'un 'Makbuz Mecburiyeti' başlıklı 236.maddesinde, 'Serbest meslek erbabı, mesleki faaliyetlerine ilişkin her türlütahsilatı için iki nüsha serbest meslek makbuzu tanzim etmek ve bir nüshasınımüşteriye vermek, müşteri de bu makbuzu istemek ve almak mecburiyetindedir.'denilmiş ve makbuzun muhteviyatı da 237. maddede belirtilmiştir.

Yine aynı Kanun'un 'Gider Pusulası' başlıklı 234.maddesinde ki, 'Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usuldetespit edilenlerle defter tutmak mecburiyetinde olan serbest meslek erbabınınve çiftçilerin vergiden muaf esnafa;

Yaptırdıkları işler veya onlardan satın aldıkları emtiaiçin tanzim edip işi yapana veya emtiayı satana imza ettirecekleri giderpusulası vergiden muaf esnaf tarafından verilmiş fatura hükmündedir. Bu belge,birinci ve ikinci sınıf tüccarların, zati eşyalarını satan kimselerden satınaldıkları altın, mücevher gibi kıymetli eşya için de tanzim edilir. Giderpusulası, işin mahiyeti, emtianın cins ve nev'i ile miktar ve bedelini ve işücretini ve işi yaptıran ile yapanın veya emtiayı satın alan ile satanınadlarıyla soyadlarını (Tüzel kişilerde unvanlarını) ve adreslerini ve tarihiihtiva eder ve iki nüsha olarak tanzim ve bir nüshası işi yapana veya malısatana tevdi olunur. Gider pusulaları, seri ve sıra numarası dahilinde teselsülettirilir.' hükmünden fatura vermekmecburiyetinde olmayanlar için gider pusulası düzenleneceği anlaşılmaktadır.

2820 sayılıKanun'un 70. maddesinin üçüncü fıkrasına göre beş bin liraya kadar olan (2009yılı için 58,65 TL) harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ile tevsikedilmesi zorunlu olmadığından, bu miktarı geçen harcamaların geçerli vekanıtlayıcı bir belgeye dayanması gerekmektedir.

2820 sayılıKanun'un 70. maddesinde, 'Bir siyasî partinin bütün giderleri, o siyasiparti tüzelkişiliği adına yapılır' ve aynı Kanun'un 75. maddesinde, 'AnayasaMahkemesi denetimi sonunda, o siyasi partinin gelir ve giderlerinin doğruluğunave kanuna uygunluğuna veya kanuna uygun olmayan gelirler ile giderlerdolayısıyla da bunların Hazineye gelir kaydedilmesine karar verir'; 76.maddesinde ise 'Belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyen partigiderleri miktarınca parti malvarlığı, Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineyeirad kaydedilir' hükümleri yer almıştır.

25.2.2011 günlü, 27857 mükerrer sayılı Resmî Gazete'deyayımlanan 6111 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile SosyalSigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve KanunHükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun yayınlandığı tarihitibariyle yürürlüğe girdiğinden ve geçici maddelerde yargılanmamış siyasiparti hesaplarında değiştirilen hükümlerin uygulanacağına dair düzenleme deyapılmadığından dolayı bu tarihten önceki denetim ve yargılamada değişikliktenönceki hükümler uygulanacaktır.

1- Telefonfaturalarının zamanında ödenmemesinden kaynaklanan gecikme bedeli ile diğergiderlerin parti bütçesinden karşılanma nedeni sorulmuştur.

Gecikme ve Faiz Bedellerine Ait Tablo

Yevmiye no

İçerik

Tutar

18.2.2009/18-28 arası

Türk Telekom gecikme bedeli

4,54

31.3.2009/43-48 arası

Türk Telekom gecikme ve kapatılma bedeli

12,25

24.6.2009/88-98 arası

Türk Telekom gecikme bedeli

2,59

29.9.2009/127-147 arası

Türk Telekom gecikme ve kapatılma bedeli

44,91

4.12.2009/166-171 arası

Türk Telekom gecikme bedeli

39,87

Toplam'''''''''''''''''''''''''..'..104,16

Parti yetkilileri, 'Telefon faturalarının zamanındaödenmemesinin nedeni: Bilindiği üzere Partimiz Devlet yardımı almadan üyelerinaidat ve bağışları ile varlığını sürdürmeye çalışmaktadır. Bu bağış ve aidatlaröncelikle aciliyet sırasına konularak kira, apartman aidatı, elektrik, su,internet ve telefon ödemelerinde kullanılmaktadır. Aidat ve bağış toplamadayaşanan aksaklık ve gecikmeler nedeniyle telefon ücretleri zaman zamangecikmeli olarak yatırılmaktadır.' şeklinde cevap vermişlerdir.

Parti yetkililerinin ödemelerin zamanında yapılması içingerekli tedbirleri almaları gerekir. Parti görevlilerinin yükümlülüklerini zamanındayapmamaları sonucu oluşan gecikme bedeli ile diğer giderlerden parti tüzelkişiliğini sorumlu tutma imkanı bulunmamaktadır. Bu ödemelerin kişiselsorumluluk kapsamında olduğu açıktır.

2- Aşağıdagösterilen internet ve telefon harcamalarının 213 sayılı Kanun'a göredüzenlenmiş belge aslı olan fatura olmadan yapılma nedeni sorulmuştur.

Parti yetkilileri, 'Partimizin T.İş Bankası başkentŞubesi hesabından otomatik ödeme talimatı ile yapılan TTNET internetödemelerinin asılları bulunmamaktadır. ' şeklinde cevap vermişlerdir.

Yevmiye tarih ve no

İçerik

Tutar

22.2.2009/33