ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2013/47 (SiyasiParti Mali Denetimi)
Karar Sayısı:2015/7
Karar Tarihi:5.3.2015
R.G.Tarih-Sayı:27.5.2015-29368
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Özgürlük ve Dayanışma Partisi 2012 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca HaşimKILIÇ, Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, NuriNECİPOĞLU, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN ve M.Emin KUZ’un katılımlarıyla 11.2.2014 tarihinde yapılan ilk incelemetoplantısında öncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağı sorunugörüşülmüştür.
2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 73. maddesininüçüncü fıkrasında, “İller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine aitolan kesin hesapların, Merkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek kararabağlanacağı” öngörülmüş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikinci fıkrasındada, “Siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmişbulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan illerteşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadarAnayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermekzorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap dönemindeedindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkulkıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini veşekillerini de belirten listeleri eklenir.” denilerek il örgütlerindengönderilen kesin hesaplar ile parti genel merkezine ilişkin kesin hesabınmerkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağını vebirleştirileceğini ve birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin AnayasaMahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 19.2.2013 tarihli veC.02.0.CBS.0.01.02.04/218 sayılı yazılarına ekli listede Özgürlük ve DayanışmaPartisinin Genel Merkez dışında 67 il ve bağlı ilçede örgütlendiğibelirtilmesine rağmen, Parti tarafından 32 il ve bağlı ilçe örgütüne ilişkin2012 yılı içerisinde her hangi bir gelir ve giderin gerçekleşmediği ifadeedilerek, bu illere ait 2012 yılı kesin hesaplarının gönderilmediği tespitedilmiştir.
Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet, partiyetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasiparti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabeteden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.
Ayrıca, partilerin Genel Merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb. bir takım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.
2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinde, bir siyasi partininbütün gelirlerinin, o siyasi partinin tüzelkişiliği adına elde edileceği; 70.maddesinde, siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve birsiyasi partinin bütün giderlerinin, o siyasi parti tüzelkişiliği adınayapılacağı; 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde de yapılan incelemeve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyen parti sorumlularıhakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamaküzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre,parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamalarımümkün değildir. Parti yetkililerinin, bu şekilde yapmış oldukları giderbedellerini partiye bağış geliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzelkişiliğiadına hesaplara dâhil etmesi gerekir.
Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılıKanun’un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.
Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi,hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider oluşturulması, inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan dolayı 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendine istinaden gerekli işlemlerin yapılmasını temin içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.
Bu itibarla Özgürlük ve Dayanışma Partisinin 2012 yılıkesin hesabının incelenmesi sonucunda;
1- Genel Merkeze ait kesin hesaplarınsunulmasından dolayı işin esasının incelenmesine,
2- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bukararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,
3- Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerin istendiğişekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenininoluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılması, inceleme ve araştırmayıengellemeye yönelik eylemler olduğundan, Parti sorumluları hakkında 2820 sayılıKanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlemyapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
Özgürlük ve Dayanışma Partisinin, Anayasa Mahkemesineverdiği 2012 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter vebelgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör Sadettin CEYHANtarafından heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılıKanun’un ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleriokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerdePartinin 2012 yılı gelirlerinin 354.918,33 TL, giderlerinin 355.012,24 TLolduğu, nakit mevcudu olarak devredilen tutarın ise 14.809,00 TL olduğuanlaşılmaktadır.
Partinin 2012 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu hâliyle 2012 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.
A- Gelirlerinİncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
Parti Genel Merkezinin gelirleri 32.937,00 TL olarakgösterilmiş olup bunun 3.520,00 TL’si üye aidatlarından, 24.063,00 TL’si ilpaylarından, 5.294,00 TL’si bağışlardan, 60,00 TL’si yayın satış gelirlerindenoluşmaktadır. Geçen yıldan devreden nakit mevcudu 1.134,24 TL’dir.
Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Gelirleri
Parti il örgütlerinin 2012 yılı gelirleri toplamı321.981,33TL olup bunun 3.896,00 TL’si üye giriş aidatlarından, 95.268,33 TL’sibağışlardan, 18.495,00 TL’si yayın satış gelirlerinden, 184.322,00 TL’siaidatlardan, 20.000,00 TL’si organizasyon gelirlerinden oluşmaktadır. Geçenyıldan devreden nakit mevcudu ise 13.734,62 TL’dir.
Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve gelir belgeleriüzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olaraksağlandığı sonucuna varılmıştır.
B- Giderlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
Parti Genel Merkezinin 2012 yılı giderleri toplamı33.047,89 TL olup bunun 13.318,86 TL’si personel giderlerinden, 61,14 TL’sikargo giderlerinden, 1408,50 TL’si iletişim giderlerinden, 5.400 TL’si temsilağırlama giderlerinden, 254,20 TL’si vergi giderlerinden, 719,12 TL’si elektik,su giderlerinden, 1.416,00 TL’si basın yayın giderlerinden, 10.149,49 TL’si SGKgiderlerinden, 320.58 TL’si diğer giderlerinden oluşmaktadır.
Parti Genel Merkezinin devreden nakit mevcudu 1.055,57TL’dir.
Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Giderleri
Parti il örgütlerinin 2012 yılı giderleri toplamı321.964,35 TL olup bunun 25.410,00 TL’si personel giderlerinden, 166.994,73TL’si kira giderlerinden, 12.718,77 TL’si kargo giderlerinden, 13.169,64 TL’sitemsil ağırlama giderlerinden, 8.061,78 TL’si kırtasiye giderlerinden, 70,00TL’si elektik, su giderlerinden, 8.738,00 TL’si basın yayın giderlerinden,27.583,00 TL’si Genel Merkez payından, 59.218,43 TL’si diğer giderlerindenoluşmaktadır.
Parti il örgütlerinin devreden nakit mevcudu13.753,63TL’dir.
Parti il örgütlerinin 2012 yılı kesin hesapçizelgelerinin gider bölümü üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılıKanun’a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
C- Parti Mallarının İncelenmesi
Partinin 2012 yılı defter ve belgeleri üzerinde yapılanincelemede, herhangi bir taşınmaz mal ve değeri 100 TL’yi aşan taşınır mal vemenkul kıymet ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.
IV- SONUÇ
Özgürlük ve Dayanışma Partisinin 2012 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;
Partinin 2012 yılı kesin hesabında gösterilen 354.918,33TL gelir, 355.012,24 TL gider ve gelecek yıla devreden 14.809,00 TL’nin eldekibilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nauygun olduğuna 5.3.2015 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Kadir ÖZKAYA